Ważne może być w niektórych przypadkach pojęcie „złej wiary”, które może przesądzić o utracie lub nabyciu ziemi przez zasiedzenie.
Zasiedzenie gruntu: gdy rolnik gospodaruje na nie swojej ziemi
Zasiedzenie gruntu to instytucja prawa cywilnego, która dotyczy także rolników. Może mieć zastosowanie m.in. w sytuacjach, gdy:
- rolnik przez lata uprawia działkę należącą do innej osoby,
- nabył nieruchomość od osoby nieuprawnionej,
- kupił ziemię bez aktu notarialnego,
- omyłkowo użytkował fragment sąsiedniej działki, błędnie interpretując przebieg granicy,
- prowadzi gospodarstwo po rodzicach, a inni spadkobiercy przez lata nie zgłaszali roszczeń.
To tylko przykłady – każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, zwłaszcza pod kątem dobrej lub złej wiary posiadacza.
Co mówią przepisy o zasiedzeniu?
Zasiedzenie reguluje art. 172 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim:
- po 20 latach nieprzerwanego samoistnego posiadania można nabyć własność nieruchomości w dobrej wierze,
- po 30 latach własność może zostać nabyta także w złej wierze, czyli wtedy, gdy posiadacz wiedział, że grunt nie należy do niego.
Warunkiem w obu przypadkach jest nieprzerwane posiadanie samoistne.
Dobra i zła wiara – na czym polega różnica?
Dobra wiara występuje wtedy, gdy rolnik był przekonany, że przysługuje mu prawo własności – np. kupił ziemię w przeświadczeniu, że transakcja była ważna. Zła wiara oznacza świadomość braku prawa własności, np. dalsze użytkowanie gruntu po zakończeniu umowy dzierżawy lub mimo wiedzy o innym właścicielu. W takim przypadku okres zasiedzenia wydłuża się do 30 lat.
Czym jest samoistne posiadanie?
Nie wystarczy samo użytkowanie ziemi. Posiadanie musi mieć charakter samoistny, czyli taki, jak u właściciela. Oznacza to m.in. uprawianie gruntu i zbieranie plonów, ponoszenie kosztów utrzymania, wykonywanie prac i inwestycji, opłacanie podatków od nieruchomości. Brak tych elementów może uniemożliwić skuteczne zasiedzenie.
Jak formalnie nabyć grunt przez zasiedzenie?
Aby zasiedzenie było skuteczne, konieczne jest złożenie wniosku do sądu rejonowego o stwierdzenie zasiedzenia. Dopiero prawomocne orzeczenie sądu potwierdza nabycie własności. Warto również sprawdzić, czy wobec danej nieruchomości nie biegnie zasiedzenie na rzecz innej osoby – brak reakcji właściciela przez wiele lat może działać na jego niekorzyść.
Czy można doliczyć czas posiadania poprzednika?
Tak. Zgodnie z art. 176 Kodeksu cywilnego obecny posiadacz może doliczyć do swojego okresu posiadania czas użytkowania gruntu przez poprzednika, a także przez spadkodawcę. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz działał w złej wierze, łączny okres posiadania musi wynosić co najmniej 30 lat, aby doszło do zasiedzenia.
Przeczytaj także: Dwa hektary w sporze. Kiedy rolnik może nabyć ziemię przez zasiedzenie?
Zasiedzenie może być dla rolnika szansą na uregulowanie stanu prawnego gruntów, ale równie dobrze może prowadzić do utraty ziemi. Dlatego w przypadku wątpliwości co do własności warto jak najszybciej sprawdzić sytuację prawną nieruchomości i – w razie potrzeby – skonsultować się z prawnikiem.
Fot. Katarzyna Sierszeńska
Źródło: samorzad.gov.pl
