StoryEditor

Plan nawożenia azotem - kto musi go mieć i jakie kary grożą za brak dokumentacji

Coraz więcej gospodarstw w Polsce musi sporządzać plan nawożenia azotem i prowadzić szczegółową ewidencję stosowanych nawozów. Brak wymaganej dokumentacji lub nieprzestrzeganie przepisów programu azotanowego może oznaczać wysokie kary finansowe. Których rolników dotyczą obowiązki i jakie sankcje grożą za ich niespełnienie?

Plan nawożenia - element programu azotanowego

Plan nawozowy to dokument, który precyzyjnie określa ilości oraz rodzaje nawozów stosowanych na polach w celu osiągnięcia optymalnych plonów, jednocześnie minimalizując ryzyko zanieczyszczenia środowiska. W Polsce obowiązek sporządzania takich planów wynika zarówno z krajowych przepisów prawa, jak i regulacji unijnych, szczególnie w kontekście ochrony wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi z rolnictwa. 

Kto musi sporządzić plan nawożenia azotem?

Obowiązek kontroli i prowadzenia dokumentacji w zakresie stosowania nawożenia azotem dotyczy większości gospodarstw rolnych. W niektórych przypadkach rolników obowiązuje jedynie uproszczona ewidencja. Obowiązek sporządzania planów nawozowych dotyczy kilku grup rolników, w zależności od charakteru i skali prowadzonej działalności oraz lokalizacji gospodarstwa.

Brak wymogów – gospodarstwa do 10 ha lub do 10 DJP – w przypadku takich gospodarstw nie są wymagane żadne działania (z wyjątkiem nabywców nawozów naturalnych z ferm pow. 40 000 stanowisk lub chów lub hodowlę świń powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30kg lub 750 stanowisk dla macior).

Maksymalne dawki azotu – gospodarstwa od 10 ha do 100 ha lub gospodarstwa od 10 DJP do 60 DJP (pod warunkiem, że nie należą jednocześnie kategorii opisanej w punkcie 3) – gospodarstwa takie zobowiązane są jedynie do określenia maksymalnych dawek azotu. Opcjonalnie mogą one (ale nie mają obowiązku) posiadać plan nawożenia azotem.

Zobacz także: Zgłaszanie nawożenia bez rozbryzgu jest możliwe? Minister odpowiada KRIR

Plan nawożenia azotem – dotyczy gospodarstw:

  • powyżej 100 ha,
  • powyżej 50 ha upraw intensywnych,
  • powyżej 60 DJP,
  • nabywcy nawozów naturalnych od podmiotów importujących, podmioty prowadzące chów lub hodowlę drobiu powyżej 40 000 stanowisk lub chów lub hodowlę świń powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior, nabywcy nawozów naturalnych od podmiotów prowadzących chów lub hodowlę drobiu powyżej 40000 stanowisk lub chów lub hodowlę świń powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior.

Opinia o planie nawożenia azotem obowiązuje duże podmioty:

  • w związku z programem azotanowym podmioty prowadzące chów lub hodowlę drobiu powyżej 40000 stanowisk lub chów lub hodowlę świń powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub750 stanowisk dla macior,
  • w związku z innymi przepisami – podmioty powyżej 210 DJP, które mają taki wymóg w pozwoleniu zintegrowanym lub podmioty posiadające taki wymóg w kontekście przepisów o oddziaływaniu na środowisko. Opinie wydają Okręgowe Stacje Chemiczno-Rolnicze.

Jaką ewidencję musi prowadzić rolnik?

Oprócz posiadania planu nawozowego, opinii lub określenia maksymalnych dawek azotu, rolnicy są również zobowiązani do prowadzenia ewidencji zabiegów agrotechnicznych związanych z nawożeniem azotem. Obowiązuje ona wszystkie gospodarstwa od 10 ha lub 10 DJP. Ewidencja powinna zawierać takie informacje jak: datę zastosowania nawozów, rodzaj uprawy, powierzchnię, rodzaj nawozu, dawki oraz terminy przyorania na terenach o dużym nachyleniu.

Kary za brak planu nawożenia i błędy w dokumentacji - jakie stawki?

W związku z ustawą Prawo wodne, Inspekcja Ochrony Środowiska może zarówno nakazać usunięcie w określonym terminie nieprawidłowości stwierdzonych w trakcie kontroli oraz nakazać uiszczenia opłat.

Maksymalne stawki opłaty, o której mowa w art. 109 ust. 5 Prawo wodne wynoszą:

  • 3042,25 zł - za stosowanie nawozów niezgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 106 ust. 4 lub z planem nawożenia azotem;
  • 4563,37 zł - za przechowywanie nawozów naturalnych niezgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 106 ust. 4;
  • 760,56 zł - za prowadzenie dokumentacji realizacji programu działań niezgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 106 ust. 4 albo za jej brak;
  • 760,56 zł -  za brak planu nawożenia azotem.

image

Raport NIK: Kontroli gospodarstw ma być więcej? Wody nadal zanieczyszczone

Obowiązek sporządzania planów nawozowych i prowadzenia racjonalnej gospodarki nawozowej dotyczy coraz większej grupy rolników, co wynika z rosnących wymagań w zakresie ochrony środowiska. Choć dla wielu rolników może to być dodatkowy obowiązek administracyjny, dobrze przygotowany plan pozwala na osiągnięcie lepszych wyników finansowych i środowiskowych. Warto więc zadbać o jego sporządzenie, nie tylko ze względu na wymogi prawne, ale także dla dobra przyszłych plonów i środowiska.

Fot:  envato elements

Agata Stachowiak
Autor Artykułu:Agata Stachowiak
Pozostałe artykuły tego autora
Masz pytanie lub temat?Napisz do autora
Grzegorz Ignaczewski
Autor Artykułu:Grzegorz Ignaczewski

redaktor „top agrar Polska”, ekonomista, specjalista w zakresie dopłat bezpośrednich, PROW i ekonomiki gospodarstw.

Pozostałe artykuły tego autora
Masz pytanie lub temat?Napisz do autora
POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ
05. marzec 2026 14:01