Zadowolenie z życia nie oznacza braku problemów
Dobrostan kobiet pracujących w rolnictwie to znacznie więcej niż satysfakcja z prowadzenia gospodarstwa czy sytuacji materialnej. To także zdrowie psychiczne, relacje rodzinne, poczucie bezpieczeństwa, możliwość odpoczynku i przekonanie, że ma się wpływ na własną przyszłość. Jak wynika z badań przedstawionych w publikacji „Współczesne polskie rolniczki” Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, obraz emocjonalnego funkcjonowania kobiet na wsi jest niejednoznaczny.
Z jednej strony 65 proc. respondentek zadeklarowało, że jest ogólnie zadowolonych ze swojego życia. Z drugiej – tylko 37 proc. badanych przyznało, że odczuwa spokój i wewnętrzną harmonię. Niemal 30 proc. wskazało, że takie odczucia są im obce.
Autorki badania zwracają uwagę, że brak wewnętrznego spokoju może wiązać się z permanentnym przeciążeniem, wysokim poziomem odpowiedzialności oraz trudnościami w oddzieleniu pracy od życia prywatnego. W gospodarstwie rolnym te dwie sfery wyjątkowo mocno się przenikają. Kobiety często łączą obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa z pracą domową i opieką nad członkami rodziny.
Problem nie jest nowy. Wcześniejsze badania prowadzone na początku lat 90. i na początku XXI wieku również wskazywały na emocjonalne napięcia wynikające z łączenia odpowiedzialności zawodowej i rodzinnej. Najnowsze wyniki pokazują, że mimo upływu lat obciążenia te nadal są obecne w życiu rolniczek.
Brakuje wsparcia, choć samotność nie jest powszechna
Jednym z ważniejszych wniosków badania jest różnica między poczuciem samotności a brakiem emocjonalnego wsparcia. Aż 42 proc. ankietowanych rolniczek deklarowało, że brakuje im zrozumienia i wsparcia ze strony bliskich. Jednocześnie 47 proc. zaprzeczało takim odczuciom. W przypadku samotności 22 proc. kobiet przyznało, że jej doświadcza, natomiast 56 proc. nie zgłaszało tego problemu.
Zdaniem autorek może to oznaczać, że wiele kobiet funkcjonuje w otoczeniu rodziny i lokalnej społeczności, ale nie zawsze otrzymuje od najbliższych potrzebną bliskość, zrozumienie i emocjonalną dostępność.
Szczególnie interesujące są wyniki dotyczące młodszych grup wiekowych. Wśród rolniczek w wieku 26–35 lat samotność deklarowała niemal co trzecia badana (30 proc.). W grupie 36–45 lat było to 22 proc. Kobiety w tym wieku często łączą aktywność zawodową z intensywnym życiem rodzinnym i obowiązkami opiekuńczymi. Wielość pełnionych ról przy ograniczonych możliwościach uzyskania wsparcia może prowadzić do emocjonalnego przeciążenia.
Znaczenie mają również relacje partnerskie. Najniższy poziom samotności i braku wsparcia odnotowano wśród kobiet zamężnych i pozostających w stałych związkach. Z kolei wśród singielek samotność deklarowało 52 proc. respondentek, podczas gdy brak wsparcia i zrozumienia – 30 proc.
Zdrowie, odpoczynek i rozwój. Na co wydałyby 10 tys. zł?
Badaczki postanowiły sprawdzić również, jakie potrzeby rolniczek ujawniają się wtedy, gdy mogą one same zdecydować o przeznaczeniu dodatkowych pieniędzy. Respondentkom zadano pytanie, na co wydałyby 10 tys. zł, gdyby otrzymały taką kwotę.
Najczęściej wskazywaną odpowiedzią było zadbanie o własne zdrowie – wybrało ją 33 proc. kobiet. Kolejne 7 proc. przeznaczyłoby pieniądze na terapię psychologiczną, a 24 proc. na wakacje. Dla 4 proc. priorytetem byłby karnet na siłownię lub inne zajęcia sportowe.
Wyniki te pokazują, jak istotne są dla rolniczek zdrowie, regeneracja i możliwość zadbania o siebie. Autorki publikacji zwracają uwagę, że takie deklaracje można interpretować jako wyraz potrzeby zachowania równowagi między pracą a odpoczynkiem oraz przeciwdziałania wypaleniu zawodowemu. Pozostaje też pytanie, na ile ograniczenia w dbaniu o zdrowie wynikają z dostępu do usług medycznych na obszarach wiejskich, a na ile z braku czasu.
Nie oznacza to jednak, że rolniczki koncentrują się wyłącznie na bieżących potrzebach. Ważnym wątkiem badania jest ich nastawienie na przyszłość i rozwój zawodowy. Ponad 80 proc. kobiet wskazało, że dodatkowe pieniądze przeznaczyłoby na edukację i podnoszenie kompetencji. Wśród konkretnych pomysłów znalazły się m.in. kursy dotyczące nowych technologii w rolnictwie (30 proc.), szkolenia z przetwórstwa i sprzedaży bezpośredniej (18 proc.), nauka języków obcych (16 proc.) oraz rozwijanie kompetencji liderskich i zarządczych (12 proc.).
To ważny sygnał: kobiety pracujące w rolnictwie chcą nie tylko poprawiać jakość swojego życia, ale także rozwijać gospodarstwa, zdobywać nowe umiejętności i zwiększać swoją samodzielność decyzyjną.
Dobrostan rolniczek tematem dyskusji na Forum
Wyniki badań pokazują, że o sytuacji kobiet w rolnictwie nie można mówić wyłącznie przez pryzmat ich aktywności zawodowej, przedsiębiorczości czy roli w rozwoju gospodarstw. Równie ważne są warunki, w jakich pracują i żyją, ich zdrowie psychiczne, relacje z bliskimi oraz możliwość realizowania własnych potrzeb i aspiracji.
O tym właśnie będziemy rozmawiać podczas sesji "Kobiety w Agrobiznesie" na XI Forum Rolników i Agrobiznesu w Poznaniu. Jedną z uczestniczek dyskusji będzie Klaudia Kryńska, współautorka książki „Współczesne polskie rolniczki” IRWiR PAN, która przedstawi wyniki badań dotyczących dobrostanu kobiet pracujących w rolnictwie, odnosząc je również do szerszej, europejskiej perspektywy.
To okazja, by przyjrzeć się nie tylko temu, jaką rolę kobiety odgrywają we współczesnym agrobiznesie, ale również temu, jak same oceniają jakość swojego życia, z jakimi wyzwaniami się mierzą i czego potrzebują, by móc rozwijać się zawodowo bez rezygnowania z własnego dobrostanu.
Nie zwlekaj i zapisz się już dziś na forum.topagrar.pl
Widzimy się 25 listopada!
