Z czego powstaje cukier w burakach?

Aby buraki wytworzyły jak najwięcej cukru w korzeniach muszą mieć dobrze wykształcone liście. Żeby miały dobrze wykształcone liście muszą do końca lipca pobrać niezbędne składniki, jak azot, fosfor, potas, magnez i siarkę, a z mikroelementów przede wszystkim bor. Mniej więcej od końca lipca buraki przestają budować aparat liściowy, a silniej zaczyna przyrastać korzeń, który do tej pory rozwijał się wolniej. Na wszystkie procesy fizjologiczne od tego momentu wystarczą roślinom składniki naturalnie uwalniające się z gleby (nie z nawozów mineralnych).

Azot
Składnik ten musi zostać podany roślinom wcześnie podczas wegetacji tak, aby po mniej więcej dwóch miesiącach od wschodów plantacja uzyskała wskaźnik pokrycia powierzchni gleby na poziomie 3, czyli 3 m² powierzchni liści na 1 m² powierzchni pola. Odpowiednio zbudowana masa liściowa na tym poziomie gwarantuje dobre wykorzystanie energii słonecznej i tym samym lepszą polaryzację korzeni. Krytyczny moment jeśli chodzi o pobieranie azotu rośliny mają już za sobą, a przypada on na fazę od 6–7 liści do zakrycia międzyrzędzi. Zbyt mało azotu powoduje niewystarczające rozwinięcie się liści, zbyt dużo natomiast nagromadzenie tzw. azotu szkodliwego (N alfa-aminowy), który ogranicza ekstrakcję cukru z korzeni podczas ich przerobu.

Fosfor
W każdej roślinie odpowiada za prawidłowy wzrost korzenia. W buraku jest on o tyle ważny, że to właśnie korzeń jest organem magazynowym. Przy brakach fosforu korzeń nie zawiązuje się prawidłowo tym samym nie jest zdolny do nagromadzenia dużej ilości cukru. Fosfor rośliny muszą mieć podany w nawożeniu podstawowym i ewentualnie dolistnie we wczesnych fazach rozwojowych. Pobieranie fosforu jest sprzężone z pobieraniem magnezu. Jeśli jednego z nich brakuje to drugi także jest gorzej pobierany.

Potas
Odpowiada za gospodarkę wodną roślin – lepsza jej kondycja sprzyja sprawniejszemu przebiegowi fotosyntezy, co przekłada się na zwiększone odkładanie cukru w korzeniach. Poza tym potas stymuluje rozwój liści poprzez lepsze wykorzystanie azotu.

Magnez
Ważny w okresie krytycznym pobierania liści (patrz azot). Bez niego gorzej rozwija się korzeń, który nie jest w stanie pobrać dostatecznej ilości azotu do budowy liści, które z kolei mają wyprodukować w sierpniu i wrześniu cukier.

Bor
Kolejny składnik kluczowy w budowie korzenia. Odpowiada za transport do niego wyprodukowanego w liściach cukru. Jako że w polskich glebach jest go mało koniecznie należy go podawać dolistnie kilka razy podczas wegetacji, nawet podczas gromadzenia się cukru w korzeniach, np. wraz z fungicydami przeciwko chwościkowi, jeśli nie ma do tego przeciwskazań.

Zgromadzone w liściach składniki bez słońca nie zostaną przerobione na cukier.  Potrzeba go przede wszystkim w sierpniu i we wrześniu. W październiku przyrost korzeni i cukru spada o połowę w porównaniu z wrześniem, jednak cały czas rośnie. Im więcej pochmurnych i deszczowych dni w tym okresie tym mniejsza zawartość cukru w korzeniach. Także buraki, które lokalnie zostały mocno uszkodzone przez grad i pozbawione większości liści mogą zgromadzić mniej cukru, który wykorzystany zostanie na ich odbudowę. Jednak jak pokazuje praktyka nawet takie plantacje osiągają polaryzację 18–19%.

jd, fot. Sierszeńska