Zamiast wznawiać chów świń, poszukali innego pomysłu na gospodarstwo
Luca Menke chciał zachować gospodarstwo dziadka, ale nie widział dla niego przyszłości w dotychczasowej formie. Niewielki areał i stare, zniszczone zabudowania utrudniały powrót do produkcji rolnej, którą poznał podczas studiów. Chlewnia od dziesięcioleci stała pusta. Niski przejazd i stan budynku dodatkowo ograniczały możliwości jej wykorzystania.
Jak opisuje topagrar.com, Luca razem z ojcem zaczął od usunięcia starego wyposażenia i opróżnienia wnętrza. Nie wiedział jeszcze, co urządzi w tym miejscu. Dziś w gospodarstwie w Borgentreich, w zachodnich Niemczech, prowadzi z Janą Klauke produkcję tempehu. Dawna chlewnia mieści przetwórnię, z której oboje się utrzymują. Do gospodarstwa należy również 13 ha gruntów ornych.
Co produkują w dawnej chlewni?
Pomysł podsunął im w 2022 roku szwagier Jany, pochodzący z Indonezji. Właśnie stamtąd wywodzi się tempeh – produkt z fermentowanych nasion roślin strączkowych. W trakcie fermentacji biała grzybnia łączy je w zwarty blok. Gotowy produkt ma wyczuwalną strukturę nasion i orzechowy aromat; można go wykorzystać m.in. w daniach z warzywami czy sosach. Niżej można zobaczyć, jak wygląda produkowany przez nich produkt:
Jana i Luca zaczęli od prób we własnej kuchni. Kupili soję w sklepie z żywnością ekologiczną i wykorzystali starą suszarkę do żywności. Później przenieśli produkcję na kilka metrów kwadratowych w opróżnionej chlewni, gdzie pracowali z przerobioną szafą garowniczą z piekarni. Z czasem domowe doświadczenia przerodziły się w działalność pod marką Tämptästic. Jana zdecydowała się odejść z pracy w firmie Claas, a rodziny obojga pomogły przystosować budynek do nowych zadań.
Przebudowa chlewni to nie wszystko. W co jeszcze musieli zainwestować?
Samo opróżnienie chlewni nie wystarczyło. W części budynku trzeba było usunąć posadzkę i obniżyć jej poziom. Doszły izolacja, zabezpieczenia przeciwpożarowe oraz dostosowanie pomieszczeń do wymogów higieny produkcji żywności. Trudności sprawiało również uzyskanie pozwolenia ze względu na lokalizację gospodarstwa.
Łącznie w rozwój działalności zainwestowali 150–200 tys. euro. To kwota obejmująca całe przedsięwzięcie, a nie wyłącznie remont budynku. Wiele prac wykonali samodzielnie, korzystając z pomocy bliskich. W filmie poniżej Jana i Luca pokazują swoją codzienną pracę w gospodarstwie oraz krótkie ujęcia z przebudowy chlewni.
Równie wymagające okazało się opanowanie technologii. Początkowo nieudane próby oznaczały wyrzucanie zakupionego surowca. Temperatura, wilgotność, pH i dopływ powietrza musiały być odpowiednie, inaczej tracili całą partię. W rozmowie z niemiecką redakcją oceniali, że dopiero od około roku potrafią niezawodnie prowadzić ten proces.
Przeczytaj również: Postawiła na uprawę, w której na główny zbiór czeka do 2 lat. Nawet liście sprzedaje po ponad 200 zł/kg
Dlaczego kupują soję od innych rolników?
Choć mają własne grunty, surowiec do przetwórstwa pozyskują z gospodarstw ekologicznych. Od Andreasa Wolkera z okolic Landshut w Bawarii kupują około 20 ton soi rocznie. Ciecierzycę i groch o zielonych nasionach dostarcza im mniejsze gospodarstwo ekologiczne z Włoch.
Na początku trudno było znaleźć dostawcę gotowego sprzedać niewielką partię. Jana i Luca potrzebowali zaledwie kilkuset kilogramów soi, podczas gdy wielu producentów chciało handlować ilościami liczonymi w tonach. Współpraca z Wolkerem rozwinęła się wraz z przetwórnią.
Teraz szukają kolejnych dostawców z okolicy. Chcą skrócić drogę surowca i ograniczyć ryzyko problemów z zaopatrzeniem, choćby po słabszych zbiorach. Potrzebują nasion o wysokiej zawartości białka, odpowiednich do produkcji żywności, oraz gospodarstw gotowych dostarczać także mniejsze partie.
Własne pola planują objąć certyfikacją ekologiczną. Na razie rozwijają gospodarstwo stopniowo, a za jedną z barier uznają koszt sprzętu do mechanicznego zwalczania chwastów.
Jak przekonują klientów do produktu, którego ci jeszcze nie znają?
Większość tempehu trafia do odbiorców przez własny sklep internetowy. Zamówienia wysyłają z gospodarstwa, a przy pakowaniu pomagają ojcowie Jany i Luki. Para świadomie zrezygnowała z wejścia do sieci spożywczych, obawiając się presji na skalę produkcji i kompromisów przy wyborze surowca.
Według danych przytoczonych w reportażu opakowanie 200 g kosztowało 4,50 euro. Ze względu na wysyłkę chłodniczą klienci zamawiali zestawy po 9 lub 18 sztuk.
Sprzedaż wymaga jednak czegoś więcej niż przygotowania paczki. Bohaterowie wyjaśniają klientom, czym jest tempeh, jak go przyrządzić i skąd pochodzą nasiona. Muszą też tłumaczyć przerwy w dostępności czy zmiany cen.
– Całkowicie nie doceniliśmy, ile pracy wymaga komunikacja z klientami – przyznaje Jana.
Według właścicieli popyt przekracza możliwości produkcyjne przetwórni. Nie oznacza to jednak, że planują gwałtowną rozbudowę. Chcą usprawnić kolejne etapy, w tym napełnianie opakowań i fermentację. Luca sam projektuje i buduje potrzebne maszyny. Dzięki temu zamierzają zwiększyć liczbę dni produkcji z trzech do czterech lub pięciu w tygodniu.
Czy potrzebują więcej niż 13 hektarów?
Przetwórstwo stało się głównym zajęciem obojga, ale nie zrezygnowali z uprawy ziemi. Na swoich polach mają m.in. truskawki, dynie i słoneczniki, a płody rolne sprzedają bezpośrednio. Odwiedzających przyciąga również labirynt kukurydziany. W przyszłości chcieliby organizować zwiedzanie przetwórni i zajęcia na polach.
Rozwijają działalność bez dużych kredytów i zewnętrznych inwestorów, dokładając kolejne elementy w miarę zdobywania doświadczenia. Luca, który wcześniej rozważał dzierżawę dodatkowej ziemi, dziś inaczej patrzy na gospodarstwo.
– Kiedyś uważałem: im większe, tym lepsze. Teraz jesteśmy zgodni, że wcale nie potrzebujemy więcej – mówi.
Oprac. na podstawie reportażu topagrar.com
