Wiosenna ocena GUS za 2026 r. pokazuje trudny start sezonu. Chłody, niedobór opadów i kwietniowe przymrozki pogorszyły stan upraw ozimych, sadów i plantacji jagodowych.
Pogoda dała się we znaki już od zimy
GUS w najnowszej „Wiosennej ocenie stanu upraw rolnych i ogrodniczych w 2026 r.” wskazuje, że warunki agrometeorologiczne od jesieni 2025 r. do wiosny 2026 r. były dla rolnictwa trudne. Zimą pojawiały się silne spadki temperatury, a wiosną problemem stał się przede wszystkim niedobór opadów i przesuszenie wierzchniej warstwy gleby.
Przebieg warunków agrometeorologicznych w ciągu ostatniego półrocza wyglądał następująco:
- Listopad: Częste opady utrudniały prace polowe, a dodatnie temperatury sprzyjały oziminom. Pod koniec miesiąca ochłodzenie pomagało roślinom się hartować.
- Grudzień: Pogoda była na ogół bezpieczna dla roślin zimujących. Miejscami silne spadki temperatury nie spowodowały jednak większego wychłodzenia gleby.
- Styczeń i luty: Silne mrozy zwiększały ryzyko uszkodzeń mrozowych, a słaba pokrywa śnieżna nie chroniła upraw. Pod koniec lutego przyszło ocieplenie i deszcz, lokalnie powodując zastoiska wodne.
- Marzec: Warunki były na ogół korzystne dla rolnictwa. Ruszyła wegetacja, prowadzono siewy jarych zbóż, ale brak opadów ograniczał wilgoć w glebie.
- Kwiecień: Miesiąc był niekorzystny — chłody spowalniały rozwój roślin, a przymrozki uszkadzały sady i jagodniki. Dodatkowo pogłębiała się susza glebowa.
- Maj: Nadal było chłodno i sucho, co spowalniało wegetację. Lokalnie deszcz poprawiał wilgotność gleby, ale niedobór ciepła nadal ograniczał wzrost upraw.
Zboża ozime w gorszym stanie niż przed rokiem
Stan zasiewów zbóż ozimych oceniono niżej niż w 2025 r.
Najbardziej ucierpiały:
- mieszanki zbożowe ozime – 1,1% strat
- jęczmień ozimy – 1,0% strat
- pszenica ozima, żyto i pszenżyto ozime – po ok. 0,2% strat
Do połowy maja zaorano i zakwalifikowano do zaorania ok. 12,2 tys. ha zbóż ozimych oraz ok. 9,1 tys. ha rzepaku i rzepiku ozimego.
Rzepak też pod presją pogody
Powierzchnia rzepaku i rzepiku ma się zmniejszyć o ok. 0,4%. GUS podaje, że głównymi przyczynami strat były:
- uszkodzenia mrozowe
- mała obsada roślin
- szkody wyrządzone przez zwierzynę leśną
Więcej zbóż jarych, ale start sezonu był trudny
Wstępnie szacuje się, że powierzchnia zasiewów zbóż podstawowych z mieszankami zbożowymi wyniesie ok. 5,6 mln ha, czyli o 2,9% więcej niż rok wcześniej.
W tym:
- ozime zboża podstawowe z mieszankami: ok. 4,5 mln ha
- jare zboża podstawowe z mieszankami: ok. 1,2 mln ha
Wśród jarych wzrosła powierzchnia większości gatunków, poza owsem. Największe znaczenie mają:
- pszenica jara – ok. 0,1 mln ha
- jęczmień jary – ok. 0,2 mln ha
- owies – ok. 0,5 mln ha
- pszenżyto jare – ok. 0,1 mln ha
- mieszanki zbożowe jare – ok. 0,2 mln ha
Chłodna wiosna i susza ograniczyły rozwój roślin
GUS podkreśla, że w drugiej dekadzie marca rozpoczęła się wegetacja, ale chłody spowalniały rozwój roślin. W kwietniu i maju sytuację pogarszały przymrozki oraz coraz większy deficyt wody.
W wielu regionach kraju:
- opóźnione były wschody
- siewy utrudniała sucha gleba
- wzrost roślin przebiegał wolniej
- miejscami notowano znaczne przesuszenie wierzchniej warstwy gruntu
Sady i jagodniki ucierpiały po przymrozkach
Przezimowanie drzew i krzewów owocowych oceniono ogólnie dobrze, ale późniejsze przymrozki wyrządziły szkody. Pod koniec kwietnia temperatura lokalnie spadała nawet do -9°C, co uszkadzało:
- kwiaty
- słupki
- młode zawiązki owoców
Problem dotyczył zarówno sadów, jak i plantacji jagodowych.
Łąki, pastwiska i koniczyna także słabiej niż rok temu
Stan trwałych użytków zielonych oceniono gorzej niż w 2025 r. GUS wskazuje, że niskie temperatury i brak wilgoci ograniczały krzewienie traw i przyrost zielonej masy.
Średnie oceny wyniosły:
- łąki – 3,6
- pastwiska – 3,5
- koniczyna czerwona – 3,6
Straty w przechowywanych ziemniakach i warzywach bez większych zmian
W sezonie 2025/2026 straty w przechowywanych ziemniakach oszacowano na 11%. Podobny poziom strat odnotowano w warzywach przechowywanych po zbiorach, przy czym różnice regionalne były duże.
W przypadku jabłek straty wyniosły ok. 12%.
Co to oznacza dla rolnictwa?
Najnowszy raport GUS pokazuje sezon, który od początku był wystawiony na próbę. Z jednej strony rośnie powierzchnia zasiewów zbóż, z drugiej — pogoda mocno ogranicza potencjał plonowania. Największe zagrożenia dla tegorocznych zbiorów to nadal:
- susza wierzchniej warstwy gleby
- skutki przymrozków
- słabsza kondycja ozimin i upraw jarych
- straty w sadach i jagodnikach
Bartłomiej Czekała
Źródło: GUS
