Od początku swojej działalności Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR, dawniej Agencja Nieruchomości Rolnych, a jeszcze wcześniej Agencja Właśności Rolnej Skarbu Państwa) władał w sumie 4,7 mln ha. Tak wynika z danych KOWR za 2025 rok. Tym samym na koniec ubiegłego roku w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa (WRSP) znajdowało się 1,32 mln hektarów ziemi. Największe połacie rozpościerały się na zachodzie kraju: w woj. zachodniopomorskim (262,9 tys. ha), wielkopolskim (200,1 tys. ha) i dolnośląskim (190,2 tys. ha) (patrz rys. 1.). Nic zatem dziwnego, że również w tych województwach najwięcej gruntów znajdowało się w dzierżawie, odpowiednio: 215,9, 161,8 i 151,9 tys. ha.
Niemniej jeśli popatrzymy na udział dzierżawy w ogóle gruntów, to najwyższy był w woj. zachodniopomorskim (85,4%), kujawsko-pomorskim (84,3%) i opolskim (84,1%). Najniższy odnotowano natomiast w woj. świętokrzyskim (55,4%), które charakteryzowało się najmniejszą ilością państwowej ziemi (9523 ha), także tej znajdującej się w dzierżawie – 5273 ha. I to wcale nie ze względu na swoje rozmiary. Na terenie najmniejszego bowiem województwa w Polsce zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby ludności, czyli Opolszczyzny, znajdowało się 65,6 tys. ha ziemi należącej do Zasobu WRSP, z czego 55,2 tys. ha w dzierżawie. W sumie w kraju dzierżawa państwowych gruntów stanowiła 1,05 mln ha – 79,3% wszystkich gruntów pozostających w Zasobie WRSP.
63,3 tys. ha wydzierżawiono w 2025 roku
W samym natomiast 2025 roku KOWR na podstawie niemal 3,5 tys. zawartych umów wydzierżawił 63,3 tys. ha ziemi. To o 31,9% więcej niż w 2024 (43,1 tys. ha) i aż o 59,1% w porównaniu z 2023 rokiem (25,9 tys. ha). Najwięcej gruntów wydzierżawiły OT KOWR we Wrocławiu (13 tys. ha), Opolu (10 111 ha) i Poznaniu (10 129 ha) (patrz rys. 2.). Najmniej natomiast oddziały w Krakowie (418 ha), Warszawie (293 ha) i Kielcach (167 ha). Tymczasem tylko grudniu KOWR wydzierżawił 9174 ha, z czego najwięcej OT w Poznaniu – 3625. W Kielcach za to ani jeden hektar nie trafił w ręce rolników.
Z nieoficjalnych informacji wynika, że w ubiegłym roku odbyło się blisko 4,3 tys. przetargów na dzierżawę. Natomiast, powołując się na dostępne dane za okres od stycznia do końca listopada przeprowadzono 3760 przetargów, w tym 2291 przetargów ograniczonych, o które w Wielkopolsce jeszcze w zeszłym roku toczył się bój izb rolniczych. W tych jedenastu miesiącach 2025 roku zaoferowano do dzierżawy 46,5 tys. ha, z czego 71% w przetargach ograniczonych (33,1 tys. ha).
W ubiegłym roku KOWR przedłużył również prawie 8 tys. umów na dzierżawę na powierzchnię ok. 120 tys. ha.
Czynsz dzierżawny na poziomie 13 dt/ha
Choć danych podsumowujących 2025 rok, jeśli chodzi o wysokość czynszów dzierżawnych jeszcze nie ma (wg informacji będą dostępne w połowie lutego), to posiłkując się tymi za okres pierwszych trzech kwartałów 2025 roku, widzimy, że najwięcej płacono w woj. łódzkim, bo aż 36,8 dt/ha i kujawsko-pomorskim (23,7 dt/ha) (patrz rys. 3.). Najniższymi czynszami wyróżniały się natomiast regiony, takie jak woj. podlaskie, lubuskie i zachodniopomorskie, gdzie wynosiły odpowiednio: 9,5, 8 i 7,8 dt/ha. Średnio w kraju było to 13 dt/ha.
170 tys. ha do rozdysponowana, ale nie każda działka atrakcyjna
Wreszcie przechodzimy do danych, które zapewne najbardziej zainteresują Was, drodzy Czytelnicy, czyli ile państwowej ziemi pozostaje do rozdysponowania. I tak wg stanu na koniec 2025 roku w ogólnej powierzchni gruntów Zasobu WRSP pozostawało do rozdysponowania niemal 170,2 tys. ha, z czego najwięcej w województwach zachodniopomorskim (31 tys. ha) oraz dolnośląskim – 28,2 tys. ha. Analitycy KOWR oceniają jednak, że znaczna część tych ziem charakteryzuje się dużym rozdrobnieniem oraz innymi niekorzystnymi cechami, tj. np. nieuregulowane stosunki wodne, czy kiepskie położenie.
Natomiast gruntów możliwych do wydzierżawienia, wg stanu na koniec listopada, było 21 626 ha. Najwięcej znajdowało się na terenie OT KOWR Opole i Olsztyn, odpowiednio po 6145 ha i 3224 ha.
