Emerytury z KRUS i ZUS. Poseł chce zmian w przepisach
W Polsce istnieje znacząca grupa emerytów, którzy w toku swojej kariery zawodowej byli objęci ubezpieczenie w KRUS i ZUS, a obecne przepisy oraz brak koordynacji między instytucjami uniemożliwiają im pobieranie świadczeń równoległych. Sytuacja ta budzi poczucie głębokiej niesprawiedliwości społecznej – pisze w interpelacji poseł Małgorzata Pępek i pyta resorty rolnictwa oraz rodziny, pracy i polityki społecznej o możliwe rozwiązania dla tej kwestii, tj. prowadzące do umożliwienia wypłaty świadczeń z obu źródeł.
Jak podkreśla poseł Pępek, zgłaszające się do jej biura poselskiego z wyżej wymienionym problemem osoby czują rozgoryczenie, iż ich wieloletnie, podwójne obciążenia składkowe nie znajdują odzwierciedlenia w wysokości otrzymywanej emerytury. - W obliczu konieczności modernizacji systemu emerytalnego niezbędne wydaje się podjęcie przez oba resorty wspólnych działań w celu wypracowania spójnego modelu rozliczania takich składek. Obecny stan prawny oraz praktyka instytucji ubezpieczeniowych stawiają obywateli w niekorzystnej sytuacji, wymagając pilnej interwencji legislacyjnej – uważa poseł.
KRUS i ZUS: przepisy pozwalają na zwiększenie emerytury
Odpowiedź udzieloną przez Małgorzatę Baranowską, wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej, można w zasadzie skwitować jednym zdaniem: takie przepisy obowiązują, jakie obowiązują i nic na to nie poradzimy. „Organy rentowe działają realizują powierzone im zadania w granicach obowiązujących przepisów prawa oraz kompetencji określonych w ustawach”, więc nie ma potrzeby podejmowania działań „w celu wyeliminowania potencjalnych niejasności interpretacyjnych oraz ograniczenia występowania barier o charakterze systemowym”. A poza tym, wcale nie jest tak źle, jak to się przedstawia.
- Obowiązujące przepisy nie przewidują jednolitych zasad dotyczących zbiegu świadczeń z systemu powszechnego i rolniczego dla wszystkich ubezpieczonych. Zakres uprawnień zależy przede wszystkim od daty urodzenia ubezpieczonego oraz spełnienia określonych ustawowo warunków uzyskania prawa do emerytury – informuje Małgorzata Baranowska.
W przypadku osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. ustawodawca przewidział możliwość uwzględniania okresów ubezpieczenia w drugim systemie przy ustalaniu prawa do świadczenia. Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników do okresów ubezpieczenia wymaganych do przyznania emerytury rolniczej zalicza się m.in. okresy, od których zależy prawo do emerytury pracowniczej wypłacanej przez ZUS, jeżeli nie zostały one wcześniej uwzględnione przy ustalaniu prawa do innego świadczenia.
Zobacz także: Renta wdowia z ZUS i KRUS. Gdzie złożyć wniosek o zasiłek pogrzebowy?
Analogiczne rozwiązania obowiązują w systemie powszechnym. W przypadku osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. okresy ubezpieczenia w KRUS mogą być uwzględniane przy ustalaniu prawa do emerytury na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Jeżeli okresy te nie zostały wykorzystane do uzupełnienia brakującego stażu wymaganego do nabycia prawa do świadczenia, emerytura może zostać zwiększona na wniosek zainteresowanego – emerytura rolnicza na podstawie art. 25 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, natomiast emerytura pracownicza na podstawie art. 56 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Dwa systemy emerytalne? Można pobierać świadczenia z obu
Odmienne zasady dotyczą osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które zostały objęte reformą systemu emerytalnego wprowadzoną w 1999 r. W tej grupie obowiązuje zasada odrębności systemów ubezpieczeniowych. Prawo do emerytury z FUS ustalane jest na podstawie zgromadzonych składek w systemie powszechnym, natomiast prawo do emerytury rolniczej zależy od posiadania wymaganego okresu ubezpieczenia rolniczego.
Oznacza to, że osoba urodzona po 31 grudnia 1948 r., która spełnia warunki uzyskania emerytury z obu systemów, może otrzymywać zarówno emeryturę z FUS, jak i emeryturę rolniczą z KRUS. Z drugiej strony okresy ubezpieczenia w KRUS nie są uwzględniane przy ustalaniu wysokości emerytury z FUS, a okresy ubezpieczenia w ZUS nie zwiększają stażu wymaganego do uzyskania emerytury rolniczej. Osobie uprawnionej do emerytury z FUS, która posiada okresy ubezpieczenia rolniczego krótsze niż wymagane do uzyskania emerytury rolniczej, może zostać przyznane zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zwiększenie to ustalane jest według zasad określonych w przepisach dotyczących części składkowej emerytury rolniczej, na podstawie zaświadczenia KRUS o okresach opłacania składek.
Poza tym - jak stwierdziła wiceminister Baranowska odnosząc się do pytania dotyczącego możliwości wypracowania modelu umożliwiającego uwzględnienie składek odprowadzanych równolegle do ZUS oraz KRUS - należy wskazać, że obowiązujące przepisy zawierają już w tym zakresie stosowne regulacje.
Koszt wypłaty obu emerytur może sięgnąć 2 mld zł rocznie
Resort rodziny, pracy i polityki społecznej przedstawił w odpowiedzi na interpelację dane dotyczące liczby osób, których sytuacja mogłaby ulec zmianie w przypadku wprowadzenia możliwości pobierania świadczeń z obu systemów. I tak, z informacji przekazanych przez ZUS wynika, że około 3 tys. osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. ma ustalone, lecz zawieszone świadczenie z ZUS z uwagi na pobieranie emerytury z KRUS. Szacowany koszt umożliwienia tej grupie pobierania świadczeń z obu systemów wyniósłby około 67,2 mln zł rocznie
Z kolei KRUS wskazał, że około 1 728 osób spełnia warunki do uzyskania emerytur z obu systemów, natomiast około 62 958 osób posiada zbyt krótki okres ubezpieczenia w systemie powszechnym, aby nabyć prawo do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie liczba zawieszonych emerytur rolniczych osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. wynosi około 79 tys., a koszt ich potencjalnej wypłaty oszacowano na około 2 mld zł rocznie.
- Zebrane dane ilustrują skalę omawianego zjawiska i stanowią podstawę do dalszej analizy zasadności ewentualnych zmian legislacyjnych. Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kontynuuje analizę omawianego zagadnienia, mając na uwadze zarówno potrzebę zapewnienia adekwatności i sprawiedliwości systemu emerytalnego, jak i konieczność zachowania jego stabilności finansowej – podkreśliła w odpowiedzi udzielonej poseł Pępek wiceminister Baranowska.
Oby tylko analizy te nie trwały w nieskończoność, bo czas płynie nieubłagalnie i zainteresowani mogą się po prostu nie doczekać sprawiedliwości…
Resort rolnictwa nie widzi potrzeby pilnych zmian w przepisach
Jak wynika z odpowiedzi udzielonej przez wiceministra rolnictwa Adama Nowaka, problemu do pilnego rozwiązania nie widzi też resort rolnictwa.
- Obowiązujące przepisy przewidują mechanizmy uwzględniania okresów ubezpieczenia przebytych zarówno w systemie powszechnym, jak i w systemie ubezpieczenia społecznego rolników, a zasady ustalania prawa do świadczeń oraz ich wypłaty zostały w sposób jednoznaczny określone w obowiązujących regulacjach. Żadne okresy ubezpieczenia nie pozostają bez wpływu na wysokość świadczenia, niezależnie z której instytucji pochodzi uprawnienie emerytalne. Rolnicy, którzy oprócz działalności rolniczej prowadzą działalność pozarolniczą i podlegają ubezpieczeniu w KRUS, również mają zapewnioną odpowiednią rekompensatę za odprowadzanie wyższych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, w wysokości 0,5% emerytury podstawowej za każdy rok opłacania takiej składki – informuje wiceminister Nowak.
Dodaje przy tym, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na bieżąco monitoruje funkcjonowanie systemu ubezpieczenia społecznego rolników, analizuje zgłaszane postulaty oraz ocenia efekty obowiązujących regulacji. - Ewentualne zmiany w tym zakresie wymagają przeprowadzenia pogłębionych analiz uwzględniających odmienny charakter obu systemów oraz skutki społeczne, prawne i finansowe proponowanych rozwiązań – podsumowuje swoją odpowiedź Adam Nowak.
Agnieszka Kozłowska
