Dziadek od strony mamy był młynarzem, więc kto wie, może mam to w genach – mówi z uśmiechem Leszek Kierzek, który wspólnie z żoną Magdaleną prowadzi w Tarnowie Podgórnym w Wielkopolsce rodzinne, 70-hektarowe gospodarstwo rolne, nastawione na produkcję roślinną. A właściwie już nie tylko, ponieważ siedem lat temu postanowili odmienić swoją rolniczą rzeczywistość i zaczęli przerabiać własny surowiec.
Od gospodarstwa do własnej olejarni. Co przesądziło o zmianie?
– Pierwszy raz pomyślałem o tym już w 2014 roku, kiedy zwiedzałem fabrykę Horscha w Bawarii. Na sześciohektarowym ogrodzonym placu stały ogromne, nowoczesne maszyny, które jak się później okazało – jechały na Ukrainę. Dotarło do mnie, że skoro u nich ta produkcja idzie w tak zaawansowanym kierunku, to my za chwilę przestaniemy być potrzebni i tylko pójście dodatkowo w niszę zapewni przetrwanie – mówi rolnik, który zrobił tak, jak pomyślał. Co prawda, ta decyzja w ich rodzinie parę lat dojrzewała, niemniej dziś jednogłośnie potwierdzają, że był to strzał w dziesiątkę.
Wizytówka
Magdalena i Leszek Kierzkowie z Tarnowa Podgórnego w Wielkopolsce
produkcja roślinna na 70 ha: rzepak, pszenica zwyczajna, pszenica orkisz, słonecznik, lnianka i facelia. Rzemieślnicza produkcja olejów, mąk i chleba orkiszowego.
– W 2011 roku kupiliśmy 160-konny ciągnik John Deere, a rok później nowy kombajn Claas Tucano 320. Wszystko w leasing, bez żadnych dofinansowań. Niejednokrotnie mówiłem do żony: mamy nowy sprzęt, produkujemy towar dobrej jakości, a na końcu i tak dostajemy cenę rynkową – wspomina Leszek Kierzek, dodając: – RHD tak naprawdę nas uratowało, ponieważ nie wyobrażam sobie, żebyśmy byli w stanie dziś utrzymać się wyłącznie z produkcji roślinnej na 70 hektarach.
I tak w grudniu 2019 roku Kierzkowie otworzyli własną olejarnię. Swoją przygodę zaczęli od dwóch olejów: rzepakowego i lnianego. Dziś w asortymencie znajdziemy także słonecznikowy, rydzowy, z czarnuszki, wiesiołka i ostropestu. Słonecznik był też pierwszą niszową uprawą, która zagościła na ich polach. A tuż za nim pszenica orkisz, na którą… miał być zbyt.
Orkisz miał kosztować 2500 zł za tonę. Cena spadła do 800 zł
– Miało być 2,5 tys. zł za tonę, a cena spadła do 800 zł i jeszcze nikt tego orkiszu nie chciał – opowiada rolnik. A trochę tego zebrał. Szybko pomyślał więc, że skoro mają swoje ziarno, to czemuż by go nie przerabiać? Przecież w ramach RHD można również wytwarzać mąkę.
– Młyn nie chciał podjąć się zmielenia ze względu na zbyt małą ilość, to mówię do żony: kupujemy młyn – dodaje. I tak młyn za ok. 80 tys. zł przyjechał do nich z Austrii i w 2022 roku ruszyli z produkcją mąki pszennej, żytniej, durum i oczywiście sprawczyni całego zamieszania – mąki orkiszowej. Orkisz świętej Hildegardy, czyli pradawnej odmiany pszenicy zajmuje w ich gospodarstwie 20 ha. Plonuje średnio 3,5 t/ha, co daje ok. 650 kg mąki z jednej tony.
– No i mamy mąkę, i co dalej – śmieją się Kierzkowie. Zamysł był taki, że część mąki będą sprzedawać w sklepiku przy gospodarstwie, który notabene otworzyli, gdy tylko zaczęli tłoczyć oleje, a część trafi do rzemieślniczych piekarni. Niestety, ich surowiec w porównaniu z tym oferowanym w Makro, czy innych hurtowniach okazał się za drogi.
– No więc trzeba było jeszcze swoją piekarnię otworzyć – mówi Magdalena Kierzek. Dziś 65% mąki idzie do piekarni, a 35% sprzedają jako gotowy produkt – w 2-kilogramowych opakowaniach po 15 zł/kg. I tak naprawdę z chleba orkiszowego są w okolicy najbardziej znani. Ale zanim tak się stało…
– Drzwi – byłem przekonany, że wypadną z zawiasów. Nie zliczę, ile razy chciałem zrezygnować – przyznaje z rozbawieniem rolnik. Zwraca uwagę, że zanim doszli do wprawy w wypiekaniu chleba, minęły 4 miesiące. Teraz natomiast jest to jego ulubiona działka, podobnie zresztą jak mielenie mąki.
1150 gramów chleba w każdym bochenku
– W poniedziałki, czwartki i soboty pieczemy chleb, wyłącznie orkiszowy, na mące orkiszowej i zakwasie żytnim. Chleb to tylko woda, mąka, zakwas i sól. Oprócz wersji klasycznej robimy go także z dodatkiem siemienia lnianego, słonecznika i dyni. Jeśli chodzi o wierzch – może to być mąka, a mogą być otręby, mak lub czarnuszka – mówi Leszek Kierzek. Każdy bochenek, a właściwie bochen, waży 1150 gramów, a jego tygodniowa produkcja pochłania ok. 250 kg mąki.
– Największą popularnością, zaraz za chlebem, cieszy się olej lniany, którego sprzedajemy ok. 30 litrów tygodniowo – podkreśla Magdalena Kierzek, która w rodzinnym biznesie odpowiada za tłoczenie olejów, a także sprzedaż. Oleje sprzedają w butelkach o pojemnościach 250 i 500 ml. I tak za olej lniany, rzepakowy, słonecznikowy i rydzowy trzeba zapłacić odpowiednio 17 i 26 zł. Mniejszą pojemność mają butelki z olejem z czarnuszki (55 zł za 250 ml), wiesiołka (79 zł) i ostropestu (53 zł). Są to oleje z czystego ziarna.
Oleje tłoczą dopiero wtedy, gdy zostają trzy butelki
– Oleje tłoczymy partiami, po 15 litrów z każdego rodzaju. Nie mamy tutaj jednak z góry założonego schematu. Ruszamy z produkcją na nowo, gdy zostają raptem trzy butelki na stanie – dodaje rolniczka.
Na przetwórstwo przeznaczają 2–3 ha rzepaku i całe 1,5 ha lnianki, 1,5 ha słonecznika i 20 ha pszenicy orkisz. Pozostałe ziarno pozyskują natomiast od okolicznych rolników, chcąc wspierać się lokalnie. Tym samym w ich sklepiku znajdziemy także miód faceliowy, który powstał dzięki ich uprawom. Facelia w tym roku zajmuje ok. 20 ha i rolnik stawia na nią głównie ze względu na płodozmian. Nie ma zatem nic przeciwko, gdy znajomi pszczelarze rozstawiają na polach ule. To układ, na którym korzystają wszyscy.
Własne przetwórstwo daje przyszłość gospodarstwu. Syn chce zostać rolnikiem
Sklepik bez dwóch zdań jest głównym źródłem sprzedaży. Niemniej przez fanpage na Facebooku też można składać zamówienia. Ze swoimi produktami często Kierzków można spotkać także na okolicznych jarmarkach.
– Nasza lokalizacja bez wątpienia działa na naszą korzyść. Chociaż, gdybyśmy weszli w RHD 10 lat temu, to spalilibyśmy ten biznes na panewce. Wówczas ludzie jeszcze nie patrzyli na takie produkty, a co dopiero, żeby mieli je kupować. Dziś klienci mają większą świadomość i w sumie panuje pewnego rodzaju moda na żywność prosto od rolnika – zwraca uwagę pani Magdalena. Dzięki RHD rozwinęli gospodarstwo, a o jego przyszłość nie muszą się martwić. Syn, który uczęszcza do technikum rolniczego, już dziś deklaruje, że chce być rolnikiem i zostać na gospodarstwie.
– Czekam, aż syn przejmie część agrotechniczną, a ja z żoną będziemy mogli już w pełni poświęcić się przetwórstwu – dodaje Leszek Kierzek.
