Narzędziem tym są fungicydy wielozadaniowe, czyli o mechanizmie działania biochemicznym multimiejscowym lub wielomiejscowym. Według FRAC (Fungicide Resistance Action Committee) zaliczane są one pod względem mechanizmu działania biochemicznego do grupy M (chemicals with multi-site activity). Oprócz popularnych i znanych od lat substancji nieorganicznych, jak miedź czy siarka mamy tutaj także związki chemiczne organiczne, mniej znane, ale wykorzystywane w ochronie roślin.
Uodparnianie na fungicydy - czym działać?
Co to za substancje? Poniżej lista w porządku alfabetycznym.
Bis-guanidiny – grupa nie znana z naszego rynku, do której należą substancje czynne guazatyna i iminoktadyna.
Chinoksaliny czyli grupa z substancją chinometionat na mączniaki prawdziwe. U nas nie jest obecnie dostępna.
Ditiokarbaminiany – substancje znane u nas od lat, do których zaliczane są amobam, ferbam, mankozeb, maneb, metiram, propineb, tiuram, tiazol cynku, zineb i ziram. Wielu z nich nigdy nie było w polskiej przestrzeni ochrony roślin. Znane natomiast były mankozeb, maneb i tiuram. Niestety większości z tych substancji dzisiaj nie ma już na rynku, gdyż ich stosowanie w UE nie zostało obronione.
Zobacz także: Pogoda nie sprzyja hartowaniu ozimin. Jak to wpłynie na zimowanie roślin?
Mamy jednak z tej grupy jeszcze dostępny ziram w jednym preparacie Korit 420 FS. Jednak jego zastosowanie jest niekonwencjonalne, to znaczy nie na grzyby, ale służy jako repelent do odstraszania ptaków (zaprawa do nasion). Podobnie działanie miał kiedyś z tej samej grupy tiuram.
Ftalany (lub inna nazwa grupy chloronitryle) z jedną substancją, niegdyś bardzo dobrze znaną – chlorotalonilem (fungicyd Bravo i jego generyki). Obecnie nie ma już jej w rejestrze dopuszczonych w UE.
Ftalimidy – grupa substancji czynnych do których należą kaptan, kaptafol i folpet. Tutaj sytuacja jest lepsza, bo dwa z tych związków zostały obronione i powinny jeszcze przez kilkanaście lat być odstępne. Są to kaptan i folpet.
- Kaptan to dość stara substancja stosowana w uprawach sadowniczych. Mamy obecnie aż 42 fungicydów zarejestrowanych z kaptanem. Sadownicy i plantatorzy roślin jagodowych odetchnęli z ulgą na wieść o przedłużonej rejestracji tej substancji czynnej.
- Folpet to substancja obecna w 8 preparatach do ochrony roślin, w tym w kilku występuje solo:
- Folpan 80 WG;
- Mirror 500 SC;
- Phoenix 500 SC;
- Rewers 80 WG;
- Vorona 500 SC;
oraz w trzech mieszaninach fabrycznych:
- Difol 410 SC – z difenokonazolem;
- Fopaz – z azoksystrobiną;
- Metomor F z dimetomorfem.
Preparaty te także mają rejestrację w uprawach sadowniczych, ale kilka dopuszczonych jest w roślinach rolniczych: Folpan 80 WG i Rewers 80 WG w ziemniaku, Mirror 500 SC, Phoenix 500 SC i Vorona 500 SC w pszenicy i w jęczmieniu.
Maleimidy z jednym przedstawicielem spośród substancji do ochrony roślin – fluoroimidem. U nas nie dostępna.
Quinony (u nas określane w etykietach jako antrachinony) z jedną substancją czynna – ditianon. To substancja przeinaczona do zwalczania parcha jabłoni i gruszy cały czas obecna w polskim rejestrze środków ochrony roślin. Znajduje się w aż 28 fungicydach (Astron 350 SE, Astron X 70 WG, Bolster, Caldera 700 WG, Carvety, Ceroval, Daneel, Delan 700 WG, Delan Pro, Denis 700 WG, Dictum, Dinon 700 WG, Dionizos 700 WG, Diparch 700 WG, Dithiafin, Ditoflo 700 WG, Dukes, Dynamo, Faban 500 SC, Galioma 350 SE, Galioma X 70 WG, Marlok 350 SE, Mirokles 700 WG, Mulan 700 WG, Mullomo 700 WG, Priority, Tercel 16 WG, Zulanol 700 WG).
Sulfamidy – tutaj także już nie ma w UE substancji czynnych, choć były takie jak dichlofluanid i tolilfluanid (fungicyd Euparen).
Tiokarbamaty lub inaczej tiokarbamiany także z jednym przedstawicielem – substancją metasulfokarb. Nie są u nas dostępne.
Triazyny (grupa ta obecna była także wśród herbicydów) z jedną substancją – anilazyną. Nie obecna u nas wśród fungicydów.
Jest jeszcze cała grupa substancji fungicydach wielomiejscowych z grupy środków biologicznych. Są ne wg FRAC określane skrótem BM. Należą do nich ekstrakty roślinne lub z mikroorganizmów oraz mikroorganizmy.
Jak przeciwdziałać odporności?
Jak widać nie mamy już zbyt dużo możliwości wykorzystania substancji o działaniu wielomiejscowym. Co nam pozostaje? Nasuwają się co najmniej trzy kierunki działania:
- uprawa odmian odpornych na patogeny, co do których mamy podejrzenie występowania odporności na substancje fungicydowe;
- stosowanie mieszanin zbiornikowych lub fabrycznych fungicydów o różnych mechanizmach działania;
- dodatek do mieszaniny lub stosowanie w cyklu ochrony roślin pozostałych jeszcze substancji z grupy M, czyli wyżej wymienionych oraz nieorganicznych jak siarka i miedź.
tcz
