Wszystko zaczęło się od jednej kozy
Historia gospodarstwa rodziny Famułów Kozi Dar nie zaczęła się od wielkiego biznesplanu ani przemyślanej strategii rozwoju. Ponad 10 lat temu rodzice Jakuba, Małgorzata i Roman, musieli szukać nowego pomysłu na prowadzenie gospodarstwa. Wcześniej zajmowali się hodowlą świń, ale sytuacja zmusiła ich do zmiany kierunku działalności. Punktem wyjścia okazała się jedna koza. Zwierzę dawało mleko, z którym początkowo nie bardzo było wiadomo, co zrobić. Mama Jakuba przypadkiem dowiedziała się, jak przygotować podstawowy ser podpuszczkowy, i zaczęła eksperymentować z jego produkcją. W tym samym czasie ojciec poznał hodowcę, który sprzedawał sery z mleka koziego. Kiedy usłyszał, jakie ceny można uzyskać za takie produkty, rodzice Jakuba dostrzegli w tym szansę na nowy biznes.
– Poczuli to coś i stwierdzili, że stawiają wszystko na inną kartę, mimo że nie mieli jeszcze doświadczenia w tej branży – opowiada Jakub Famuła.
Dużym ułatwieniem było to, że rodzina dysponowała już budynkami gospodarczymi. Nie trzeba było więc od razu ponosić ogromnych nakładów na infrastrukturę. Pierwsze pieniądze na rozwój pochodziły częściowo z pożyczek, ponieważ poprzednia działalność nie pozostawiła rodzinie dużego zaplecza finansowego. Rodzice zaczęli kupować kozy, korzystając m.in. z ogłoszeń internetowych. Pierwsze zwierzęta przywozili nawet samochodem osobowym. Początki były na tyle kameralne, że pierwsze kilkadziesiąt, a później około stu kóz miało własne imiona. Część nazywano od miejscowości, z których pochodziły, inne od nazwisk poprzednich właścicieli. Z czasem niewielka hodowla zaczęła się rozrastać. Dzisiaj stado liczy ponad 200 kóz dojnych.
Zobacz także: Ma 20 ha i pracuje na etacie. Z krów zrezygnował, z 50 uli zostało 12, teraz stawia na inny kierunek
Czterech synów, cztery różne drogi
Gospodarstwo Kozi Dar znajduje się w gminie Lasowice Wielkie, w powiecie kluczborskim, w województwie opolskim. To działalność rodzinna, a w jej prowadzenie angażuje się kolejne pokolenie. Jakub mocniej związał się z gospodarstwem około trzech lat temu. Wcześniej pomagał rodzicom przede wszystkim w sprzedaży serów. Z czasem zauważył, że bezpośredni kontakt z klientami daje mu dużo satysfakcji, a same produkty mają potencjał biznesowy.
– Polubiłem rozmowy z klientami. Widziałem, że to, co produkujemy, jest naprawdę wartościowe i ludzie są za to wdzięczni. Dostrzegłem w tym możliwość rozwoju. Mam duże ambicje i chciałbym stworzyć coś fajnego, oferując konsumentom żywność wysokiej jakości – mówi Jakub.
Jego młodszy brat Kacper, który ma 22 lata i ukończył szkołę rolniczą, odpowiada przede wszystkim za produkcję roślinną i hodowlę zwierząt. Wspólnie z ojcem prowadzi gospodarstwo, zajmuje się polami i łąkami. Jakub koncentruje się bardziej na sprzedaży, promocji i rozwoju przetwórstwa. Za produkcję serów odpowiada mama, Małgorzata. W działalność angażuje się również najmłodszy z braci, Bartek, który pomaga m.in. przy sprzedaży na sobotnich targach.
– Kacper jest po prostu zamiłowanym rolnikiem. Już jako 12-latek pomagał ojcu w polu, jeździł traktorem i zajmował się pracami polowymi. Ja odnalazłem się bardziej w sprzedaży i kontakcie z klientem – opowiada Jakub.
Własne zboże i pasza dla ponad 200 kóz
Rodzina posiada ponad 26 ha łąk i 15 ha pól z dzierżawami. Produkcja roślinna jest podporządkowana przede wszystkim potrzebom hodowli. Uprawiane zboże przeznaczają na paszę dla zwierząt. Co ciekawe, gospodarstwo samodzielnie przygotowuje również granulat. Ziarno jest śrutowane, a następnie przetwarzane na pellet, który trafia do kóz. Zwierzęta przez cały rok otrzymują także siano. Rodzina nie stosuje kiszonek w karmieniu stada. W sezonie kozy są wypuszczane na pobliskie łąki, gdzie mogą korzystać z pastwisk. Jak podkreśla Jakub, sposób żywienia ma znaczenie również z punktu widzenia jakości mleka i późniejszego smaku serów. Szczególnie istotne może być to przy produkcji serów długo dojrzewających. Takie produkty są jednak dopiero jednym z planowanych kierunków rozwoju gospodarstwa. Obecnie rodzina skupia się przede wszystkim na serach świeżych, które sprzedaje na bieżąco.
Sery od 110 zł za kilogram
Oferta serowarni obejmuje kilka rodzajów produktów. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych są sery wędzone. To właśnie jeden z nich zdobył srebrny medal w ogólnopolskim konkursie serowarskim. W sprzedaży znajdują się również sery podpuszczkowe z różnymi dodatkami oraz naturalny twaróg przygotowywany z niepasteryzowanego mleka koziego. Ceny serów zaczynają się od około 110 zł/kg. W przypadku takich produktów istotne jest nie tylko samo przetwórstwo, ale również znalezienie odbiorców gotowych zapłacić za żywność wytwarzaną w małej, rodzinnej serowarni. Rodzina prowadzi sprzedaż w kilku kanałach. Produkty można kupić w firmowym sklepiku w Kluczborku, przez uruchomiony sklep internetowy, a także bezpośrednio na targach. Stałym punktem sprzedaży jest Opolska Kooperatywa w Opolu, gdzie gospodarze pojawiają się w każdą sobotę w godz. 9.00–11.30. Punkt znajduje się przy ul. Kępskiej 8. To miejsce, w którym lokalni rolnicy i producenci oferują własną żywność.
Jedna rolka i tysiące powiadomień
Rozwój sprzedaży internetowej nabrał tempa w dość nieoczekiwanych okolicznościach. Rodzina przygotowywała się do udziału w targach „Opolskie ze smakiem”. Mama Jakuba przez cały tydzień produkowała sery, a w niedzielę rano rodzice zapakowali samochód i ruszyli na wydarzenie. W drodze otrzymali jednak wiadomość, że targi zostały odwołane. Wrócili więc do gospodarstwa z pełnym samochodem produktów. Były wśród nich sery wędzone oraz świeże sery podpuszczkowe, które mają stosunkowo krótki termin przydatności do spożycia.
Trzeba było szybko znaleźć sposób na ich sprzedaż, zanim żywność się zmarnuje.
– Zaczęliśmy się zastanawiać, co zrobić z taką ilością serów i czy uda nam się je sprzedać. Wtedy powiedziałem bratu, żeby jeszcze nie kończył pracy przy kozach, bo chcę szybko nagrać filmik – wspomina Jakub.
Nagranie powstało spontanicznie, bez scenariusza i specjalnego przygotowania. Jakub opublikował je w mediach społecznościowych, a następnie pojechał na mecz. Kiedy po około trzech godzinach ponownie sięgnął po telefon, czekało na niego mnóstwo powiadomień, komentarzy i reakcji. Zainteresowanie przerosło oczekiwania rodziny. Okazało się, że konsumenci nie tylko chcą kupować sery, ale również rozumieją problem związany z ryzykiem zmarnowania świeżej żywności.
– Nie spodziewaliśmy się takiego odzewu. Zaskoczyło nas też to, jak klienci podeszli do całej sytuacji. Zrozumieli, że nasze sery mają krótką datę ważności i trzeba je sprzedać na bieżąco. To właśnie nadaje im wyjątkowy charakter. Takich produktów nie znajdziemy na półkach marketów – mówi Jakub.
Co ważne, rodzina już wcześniej przygotowywała się do uruchomienia sprzedaży internetowej. Sklep był w budowie, ale nie został jeszcze oficjalnie uruchomiony. Nagła sytuacja przyspieszyła jego start. Na szczęście gospodarze mieli już prawie wszystko przygotowane i zamrożone wkłady chłodzące, wykorzystywane do bezpiecznego transportu serów. Pierwsze zamówienia zaczęły napływać niemal natychmiast. Nie obyło się bez problemów technicznych – system nie wysyłał klientom automatycznych potwierdzeń zamówień, więc trzeba było kontaktować się z nimi indywidualnie.
Mimo tych trudności pierwsze paczki trafiły do odbiorców, a rodzina zyskała nowy kanał sprzedaży.
Zobacz także: Zaczęli od 5 arów i ogłoszeń w internecie. Dziś uprawiają już około 2 ha
RHD jako sposób na rozwój
Gospodarstwo prowadzi sprzedaż w ramach rolniczego handlu detalicznego (RHD). Jakub pozytywnie ocenia tę formę działalności i uważa, że może być dobrym rozwiązaniem dla rolników, którzy chcą rozpocząć przetwarzanie własnych produktów.
– Próg wejścia jest stosunkowo niski. Jeżeli ktoś myśli o takiej działalności, to naprawdę warto spróbować. RHD może pomóc małym producentom rozwinąć skrzydła – przekonuje.
Jednocześnie rodzina nie zamierza poprzestawać na obecnej skali działalności. Jakub ma bardziej biznesowe podejście i myśli o dalszym rozwoju produkcji oraz sprzedaży. Wcześniej prowadził również sklepik w Kluczborku, w którym oferowano nie tylko sery rodzinnej serowarni, ale także produkty innych rolników. Gospodarze korzystali z niewielkiego wsparcia w ramach Krajowego Planu Odbudowy, a obecnie złożyli kolejny wniosek o dofinansowanie. Jak jednak zaznacza Jakub, dotychczasowy rozwój był przede wszystkim efektem własnej pracy i zaangażowania rodziny. Dla młodego pokolenia gospodarstwo to nie tylko kontynuacja rodzinnej tradycji. To również możliwość stworzenia własnej marki i zaoferowania konsumentom produktów, których nie da się łatwo zastąpić żywnością z masowej produkcji.
Historia rodziny Famułów pokazuje, że nawet niewielki początek może przerodzić się w dobrze funkcjonujący biznes. Jedna koza dała początek hodowli, hodowla – serowarni, a spontaniczne nagranie w mediach społecznościowych otworzyło przed gospodarstwem kolejny rynek zbytu.
fot. archiwum Kozi Dar
