Na wsi pies od pokoleń pełni wyjątkową rolę. Pilnuje gospodarstwa, pomaga przy zwierzętach, towarzyszy człowiekowi podczas pracy i odpoczynku. Bywa stróżem obejścia, pasterzem, pomocnikiem myśliwego, a przede wszystkim – wiernym partnerem i przyjacielem. Na terenach wiejskich te predyspozycje często znajdują praktyczne zastosowanie. Pies może pilnować podwórza, pomagać w zaganianiu zwierząt, patrolować teren czy towarzyszyć gospodarzowi podczas pracy. Nie powinien jednak być traktowany wyłącznie jako narzędzie.
– Pies jest partnerem, nie narzędziem. O jego zdrowie, bezpieczeństwo i dobrostan człowiek odpowiada przez całe życie – podkreśla Wacław Matysek, p.o. rzecznika Polskiego Związku Łowieckiego.
Każdy pies ma inne potrzeby
Określenie „pies myśliwski” obejmuje wiele ras, które różnią się wyglądem, temperamentem i sposobem pracy. Wyżły są czujne i zwykle chętnie współpracują z człowiekiem. Retrievery dobrze czują się w wodzie i lubią aportowanie. Płochacze są energiczne i dynamiczne, natomiast posokowce oraz psy gończe słyną z wytrwałości i znakomitego węchu.
Podobne różnice widać wśród psów spotykanych na gospodarstwach. Jeden będzie doskonałym stróżem, inny sprawdzi się przy stadzie, a jeszcze inny najlepiej odnajdzie się jako spokojny towarzysz rodziny.
Dlatego wybór psa nie powinien zależeć wyłącznie od wyglądu, mody czy dostępności szczenięcia. Trzeba uwzględnić jego wielkość, temperament, zapotrzebowanie na ruch i predyspozycje, a także możliwości opiekuna.
– Pies myśliwski nie staje się dobrym towarzyszem wyłącznie dzięki rasie czy rodowodowi. O relacji decyduje codzienna praca: cierpliwe szkolenie, konsekwencja, ruch i zaufanie – mówi Matysek.
Pies potrzebuje zajęcia
Czworonóg, który całymi dniami pozostaje bez zajęcia, może zacząć szukać własnych sposobów na spożytkowanie energii. Szczekanie, kopanie, ucieczki czy niszczenie przedmiotów często nie wynikają ze „złego charakteru”, lecz z nudy, frustracji i braku kontaktu z człowiekiem.
W przypadku psów użytkowych szczególnie ważna jest codzienna aktywność dopasowana do ich możliwości. Nie zawsze musi oznaczać wielogodzinny wysiłek. Równie wartościowe mogą być spokojne spacery, tropienie, ćwiczenia węchowe, aportowanie czy nauka posłuszeństwa.
Najlepsze efekty przynoszą krótkie, regularne treningi. Pies uczy się wtedy koncentracji, reagowania na opiekuna i odpoczywania po pracy. To ważne również na gospodarstwie, gdzie zwierzę musi umieć zachować spokój wśród ludzi, maszyn i innych zwierząt.
– Niewykorzystana energia może prowadzić do frustracji i trudnych zachowań. Systematyczna praca jest ważniejsza niż okazjonalny, bardzo intensywny wysiłek – przypominają kynolodzy.
Stróż gospodarstwa
W wielu gospodarstwach pies nadal pełni tradycyjną funkcję stróża. Jego obecność może odstraszać intruzów i ostrzegać gospodarzy przed nieznanymi osobami. Pies szybko reaguje również na nietypowe odgłosy, ruch w pobliżu zabudowań czy obecność dzikich zwierząt. Dobry stróż powinien jednak być nauczony reagowania na polecenia. Samo szczekanie nie wystarczy. Ważne, aby pies potrafił odróżnić sytuację wymagającą czujności od codziennego ruchu domowników, pracowników, sąsiadów czy dostawców.
Nie wolno również pozostawiać go bez kontroli przy drodze, maszynach i zwierzętach gospodarskich. Pies powinien mieć bezpieczne miejsce, dostęp do wody, schronienie oraz możliwość odpoczynku. Łańcuch nie może zastępować opieki i codziennego kontaktu.
Pomocnik przy stadzie
Niektóre psy doskonale odnajdują się przy zwierzętach gospodarskich. Mogą pomagać w przemieszczaniu stada, pilnowaniu jego granic i reagowaniu na oddalające się sztuki. Takiej pracy nie można jednak pozostawić wyłącznie instynktowi. Pies musi stopniowo poznawać zwierzęta, uczyć się spokojnego zachowania i reagowania na komendy. Nieumiejętne prowadzenie może spowodować stres w stadzie, pogorszyć dobrostan zwierząt, a nawet doprowadzić do wypadku.
Ważne jest również, aby pies nie traktował zwierząt jak obiektu pogoni. Pasterz powinien współpracować z gospodarzem, a nie samodzielnie „polować” na stado. Wymaga to cierpliwego szkolenia i konsekwencji.
Towarzysz codziennej pracy
Na wsi pies często uczestniczy w codziennym życiu rodziny. Towarzyszy gospodarzowi podczas spaceru po polach, obserwuje pracę w gospodarstwie, czeka przy domu i odpoczywa razem z domownikami. Ta obecność ma znaczenie nie tylko praktyczne. Pies buduje więź z człowiekiem, uczy się jego rytmu dnia i reaguje na emocje opiekuna. Dla wielu osób jest pełnoprawnym członkiem rodziny.
Wspólna praca i aktywność wzmacniają relację. Pies, który ma kontakt z właścicielem, zna swoje zadania i otrzymuje jasne zasady, zwykle lepiej funkcjonuje zarówno na podwórzu, jak i w domu.
Węch i aktywność
Naturalne zdolności psa można rozwijać także poza pracą użytkową. Dobrym sposobem są spacery, podczas których zwierzę może spokojnie poznawać otoczenie. Węszenie pozwala mu zbierać informacje, rozładowuje napięcie i angażuje umysł. Pomocne są również nosework, tropienie sportowe, aportowanie, ćwiczenia posłuszeństwa i pływanie. Aktywność należy jednak dobierać do wieku, kondycji i stanu zdrowia psa. Szczenięta, psy starsze i zwierzęta z problemami ortopedycznymi wymagają szczególnej ostrożności.
Latem trzeba pamiętać o wodzie i ochronie przed przegrzaniem. Intensywny wysiłek w upalne dni może być dla psa niebezpieczny. Po spacerze warto sprawdzić łapy, sierść i skórę, zwłaszcza jeśli zwierzę poruszało się po wysokiej trawie lub terenach leśnych.
Nauka bezpieczeństwa
Każdy pies powinien znać podstawowe zasady: przywołanie, spokojne chodzenie na smyczy, reagowanie na imię i akceptowanie kontaktu z człowiekiem. Na gospodarstwie szczególne znaczenie ma nauka poruszania się w pobliżu maszyn, samochodów, dzieci i zwierząt.
Ważna jest także socjalizacja. Pies powinien stopniowo poznawać różne osoby, miejsca, dźwięki i sytuacje. Dzięki temu łatwiej zachowa spokój podczas wizyty weterynarza, podróży czy pracy w nowym miejscu.
Szkolenie nie powinno opierać się na strachu. Najlepsze efekty daje konsekwencja, nagradzanie właściwych zachowań i budowanie zaufania.
Odpowiedzialność każdego dnia
Związek Kynologiczny w Polsce oraz Polski Związek Łowiecki rozwijają kynologię poprzez szkolenia, warsztaty, próby i konkursy pracy oraz wydarzenia dla przewodników. Ich celem jest nie tylko ocena predyspozycji psów, lecz także wymiana wiedzy dotyczącej bezpiecznego prowadzenia, szkolenia i dobrostanu.
Międzynarodowy Dzień Psa jest dobrą okazją, aby przypomnieć, że opieka nad czworonogiem nie kończy się na zapewnieniu mu budy i miski. Obejmuje również żywienie, profilaktykę weterynaryjną, ruch, odpoczynek, szkolenie i ochronę przed zagrożeniami. Na wsi pies nadal może być stróżem, pasterzem i pomocnikiem. Najważniejszą rolę pełni jednak jako partner człowieka – wierny, uważny i obecny każdego dnia.
– Pies to zwierzę o konkretnych potrzebach. Za jego zdrowie, bezpieczeństwo i dobrostan człowiek odpowiada przez całe życie – podsumowuje Wacław Matysek.
Wszystkim wiejskim burkom składamy życzenia;)
