Dzierżawa ziemi po darowiźnie od rodziców. Czy potrzebna jest zgoda KOWR?

Czytelniczka otrzymała gospodarstwo rolne w drodze darowizny od rodziców. Wcześniej przez ponad 10 lat dzierżawiła tę ziemię od nich. Teraz chciałaby wydzierżawić grunty innej osobie. Czy potrzebuje zgody KOWR? To problem, z którym spotyka się wielu właścicieli gruntów rolnych przejmujących gospodarstwa od rodziny.

Darowizna a dzierżawa: kiedy pojawia się obowiązek prowadzenia gospodarstwa?

Zgodnie z przepisami ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, osoba nabywająca nieruchomość rolną co do zasady zobowiązana jest prowadzić gospodarstwo rolne przez określony czas i nie może swobodnie rozporządzać nieruchomością.

W przypadku gruntów nabytych po zmianach przepisów obowiązuje zasadniczo okres 5 lat od dnia nabycia nieruchomości. W tym czasie właściciel nie może sprzedać ani oddać nieruchomości w posiadanie innym osobom bez spełnienia dodatkowych warunków.

Czy darowizna od rodziców podlega tym ograniczeniom?

Darowizna gospodarstwa pomiędzy najbliższymi członkami rodziny korzysta ze szczególnych zasad. Jednak w praktyce znaczenie ma data nabycia nieruchomości oraz treść aktu notarialnego.

Jeżeli przy darowiźnie nie zostały nałożone dodatkowe zobowiązania, a od nabycia minęło już wymagane ustawowo 5 lat, wydzierżawienie gruntów co do zasady nie powinno wymagać zgody Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.

Inaczej może być w sytuacji, gdy od otrzymania gospodarstwa nie upłynął jeszcze okres ustawowych ograniczeń. Wówczas oddanie ziemi w dzierżawę może zostać potraktowane jako przekazanie nieruchomości w posiadanie innej osobie.

Dlaczego ważna jest data darowizny?

Kluczowe znaczenie ma moment otrzymania gospodarstwa od rodziców. Fakt wcześniejszej, wieloletniej dzierżawy gruntów od rodziców nie zawsze oznacza automatyczne spełnienie wszystkich wymogów wynikających z ustawy. Dla oceny sytuacji prawnej decydujące jest przede wszystkim nabycie własności nieruchomości.

W przypadku wątpliwości najbezpieczniej jest wystąpić o indywidualną informację do KOWR lub skonsultować dokumenty z notariuszem albo prawnikiem zajmującym się obrotem nieruchomościami rolnymi.

Przeczytaj także: Darowizna gospodarstwa rolnego – jak bezpiecznie przekazać ziemię i uniknąć problemów?

Bez tych informacji nie da się udzielić jednoznacznej odpowiedzi

Na podstawie samej informacji, że gospodarstwo zostało otrzymane od rodziców po 11 latach dzierżawy, nie można jednoznacznie stwierdzić, czy zgoda KOWR będzie konieczna. Kluczowe znaczenie ma data darowizny oraz to, czy od nabycia upłynął już okres ustawowych ograniczeń dotyczących rozporządzania nieruchomością rolną.

Art. 2b ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego stanowi, że nabywca nieruchomości rolnej powinien prowadzić gospodarstwo przez 5 lat i nie może w tym czasie sprzedać ani oddać nieruchomości w posiadanie innym osobom (np. wydzierżawić jej), chyba że zachodzi jeden z ustawowych wyjątków.

Wśród wyjątków rzeczywiście znajduje się sytuacja, gdy nieruchomość jest:

• zbywana lub oddawana w posiadanie osobie bliskiej,
• przekazywana Skarbowi Państwa, KOWR, jednostce samorządu terytorialnego,
• przekazywana spółdzielni produkcji rolnej jako wkład gruntowy,
• lub zachodzą inne przypadki wymienione w ustawie.

Oznacza to, że jeśli właścicielka otrzymała ziemię od rodziców i chce ją wydzierżawić np. rodzeństwu, dziecku, rodzicom lub innemu członkowi najbliższej rodziny, zgoda KOWR zwykle nie będzie potrzebna.

Przeczytaj także: Czy dzierżawa ziemi daje prawo do ubezpieczenia w KRUS?

Natomiast jeśli chce wydzierżawić grunty osobie obcej (nawet rolnikowi indywidualnemu), a od nabycia gospodarstwa nie minęło jeszcze 5 lat, co do zasady konieczna będzie zgoda Dyrektora Generalnego KOWR, chyba że zachodzi inny ustawowy wyjątek.

W przypadku pytania Czytelniczki brakuje jednej kluczowej informacji: kiedy dokładnie otrzymała gospodarstwo w drodze darowizny. Jeżeli od darowizny minęło już ponad 5 lat, ograniczenie z art. 2b ustawy zasadniczo przestaje obowiązywać i można zawrzeć umowę dzierżawy bez zgody KOWR. Jeśli natomiast darowizna była niedawno, trzeba sprawdzić, komu ma zostać wydzierżawiona ziemia.

Fot. Katarzyna Sierszeńska

Źródło: KOWR