Straty ilościowe i jakościowe podczas zbioru buraków
Podczas zbioru buraków cukrowych odnotować możemy straty w plonie zarówno ilościowe, jak i jakościowe.
Do strat ilościowych zalicza się:
- straty wskutek zbyt niskiego ogławiania lub spowodowane pozostawieniem części korzeni na polu wskutek niedokładnego wyciągania,
- odłamywania końców i gubienia korzeni przez maszynę.
Do strat jakościowych i ilościowych zalicza się:
- straty spowodowane parowaniem i wysychaniem korzeni oraz zmniejszeniem zawartości cukru, wskutek pozostawienia wykopanych korzeni w pryzmach.
Jak prawidłowo ogławiać buraki cukrowe?
Prawidłowo ogłowione buraki cukrowe, posiadają główkę, która zostaje odcięta tuż pod nasadą liści, na górnej linii żywych oczek pędowych. Cięcie musi być poziome i gładkie.
Ocena jakości ogłowienia polega na zakwalifikowaniu korzeni do jednej z sześciu kategorii:
- burak nieogłowiony z resztkami liści powyżej 2 cm,
- nieogłowiony z resztkami liści poniżej 2 cm,
- za wysoko ogłowiony,
- prawidłowo ogłowiony,
- za nisko ogłowiony
- lub ogłowiony skośnie.
- Odcięcie główek powyżej optymalnej płaszczyzny cięcia o 1 cm powoduje wprawdzie zwiększenie masy zbieranych korzeni o 5%, ale utrudnia proces pozyskiwania cukru wskutek konieczności oddzielenia oczek pędowych i nasadowych części ogonków - podaje Kodeks dobrych praktyk w uprawie buraków cukrowych.
Zobacz także: Zbiór buraków cukrowych. Co decyduje o jakości plonu?
Błędy w ogławianiu kosztują. Każdy centymetr to realna strata plonu
Pozostałości części nadziemnej buraka traktowane są jako zanieczyszczenia, co bezpośrednio przekłada się na niższą zapłatę za dostarczony surowiec. Równie niekorzystne dla plantatora jest zbyt niskie ogławianie, czyli wykonywane poniżej optymalnej płaszczyzny cięcia, każdy centymetr poniżej tej linii oznacza średnio około 10% straty plonu. Z tego względu producenci maszyn do zbioru buraków intensywnie pracują nad rozwiązaniami technicznymi, które pozwalają ograniczyć ubytki masy korzeni już na etapie ogławiania.
Rodzaje i przyczyny strat plonu buraków
Rodzaje i przyczyny strat plonu:
- urywaniem końców korzeni,
- zbyt mała głębokość pracy wyorywaczy,
- wadliwe prowadzenie wyorywacza wzdłuż rzędu,
- zużycie lemieszy wyorywacza,
- odchylenie korzeni od linii rzędu,
- nierównomierne rozmieszczenie korzeni w rzędzie,
- spiętrzenie ziemi i korzeni na wyorywaczu,
- zbyt duży prześwit między lemieszami wyorywacza w stosunku do wymiaru korzeni,
- wadliwe rozwiązanie konstrukcyjne przejścia korzenia z wyorywacza na zespoły czyszczące,
- ograniczona możliwość dostosowania położenia wyorywacza do nierówności terenu,
- nieprzystosowane rozwiązanie konstrukcyjne wyorywacza do pracy z wymaganą prędkością
- gubienie całych korzeni przy niestarannym prowadzeniu przyczep podczas ich załadunku oraz transportu przeładowanych przyczep.
Składowanie w pryzmach i właściwe zabezpieczenie korzeni
- Najtrudniejszym wymaganiem do spełnienia jest uzyskanie korzeni zanieczyszczonych ziemią w dopuszczalnych wymaganiami agrotechnicznymi granicach, przy jak najmniejszym ich uszkodzeniu, które może się zwielokrotnić w procesie doczyszczania korzeni. Oddzielenie ziemi od korzeni jest tym bardziej intensywne na wszystkich etapach obróbki korzeni, im przylegająca do nich ziemia ma mniejszą wilgotność. Dlatego w nowoczesnych technologiach przewiduje się przejściowe składowanie i doczyszczanie korzeni na polu plantatora - informuje Kodeks dobrych praktyk w uprawie buraków cukrowych.
Kilkdniowe przechowywanie buraków w pryzmie sprzyja przesychaniu ziemi przylegającej do korzeni, co ułatwia jej późniejsze oddzielenie podczas doczyszczania i załadunku. Takie rozwiązanie przynosi wymierne korzyści, plantator ogranicza potrącenia za zanieczyszczenia, nie wywozi z pola cennej gleby, a cukrownia ponosi niższe koszty zagospodarowania odpadów. Jednocześnie brak odpowiedniego zabezpieczenia pryzm, zwłaszcza przed mrozem, może prowadzić do poważnych strat ilościowych i jakościowych, obniżając wartość surowca już po zakończeniu zbioru.
Patrycja Bernat
na podst: Kodeks dobrych praktyk w uprawie buraków cukrowych
Fot: Katarzyna Sierszeńska
