Konsekwencje nie zgłoszenia małżonki do ubezpieczenia w KRUS
Czytelnik: Jestem ubezpieczonym rolnikiem z mocy ustawy w KRUS. Mam 28 lat i prowadzę gospodarstwo rolne o powierzchni 30 ha przeliczeniowych, które przekazali mi rodzice. W październiku 2025 r. zawarłem związek małżeński. Moja żona wówczas pracowała zawodowo. W marcu br. rozwiązała umowę o pracę. Gdy w kwietniu br. zachorowała i chciała z KRUS otrzymać zasiłek chorobowy, okazało się, że nie jest ubezpieczona. KRUS twierdzi, że powinna podlegać ubezpieczeniu obowiązkowo. Od kiedy KRUS powinna objąć żonę ubezpieczeniem i jakie konsekwencje poniosę?
Odpowiedź eksperta KRUS
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2025 r. poz.197 ze zm.), ubezpieczeniu społecznemu rolników podlega z mocy ustawy (obowiązkowo) rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli ten rolnik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Przepisy ww. ustawy (art. 5) dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnym rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym.
Jak wynika z pytania zawarł Pan związek małżeński w październiku 2025 r. Małżonka wówczas pracowała zawodowo, wobec czego podlegała ubezpieczeniu społecznemu w ZUS, a więc była wyłączona z ubezpieczenia w KRUS. Z chwilą jednak rozwiązania stosunku pracy, co miało miejsce w marcu br. winna zostać zgłoszona przez Pana do ubezpieczenia społecznego rolników w KRUS. Powinien Pan już w zasadzie wcześniej zgłosić, że zawarł związek małżeński, a żona pozostaje w zatrudnieniu. Natomiast z chwilą rozwiązania stosunku pracy przez żonę, w ciągu 14 dni od tej okoliczności winna zostać zgłoszona do ubezpieczenia w KRUS, ponieważ nie podlega już innemu ubezpieczeniu społecznemu i pracuje w gospodarstwie rolnym.
Winien więc zostać przedłożony w KRUS skrócony akt zawarcia małżeństwa oraz umowa o rozwiązaniu przez małżonkę umowy o pracę. Data rozwiązania stosunku pracy będzie niezbędna do ustalenia przez KRUS od kiedy żona winna podlegać ubezpieczeniu obowiązkowemu w KRUS.
Ubezpieczenie społeczne rolników powstaje od dnia, w którym zostały spełnione warunki do objęcia tym ubezpieczeniem, a ustaje od dnia następującego po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie temu ubezpieczeniu. Tak więc KRUS obejmie małżonkę wstecznie obowiązkowym ubezpieczeniem od dnia następnego po dniu rozwiązania stosunku pracy i naliczy stosowne odsetki za zwłokę w opłaceniu składek zarówno na ubezpieczenie emerytalno-rentowe jak i ubezpieczenie wypadkowe chorobowe i macierzyńskie.
Ewa Jaworska-Spicak
