Branża ostrzega przed gwałtownym wzrostem kosztów i dodatkowymi obowiązkami administracyjnymi. Choć nowe obciążenia nie obejmą bezpośrednio gospodarstw rolnych, mogą pośrednio wpłynąć na koszty produkcji i sytuację dostawców surowców.
Głośno protestują przeciwko nowym podatkom
Niemieckie organizacje reprezentujące rolników, przetwórców żywności i przemysł opakowaniowy apelują do rządu federalnego o rezygnację z planowanych podatków od napojów słodzonych i opakowań z tworzyw sztucznych.
Sygnatariusze wspólnego stanowiska obawiają się wzrostu kosztów prowadzenia działalności, dodatkowej biurokracji i pogorszenia konkurencyjności niemieckich przedsiębiorstw. Krytykują również sposób przygotowywania regulacji i domagają się szerszych konsultacji z branżą informuje – serwis raiffeisen.com.
Według organizacji nowe przepisy mogą wymagać od firm dostosowania systemów księgowych, produkcyjnych i magazynowych. Przedsiębiorstwa będą musiały uwzględnić dodatkowe obowiązki w codziennym zarządzaniu, co może zwiększyć koszty operacyjne.
Podatek od napojów słodzonych. Stawki mają obowiązywać od 2027 roku
14 października niemiecki rząd przyjął projekt podatku od napojów słodzonych. Planowane przepisy mają wejść w życie 1 lipca 2027 roku, ale wymagają dalszego procedowania.
Wysokość podatku ma zależeć od zawartości cukru. Dla napojów zawierających co najmniej 5 gramów cukru na 100 mililitrów przewidziano stawkę 26 eurocentów za litr. Przy zawartości wynoszącej co najmniej 8 gramów na 100 mililitrów stawka ma wzrosnąć do 32 eurocentów za litr.
Projekt obejmuje między innymi napoje gazowane, herbaty mrożone, napoje energetyczne i niektóre napoje owocowe z dodatkiem cukru. Danina ma również dotyczyć słodzonych syropów i koncentratów wykorzystywanych do przygotowywania napojów. Rząd uzasadnia zmianę potrzebą ograniczenia spożycia cukru i poprawy zdrowia publicznego. Podatek ma także zachęcać producentów do zmniejszania zawartości cukru w produktach.
Branża zwraca jednak uwagę na koszty wdrożenia nowych przepisów. Szczególne zastrzeżenia budzi planowany sposób rozliczania daniny, który może wymagać wprowadzenia dodatkowych procedur administracyjnych i zmian w systemach informatycznych.
Problemem jest również organizacja produkcji. Te same surowce, linie technologiczne i magazyny mogą służyć do obsługi różnych produktów. Wprowadzenie dodatkowych obowiązków ewidencyjnych może więc skomplikować zarządzanie zakładami i zwiększyć koszty ich funkcjonowania.
Dla rolników istotne będzie to, czy zmiany wpłyną na popyt na surowce wykorzystywane w produkcji napojów i przetworów. Dotyczy to między innymi plantatorów buraków cukrowych i sadowników. Ewentualne ograniczenie produkcji lub zmiana receptur mogłyby wpłynąć na zapotrzebowanie na surowce, jednak skali takich skutków nie można obecnie przesądzić.
Podatek od plastiku. Planowana stawka to 550 euro za tonę
Drugim przedmiotem sporu jest projekt podatku od określonych opakowań z tworzyw sztucznych. Zgodnie z przedstawionymi założeniami od 1 lipca 2027 roku stawka miałaby wynosić 550 euro za tonę zawartego w nich plastiku. Projekt nie oznacza więc opodatkowania wszystkich wyrobów z tworzyw sztucznych.
Planowane regulacje mają objąć określone opakowania, folie i opakowania wielomateriałowe, w których udział tworzyw sztucznych przekracza wskazany próg. Szczegółowy zakres daniny i zasady ewentualnych zwolnień będą zależeć od ostatecznego kształtu przepisów.
Przedstawiciele przemysłu obawiają się, że nowe obciążenie zwiększy koszty produkcji opakowań i pogorszy konkurencyjność firm działających w Niemczech. Zwracają także uwagę na dodatkowe obowiązki związane z rozliczaniem podatku.
Danina ma pomóc w pokryciu niemieckiego zobowiązania wobec Unii Europejskiej związanego z niepoddanymi recyklingowi odpadami opakowaniowymi z tworzyw sztucznych. Obecnie koszt tego zobowiązania jest finansowany z budżetu federalnego.
Wyższe koszty opakowań mogą dotknąć również rolników
Tworzywa sztuczne są wykorzystywane w wielu obszarach produkcji i dystrybucji żywności. Służą między innymi do wytwarzania folii, worków, pojemników i opakowań transportowych.
Jeśli nowe przepisy podniosą koszty materiałów objętych podatkiem, część dodatkowych wydatków może zostać przeniesiona na odbiorców. Potencjalne skutki mogą więc odczuć nie tylko producenci opakowań i zakłady przetwórcze, lecz także gospodarstwa kupujące materiały potrzebne do prowadzenia produkcji.
Rzeczywisty wpływ na rolnictwo będzie zależał od ostatecznego zakresu regulacji i reakcji rynku. Nie można zakładać, że koszty w każdym przypadku zostaną przeniesione na rolników, ale takie ryzyko warto uwzględnić przy ocenie nowych przepisów.
Podobny spór w Polsce. Branża protestowała przeciw podwyżce podatku cukrowego
27 października w Warszawie odbył się protest przedstawicieli sektora rolno-spożywczego przeciwko planowanej podwyżce podatku cukrowego. Uczestnicy manifestacji apelowali do prezydenta o zawetowanie ustawy. W proteście uczestniczyli przedstawiciele 20 organizacji reprezentujących sektor rolno-spożywczy, handel i związki zawodowe.
Protestujący ostrzegali, że wyższe obciążenia mogą ograniczyć sprzedaż napojów i przetworów, a w konsekwencji wpłynąć na zapotrzebowanie producentów na surowce rolne. Są to jednak przewidywania przedstawicieli branży, a nie przesądzone skutki gospodarcze.
W Polsce spór dotyczy również kosztów opakowań. W 2025 roku koalicja 37 organizacji sektora rolno-spożywczego sprzeciwiła się proponowanym zmianom w systemie rozszerzonej odpowiedzialności producentów za opakowania. Organizacje argumentowały, że projekt może zwiększyć obciążenia przedsiębiorstw i przełożyć się na ceny żywności.
Oba przykłady pokazują, że regulacje dotyczące podatków i opakowań wywołują spory nie tylko między rządem a przemysłem. Ich skutki mogą być istotne dla całego łańcucha dostaw – od producentów surowców rolnych po przetwórców i konsumentów.
Krzysztof Zacharuk
