Mamy w Polsce olbrzymi potencjał substratów do produkcji prądu z biogazu rolniczego, na rynku nie brakuje dostawców technologii, a inwestorzy w Polsce mogą liczyć na gwarancje ceny sprzedawanej energii elektrycznej. Mimo upływu lat nad Wisłą działa dziś około 200 biogazowni rolniczych, a to wciąż za mało.
Co ogranicza rozwój biogazowni w Polsce?
Niejednokrotnie okazywało się, że na drodze inwestorów stawały niesprzyjające przepisy, dlatego cała branża oczekuje ich dopracowania. Temat podjęło Ministerstwo Energii, a rząd RP przyjął już projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustawy (UC 84), którego głównym celem jest m.in. odblokowanie możliwości przyłączania nowych źródeł energii do sieci. Proponowane zapisy dzielą jednak branżę na co wskazuje Stowarzyszenie Małych Biogazowni Rolniczych, skupiające rolników – właścicieli biogazowni.
– Biogazownie, w tym biogazownie rolnicze, stanowią istotny i pożądany element krajowego systemu elektroenergetycznego. W tym kontekście pozytywnie należy ocenić projekt przewidujący zmiany legislacyjne mające na celu wzmocnienie wsparcia dla tego typu instalacji wytwórczych. Jedną z kluczowych barier rozwoju nowych przedsięwzięć pozostaje obecnie proces uzyskiwania warunków przyłączenia do sieci – powiedział naszej redakcji dr Tomasz Marzec, specjalista z zakresu energii odnawialnej, UAM. Specjalista podkreśla, że inwestorzy realizujący projekty biogazowe mierzą się z długotrwałymi i skomplikowanymi procedurami administracyjnymi, w szczególności w zakresie uzyskiwania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz pozwoleń na budowę.
Celem projektu jest wprowadzenie zmian do ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne koncentrujących się wokół wzmocnienia pozycji odbiorcy końcowego energii elektrycznej, usprawnienia procesu przyłączania odbiorców do sieci elektroenergetycznej oraz optymalizacji wykorzystania istniejącej infrastruktury. Projekt zawiera rozwiązania o charakterze deregulacyjnym i znajdują się m.in. postulowane przez MRiRW zmiany zdecydowanie poprawiające możliwości przyłączenia biogazowni rolniczych do sieci elektroenergetycznych oraz gwarantujące ich stabilne funkcjonowanie. To co podoba się rolnikom, może nie satysfakcjonować właścicieli dużych biogazowni.
Jakie ułatwienia dla biogazowni rolniczych?
W komunikacie na stronie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazane są szczegółowe rozwiązania dotyczą ułatwienia inwestycji i funkcjonowania biogazowni:
- zapewnienie odpowiednio długiego okresu obowiązywania umów przyłączeniowych dla biogazowni rolniczych, aby możliwe było pozyskanie stosownych pozwoleń na budowę (elastyczne umowy przyłączeniowe),
- rekompensaty dla właścicieli biogazowni rolniczych w przypadku konieczności wprowadzania przez operatorów sieci dystrybucyjnych, ograniczeń w generowanej mocy,
- wprowadzenie zasady, że biogazownie rolnicze mogą podlegać ograniczeniu generowanej mocy lub odłączaniu od sieci w ostatniej kolejności i o ile jest to podyktowane wglądami bezpieczeństwa pracy sieci,
- zagwarantowanie możliwości przyłączenia biogazowni rolniczych do sieci elektroenergetycznej poprzez obowiązek uwzględnienia każdego wniosku o określenie warunków przyłączenia oraz zawarcia umowy z każdym wnioskodawcą zdecydowanym na inwestycję biogazu rolniczego.
- ułatwienie i zwiększenie transparentności oraz przejrzystości procesu przyłączenia do sieci elektroenergetycznych obejmujących system przesyłowy i dystrybucyjny, rozwiązania uproszczające proces przyłączeniowy i zwiększające liczbę obiektów możliwych do przyłączenia, urealnienie i optymalizacja procesu planowania rozwoju sieci elektroenergetycznej i realizacji warunków przyłączenia,
- rozwiązania umożliwiające tworzenie specjalnych obszarów dla rozwoju infrastruktury sieciowej i magazynowania energii.
W ocenie dr. Marca, zaproponowane preferencyjne traktowanie biogazowni w tym zakresie należy uznać za rozwiązanie szczególnie potrzebne. Instalacje biogazowe są sterowalnymi źródłami odnawialnymi, które w sposób korzystny oddziałują na stabilność pracy systemu elektroenergetycznego. Wprowadzenie gwarancji dotyczących dostępu do warunków przyłączenia dla tych jednostek może zatem w istotnym stopniu przyczynić się do wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego Polski. Propozycja wydłużenia okresu obowiązywania umów przyłączeniowych dla biogazowni rolniczych trafnie uwzględnia te uwarunkowania formalnoprawne.
Projekt ustawy dość istotnie ingeruje w zarządzanie siecią elektroenergetyczną, co jak zaznacza dr Marzec, stanowi obecnie poważne wyzwanie dla operatorów systemów dystrybucyjnych i przesyłowych. Wynika to m.in. ze zmiennego zapotrzebowania na energię, dynamicznego wzrostu udziału źródeł niesterowalnych, takich jak instalacje fotowoltaiczne i wiatrowe, a także z niedostatecznego tempa rozwoju nowoczesnych sieci elektroenergetycznych typu „smart grids”. W konsekwencji inwestorzy planujący realizację instalacji OZE, w tym biogazowni, coraz częściej wskazują na podwyższone ryzyka finansowe związane z koniecznością czasowego ograniczania pracy instalacji.
– Proponowane regulacje przewidujące mechanizmy rekompensat dla właścicieli biogazowni rolniczych w przypadku wystąpienia ograniczeń w generacji mocy, a także zakwalifikowanie tych instalacji do grupy jednostek wyłączanych w ostatniej kolejności, należy uznać za rozwiązania pilnie potrzebne. Preferencyjne podejście do biogazowni w tym obszarze powinno sprzyjać zwiększeniu skali nowych inwestycji w sektorze – dodał dr Marzec.
Stowarzyszenie Małych Biogazowni Rolniczych apeluje do prezydenta
Na potrzebę wysłuchania głosu polskiego rolnictwa w sprawie zasad przyznawania warunków przyłączenia dla biogazowni rolniczych wskazują członkowie Stowarzyszenia Małych Biogazowni Rolniczych. W piśmie skierowanym do Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zwracają uwagę, że wokół projektu ustawy (UC84) tworzona jest narracja, która nie oddaje rzeczywistych potrzeb ani interesów polskiego rolnictwa.
– W przestrzeni publicznej pojawiają się środowiska i podmioty, które wprost zachęcają do zawetowania ustawy, przedstawiając ją jako zagrożenie dla rozwoju odnawialnych źródeł energii. Narracje te pomijają jednak fakt, że obecny model rozwoju OZE w Polsce w praktyce faworyzuje niemal wyłącznie kapitał zagraniczny inwestujący w wielkoskalowe farmy fotowoltaiczne, jednocześnie blokując dostęp do sieci lokalnym, rozproszonym wytwórcom energii – czytamy w dokumencie wysłanym do Kancelarii Prezydenta
Stowarzyszenie Małych Biogazowni Rolniczych zrzesza rolników oraz podmioty prowadzące i rozwijające biogazownie rolnicze w oparciu o krajowe substraty rolnicze i odpadowe, realizując w praktyce ideę Gospodarki Obiegu Zamkniętego. Reprezentuje gospodarstwa, które traktują biogaz nie jako dodatek, lecz jako integralny element nowoczesnego modelu produkcji rolnej, zwiększający stabilność ekonomiczną, odporność na wahania rynkowe oraz bezpieczeństwo energetyczne obszarów wiejskich, a jednocześnie rozwiązujący problem uciążliwości odorowych związanych z tradycyjnym nawożeniem gnojowicą, co ma istotne znaczenie dla relacji z lokalnymi społecznościami.
