Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi pracuje nad nową ustawą dotyczącą zwrotu podatku akcyzowego od paliwa rolniczego. Resort tłumaczy, że obecne przepisy funkcjonują od ponad 20 lat i nie odpowiadają już potrzebom rolników. W uzasadnieniu przekazanego na początku lipca br. do konsultacji projektu wskazano, że producenci rolni od dawna zwracają uwagę na konieczność składania papierowych wniosków w kilku gminach, jeśli gospodarują na gruntach położonych w różnych miejscowościach, oraz na brak możliwości załatwienia sprawy przez internet.
Co ma się konkretnie zmienić w przepisach?
Jak już o tym pisaliśmy, największą zmianą ma być przejęcie obsługi zwrotu akcyzy przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zniknąć ma również obowiązujący obecnie podział na dwa nabory w ciągu roku. Po zmianach przewidziany byłby tylko jeden termin składania wniosków - od 1 do ostatniego dnia lutego. Zwrot będzie dotyczył paliwa kupionego w poprzednim roku kalendarzowym.
Projekt przewiduje także uproszczenie sposobu ustalania powierzchni gospodarstwa. Obecnie podstawą jest powierzchnia użytków rolnych wykazana w ewidencji gruntów. Po zmianach limit zwrotu dla produkcji roślinnej ma być wyliczany na podstawie powierzchni zatwierdzonej do płatności bezpośrednich w ARiMR z poprzedniego roku.
Projekt po raz pierwszy szczegółowo reguluje również zasady ubiegania się o zwrot akcyzy przez spadkobierców producentów rolnych. Jednocześnie Krajowa Administracja Skarbowa ma przekazywać ARiMR ustrukturyzowane faktury elektroniczne, co w przyszłości ma ograniczyć liczbę dokumentów wymaganych od rolników.
Zwrot za paliwo tylko raz w roku? Rolnicy nie chcą dłużej czekać na pieniądze
Z reakcji czytelników wydawnictw Agro Horti Media wynika, że – mówiąc oględnie - nie są oni zadowoleni z proponowanych przez resort rolnictwa zmian. Bardzo krytycznie odnoszą się zwłaszcza do projektowanego ograniczenia liczby terminów składania wniosków do jednego w ciągu roku. Wniosek o zwrot podatku ma się składać tylko w lutym, co spowoduje, że rolnicy będą czekać na zwrot akcyzy zawartej w cenie paliwa kupionego wiosną praktycznie cały rok albo dłużej. W odczuciu naszych czytelników, utrzymanie dwóch terminów składania wniosków i wypłaty zwrotu jest lepszym rozwiązaniem, bo pozwala na szybszy zwrot części poniesionych kosztów. Nie wszystkim podoba się też propozycja rezygnacji z możliwości papierowego składania wniosków, choć przeniesienie kompetencji w tym zakresie z urzędu gmin do ARiMR ogólnie oceniają pozytywnie, ponieważ i tak większość spraw związanych z pozyskiwaniem pieniędzy załatwiają w Agencji.
Samorząd rolniczy też krytykuje przedstawiony projekt zmian dotyczący zwrotu akcyzy za paliwo
W połowie lipca w podobnym, jak wyżej, tonie wypowiedziała się Krajowa Rada Izb Rolniczych. Samorząd rolniczy również zwrócił uwagę, że składanie wniosków o zwrot podatku i opłat wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego ARiMR to nie najlepszy pomysł. - Rozwiązanie to nie uwzględnia sytuacji części producentów rolnych, którzy nie dysponują odpowiednimi kompetencjami cyfrowymi. Dotychczasowa procedura umożliwiająca składanie wniosków w formie papierowej w urzędach gmin funkcjonuje sprawnie od lat i zapewnia równy dostęp do przysługującego wsparcia, w związku z czym wnosimy o wprowadzenie przejściowego okresu, w którym będzie możliwe składanie wniosków również w formie papierowej – napisał KRIR do resoru rolnictwa. Jednocześnie wniósł o rezygnację z projektowanego ograniczenia liczby terminów składania wniosków do jednego w ciągu roku i pozostawienie dwóch terminów, analogicznie do rozwiązań obowiązujących na gruncie dotychczasowej ustawy, a także – przy okazji - o podwyższenie stawki zwrotu odpowiednio do 2,00 zł za litr oleju napędowego oraz jej coroczną waloryzację z uwzględnieniem wzrostu cen paliw i kosztów prowadzenia działalności rolniczej, tak aby mechanizm rekompensaty zachowywał swoją funkcję ekonomiczną.
Gminy i powiaty też są przeciwne angażowaniu ARiMR w proces zwrotu akcyzy rolnikom
Po zapoznaniu się z projektem ustawy o zwrocie podatku akcyzowego i niektórych opłat zawartych w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej swoje stanowisko przedstawiło także Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski. W jego ocenie założenie, zgodnie z którym samo przeniesienie realizacji zadania obsługi rolniczych wniosków o zwrot akcyzy do ARiMR usprawni proces obsługi producentów rolnych, nie znajduje dostatecznego uzasadnienia.
- Przekazanie zadania do Agencji może spowodować wydłużenie czasu rozpatrywania spraw, zwiększenie obciążenia biur powiatowych ARiMR, utrudnienie producentom rolnym dostępu do pomocy oraz powielanie czynności administracyjnych, które obecnie są skutecznie wykonywane przez gminy – czytamy w piśmie SGiPW do resortu rolnictwa.
Jak podkreśla Stowarzyszenie, od wielu lat zadanie związane ze zwrotem podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej realizowane jest przez gminy. Postępowania prowadzone są przez wykwalifikowanych pracowników, posiadających doświadczenie w obsłudze producentów rolnych oraz znajomość lokalnych uwarunkowań. - Rolnicy są przyzwyczajeni do załatwiania tych spraw w urzędach gmin, które stanowią najbliższy i najbardziej dostępny szczebel administracji publicznej – zauważa SGiPW i zaznacza: - Pracownicy gmin posiadają wiedzę o lokalnych producentach rolnych, znają specyfikę prowadzonych gospodarstw i dysponują informacjami pomocnymi przy sprawnym wyjaśnianiu wątpliwości. W przypadku braków formalnych lub niejasności dokumenty mogą być uzupełniane na bieżąco, często podczas jednej wizyty w urzędzie. Bezpośredni kontakt pomiędzy rolnikiem a pracownikiem gminy pozwala ograniczyć czas prowadzenia postępowania oraz zapobiega konieczności wielokrotnego przekazywania dokumentów.
Jak dalej czytamy w piśmie Stowarzyszenia do resortu rolnictwa, należy również zwrócić uwagę na praktyczne skutki wprowadzenia wyłącznie elektronicznej formy składania wniosków.
- Rozwiązanie takie może stanowić istotną barierę dla części producentów rolnych, w szczególności osób starszych, które nie posiadają odpowiednich kompetencji cyfrowych, sprzętu lub dostępu do narzędzi umożliwiających sprawne korzystanie z usług elektronicznych. W konsekwencji rolnicy będą zmuszeni korzystać z pomocy osób trzecich albo osobiście udawać się do biur powiatowych ARiMR. Część z nich nadal będzie poszukiwała wsparcia w urzędach gmin, mimo że gminy formalnie przestaną być właściwe w tych sprawach – podkreśla SGiPW.
Zmora rolników – czyli KSeF
Dodatkowym utrudnieniem – jak zauważa Stowarzyszenie - może być konieczność skanowania i elektronicznego przekazywania dokumentów, w szczególności faktur wystawionych w postaci papierowej. Projekt przewiduje bowiem, że w przypadku faktur nieobjętych Krajowym Systemem e-Faktur producent rolny będzie zobowiązany dołączyć do wniosku ich kopie.
- W ocenie SGiPW przeniesienie zadania do ARiMR nie gwarantuje zatem ani uproszczenia procedury, ani skrócenia czasu obsługi. Może natomiast doprowadzić do utraty bezpośredniego, lokalnego kontaktu z producentem rolnym, zwiększenia liczby spraw prowadzonych przez placówki Agencji oraz utrudnienia szybkiego wyjaśniania pojawiających się wątpliwości. Takie argumenty zostały również podniesione podczas posiedzenia Komisji Ochrony Środowiska i Obszarów Wiejskich SGiPW. Komisja uznała, że bardziej zasadne jest pozostawienie realizacji zadania w kompetencjach gmin, przy jednoczesnym doskonaleniu procedur i zapewnieniu odpowiedniego finansowania kosztów obsługi – napisano w piśmie do MRiRW.
Stowarzyszenie dostrzega potrzebę modernizacji obecnego systemu, w szczególności poprzez umożliwienie elektronicznego składania wniosków, ograniczenie obowiązków dokumentacyjnych, usprawnienie wymiany danych pomiędzy rejestrami publicznymi oraz wykorzystanie informacji znajdujących się w systemach ARiMR i Krajowego Systemu e-Faktur.
- Zmiany te nie wymagają jednak odebrania zadania gminom. Elektronizacja powinna stanowić dodatkową możliwość dla producentów rolnych, a nie jedyną dopuszczalną formę ubiegania się o zwrot – podkreśla Stowarzyszenie w swoim stanowisku.
Konieczne jest dofinansowanie gmin
Stowarzyszenie jednocześnie podkreśla konieczność zapewnieni gminom odpowiedniego finansowania realizacji zadania, odpowiadającego rzeczywistym kosztom obsługi administracyjnej. Zdaniem SGiPW, pozostawienie zadania w gminach powinno zostać połączone z uproszczeniem procedur, udostępnieniem samorządom odpowiednich narzędzi informatycznych oraz zapewnieniem dostępu do danych niezbędnych do sprawnej weryfikacji wniosków.
Mając na uwadze powyższe argumenty, Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski wnosi o odstąpienie od proponowanych zmian polegających na przekazaniu realizacji zadania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz o utrzymanie dotychczasowego modelu realizacji zwrotu podatku akcyzowego przez gminy, przy jednoczesnym:
• uproszczeniu obowiązujących procedur,
• umożliwieniu składania wniosków również w formie elektronicznej,
• usprawnieniu wymiany danych pomiędzy gminami, ARiMR i administracją skarbową,
• zapewnieniu gminom odpowiednich narzędzi informatycznych,
• zagwarantowaniu adekwatnego finansowania kosztów obsługi zadania.
- Zdaniem SGiPW takie rozwiązanie pozwoli zachować sprawnie funkcjonujący i dostępny dla producentów rolnych system, a jednocześnie umożliwi jego unowocześnienie bez tworzenia dodatkowych barier organizacyjnych i cyfrowych – podsumowuje stanowisko Stowarzyszenia jego przewodniczący, Jacek Gursz.
Agnieszka Kozłowska
