StoryEditor

Lasy Państwowe zapłacą za ochronę przyrody. Czy koszty odczują rolnicy?

Rząd chce, aby Lasy Państwowe przekazywały na ochronę przyrody 2% przychodów ze sprzedaży drewna. Pieniądze mają wesprzeć m.in. parki narodowe i krajobrazowe, monitoring środowiska oraz działania związane z retencją wody.

19.11.2026., 12:01h

Zmiany mogą mieć znaczenie także dla mieszkańców wsi i rolników, choć projekt nie przewiduje dla nich bezpośrednich opłat ani dopłat. Przedstawiciele branży drzewnej i leśnicy ostrzegają natomiast, że nowe obciążenie może odbić się na cenach surowca, kondycji firm i zatrudnieniu na terenach wiejskich.

image
Pierwsze czytanie projektu ustawy odbyło się 16 października podczas posiedzenia sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa
FOTO: Kancelaria Sejmu

2% od przychodów ze sprzedaży drewna, a nie od zysku

Projekt nowelizacji ustawy o lasach oraz Prawa ochrony środowiska, oznaczony jako druk sejmowy nr 2823, zakłada wprowadzenie kwartalnych wpłat Lasów Państwowych do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Ich wysokość ma wynosić 2% przychodów uzyskanych ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach.

Podstawą naliczania wpłaty będzie przychód, a nie zysk. Obowiązek przekazania pieniędzy nie będzie więc bezpośrednio uzależniony od tego, czy dana jednostka osiągnęła w danym okresie dodatni wynik finansowy. Projekt przewiduje pomniejszenie wpłaty o koszty jej obsługi, które nie mogą przekroczyć 0,2% przychodów.

Rząd przekonuje, że nowe rozwiązanie zapewni stabilniejsze finansowanie ochrony przyrody. Środki mają wspierać m.in. parki narodowe i krajobrazowe, Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska oraz regionalne dyrekcje ochrony środowiska. Wśród celów wymieniono monitoring przyrodniczy, ochronę zagrożonych gatunków, przeciwdziałanie klęskom żywiołowym i zwalczanie inwazyjnych gatunków obcych. Ministerstwo wskazuje przy tym na mechanizm podobny do tego, który już funkcjonuje w przypadku wpłat Lasów Państwowych na Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg.

image
Posiedzenie sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa
FOTO: Kancelaria Sejmu

Branża drzewna obawia się wzrostu cen surowca

Najwięcej wątpliwości budzi sposób obliczania wpłaty. Przedstawiciele branży drzewnej zwracają uwagę, że obciążenie przychodów może być dotkliwe niezależnie od rentowności działalności. Ich zdaniem dodatkowe koszty mogą zostać przeniesione na odbiorców drewna.

Piotr Poziomski, prezydent Polskiej Izby Gospodarczej Przemysłu Drzewnego, podczas niedawnego posiedzenia Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa zwracał uwagę, że wartość surowca dla gospodarki rośnie dopiero wtedy, gdy zostaje on kupiony i przetworzony przez przedsiębiorstwa. – Wartość z punktu widzenia polskiej gospodarki pozyskanego surowca drzewnego dopiero nabiera tej wartości w momencie, kiedy my je kupujemy i przetwarzamy – tłumaczył.

Poziomski wskazywał również na silną pozycję Lasów Państwowych na rynku surowca. Jego zdaniem trudno zakładać, że nowe obciążenie nie znajdzie odzwierciedlenia w cenach. – Nie wyobrażacie sobie chyba tego, że Lasy Państwowe, które mają pozycję delikatnie mówiąc dominującą na rynku surowcowym w kraju, nie będą robiły wszystkiego, by sobie tego nie skompensować – mówił.

Przedstawiciel branży przywoływał analizę jednego z banków, według której w 2026 r. blisko 37% badanych podmiotów, szczególnie z sektora małych i średnich przedsiębiorstw, miało ujemny wynik netto. Poziomski podkreślał, że kondycja firm przetwarzających drewno już teraz jest trudna, a dodatkowe koszty mogą ją jeszcze pogorszyć.

image
Pierwsze czytanie projektu ustawy odbyło się 16 października podczas posiedzenia sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa
FOTO: Kancelaria Sejmu

Leśnicy ostrzegają przed skutkami dla zatrudnienia na wsi

Obawy dotyczą również miejsc pracy. Piotr Cebula, przedstawiciel Związku Leśników Polskich w Rzeczypospolitej Polskiej, wskazywał podczas posiedzenia komisji na możliwy łańcuch konsekwencji: wzrost cen surowca, osłabienie konkurencyjności przemysłu, spadek popytu i ograniczenie pozyskania drewna.

– Obniżony popyt na drogie drewno i załamanie branży drzewnej skutkuje koniecznością zmniejszenia pozyskania drewna, co prowadzi do spadku zatrudnienia w zakładach usług leśnych, zatrudniających pracowników na terenach wiejskich – zaznaczył.

Cebula zwracał także uwagę na ryzyko restrukturyzacji zatrudnienia w samych Lasach Państwowych i wzrostu bezrobocia na obszarach wiejskich.

Czy tak się stanie? Trudno powiedzieć, ale takie obawy pokazują, że konsekwencje nowych zasad mogą wykraczać poza finanse Lasów Państwowych i dotknąć lokalnych firm oraz pracowników zależnych od rynku drzewnego.

Co nowe zasady oznaczają dla rolników i mieszkańców wsi?

Projekt nie zakłada przekazywania pieniędzy bezpośrednio gospodarstwom rolnym ani finansowania inwestycji rolniczych. Wśród zadań, które mają być wspierane z nowych środków, znalazły się jednak mała retencja, odtwarzanie naturalnych stosunków wodnych, renaturyzacja mokradeł i torfowisk oraz ochrona cennych siedlisk. To działania ważne również dla obszarów wiejskich, gdzie stan wód i zdolność zatrzymywania ich w krajobrazie mają znaczenie dla funkcjonowania gospodarstw.

Podczas posiedzenia przedstawiciel Związku Województw RP wskazywał na małą retencję, renaturyzację mokradeł i przywracanie naturalnych stosunków wodnych jako przedsięwzięcia, które powinny być finansowane z nowego mechanizmu. Nie oznacza to jednak, że rolnicy automatycznie otrzymają z tych pieniędzy wsparcie. Ostateczne znaczenie zmian będzie zależało od tego, jakie projekty zostaną objęte dofinansowaniem i gdzie będą realizowane.

W debacie pojawił się również przykład rolnika godzącego cele produkcyjne z ochroną bioróżnorodności. Posłanka Gabriela Lenartowicz (KO) zwróciła uwagę na konflikt między efektywnością gospodarowania a troską o przyrodę. – Nie jest dobrze, żeby w jednym ręku, jak u tego rolnika, który uprawia pszenicę, skupiały się cele efektywnego gospodarowania na polu i efekt komercyjny uprawy zbóż i ich sprzedaży z czułą troską o bioróżnorodność chwastów na jego polu – mówiła.

Jej zdaniem podobne napięcie występuje w gospodarce leśnej, gdzie spotykają się cele gospodarcze i przyrodnicze. To szerszy problem dotyczący sposobu organizacji zarządzania zasobami, a nie tylko podziału pieniędzy. Z perspektywy rolników ważne jest, by działania ochronne uwzględniały realia prowadzenia gospodarstw i nie sprowadzały się do nakładania dodatkowych obowiązków bez odpowiedniego wsparcia.

image
W Sejmie padło wiele ostrych słów pod adresem twórców projektu ustawy
FOTO: Kancelaria Sejmu

Spór o to, czy Lasy Państwowe udźwigną nowe obciążenie

Krytycy projektu podnoszą, że wpłata liczona od przychodów nie uwzględnia kosztów działalności ani rzeczywistej sytuacji finansowej poszczególnych jednostek. Podczas posiedzenia komisji poseł Ireneusz Zyska (Klub Parlamentarny Rozwój Plus) zwracał uwagę, że obowiązek przekazywania 2% przychodów może ograniczyć środki pozostające na realizację zadań gospodarki leśnej.

– Podstawowym problemem jest wprowadzenie obligatoryjnej wpłaty w wysokości 2% przychodów ze sprzedaży drewna, bez powiązania jej z rzeczywistym wynikiem finansowym, poziomem kosztów działalności oraz zdolnością poszczególnych jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych do samodzielnego finansowania ustawowych zadań gospodarki leśnej – mówił parlamantarzysta.

Zwolennicy zmian odpowiadają, że środki będą przekazywane według jasnej reguły, a ich wydatkowanie ma być powiązane z określonymi programami priorytetowymi. Rząd przekonuje, że dzięki temu finansowanie ochrony przyrody stanie się bardziej przewidywalne i przejrzyste.

Samorządy liczą na pieniądze dla parków krajobrazowych

Projekt popierają przedstawiciele samorządów województw i parków krajobrazowych. Zwracają uwagę, że obecne finansowanie nie odpowiada skali zadań związanych z ochroną cennych przyrodniczo obszarów.

Jak wynika z oceny skutków regulacji przywołanej podczas posiedzenia, około 30% środków z nowego mechanizmu, czyli średnio 68 mln zł rocznie, ma trafiać do samorządów województw na utrzymanie parków krajobrazowych. W Polsce działa 126 takich parków, obejmujących łącznie 8,6% powierzchni kraju.

Dodatkowe pieniądze mogłyby wesprzeć ochronę siedlisk i gatunków, monitoring przyrodniczy oraz edukację. Dla samorządów ważne jest również to, że środki mogłyby pomóc w zapewnieniu wkładu własnego do projektów finansowanych z funduszy europejskich.

Przed projektem jeszcze długa droga

Pierwsze czytanie projektu odbyło się 16 października podczas posiedzenia sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.

Projekt przewiduje 14-dniowe vacatio legis. Pierwsza wpłata Lasów Państwowych do NFOŚiGW miałaby dotyczyć kwartału następującego po kwartale, w którym ustawa wejdzie w życie. 

Retransmisję posiedzenia komisji można obejrzeć tutaj. 

Krzysztof Zacharuk

©℗ Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy AgroHorti Media Sp. z o.o.
KUP LICENCJĘ
Krzysztof Zacharuk
Autor Artykułu:Krzysztof Zacharuk

Krzysztof Zacharuk – dziennikarz specjalizujący się w polityce rolnej, ekonomii, a także tematach dotyczących gospodarowania gruntami rolnymi i zarządzania gospodarstwami towarowymi. Od 2005 roku uważnie obserwuje to, co dzieje się w Sejmie, Senacie, Pałacu Prezydenckim i Radzie Ministrów, a co bezpośrednio wpływa na polskie rolnictwo. Jest autorem tysięcy artykułów, analiz i reportaży dotyczących wsi i rolnictwa. Swoje teksty publikował w wielu mediach branżowych, a dziś pisze na łamach miesięcznika top agrar Polska, kwartalnika Agroszef, a także topagrar.pl. Poza tym jego publikacje regularnie ukazują się w serwisie tygodnik-rolniczy.pl (Tygodnik Poradnik Rolniczych) oraz wrp.pl (Wiadomości Rolnicze Polska). Jego dewizą jest szybka, sprawdzona i rzetelna informacja, która trafia do czytelników w przystępnej formie. Często można spotkać go z aparatem w dłoni, ponieważ jego pasją jest fotografia.
Obszary specjalizacji: bieżąca polityka rolna, zarządzanie nowoczesnym gospodarstwem towarowym, ekonomika rolnictwa, a także zagadnienia dotyczące eksport produktów rolno-spożywczych.
Kontakt: [email protected]
https://www.linkedin.com/in/krzysztof-zacharuk-963434332/

Pozostałe artykuły tego autora
Masz pytanie lub temat?Napisz do autora
POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ
19. listopad 2026 14:01