Temat zatrudniania pomocników rolnika do pomocy przy zbiorach przewija się dość często podczas pełnionych przeze mnie dyżurów telefonicznych w redakcji. Tym razem naszych Czytelników ciekawi, jak powinna być zawarta umowa oraz jakie składki winni opłacić za pomocnika do KRUS. Co więcej chcą wiedzieć, czy lepiej zatrudnić obywatela Ukrainy jako pomocnika, czy może też rodaka, ponieważ mają informacje, że przepisy różnią się w obu tych przypadkach. Jakie zatem panują zasady?
Definicja pomocnika rolnika
Zacznijmy od początku, a więc od definicji pomocnika. Pomocnikiem rolnika może być osoba posiadająca obywatelstwo polskie, a także cudzoziemiec uprawniony do wykonywania pracy na terytorium RP lub zwolniony na podstawie przepisów szczególnych z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Pomocnikiem rolnika może być więc małżonek rolnika, domownik prowadzący własne gospodarstwo rolne lub wykonujący stałą pracę w gospodarstwie rolnym i z tego tytułu podlegający ubezpieczeniu społecznemu rolników, bez względu na zakres tego ubezpieczenia, osoba podlegająca ubezpieczeniu w ZUS bądź mająca ustalone prawo do emerytury, lub renty, lub do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Jaka forma zatrudnienia?
A na jakich zasadach podejść do zatrudnienia pomocnika? Zgodnie z art. 91a ustawy z 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (DzU z 2025 poz. 197 ze zm.), umowa o pomocy przy zbiorach to rodzaj umowy cywilnoprawnej zawieranej między rolnikiem a pomocnikiem, świadczącym pomoc odpłatnie rolnikowi przy zbiorach produktów rolnych, tj. warzyw, owoców, tytoniu, chmielu, ziół i roślin zielarskich. Ma więc on świadczyć pomoc osobiście we wskazanym przez rolnika miejscu w gospodarstwie rolnym i przez określony czas za umówione wynagrodzenie. Pomoc przy zbiorach obejmuje więc takie czynności, jak zbieranie ww. produktów rolnych, usuwanie zbędnych ich części, klasyfikowanie lub sortowanie oraz przygotowywanie do transportu, przechowywania, lub sprzedaży. Tak więc inne czynności niż ww. wymienione nie mogą być objęte umową o pomocy przy zbiorach. Nie może więc pomocnik rolnika pomagać w ramach tej umowy przykładowo przy dojeniu krów, obrządku inwentarza, czy też uczestniczyć w pracach polowych przy żniwach.
Umowa winna być zawarta na piśmie przed rozpoczęciem świadczenia pomocy. Rolnik winien również zapewnić pomocnikowi narzędzia do wykonywania czynności przy zbiorach.
