Klęski żywiołowe: najpierw zgłoś szkodę
W przypadku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych podstawą do dalszych działań jest odpowiednie udokumentowanie strat. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowało na 2026 r. wzory protokołów oraz wytyczne dla komisji powoływanych przez wojewodów. Obejmują one m.in. szkody spowodowane gradem, deszczem nawalnym, przymrozkami wiosennymi, powodzią, huraganem, piorunem, obsunięciem się ziemi, lawiną oraz suszą w środku trwałym.
Rolnik, który poniósł straty, powinien więc sprawdzić w swojej gminie, czy została uruchomiona procedura szacowania szkód i gdzie należy złożyć wniosek. Ministerialna strona dotycząca dokumentów stosowanych w 2026 r. zawiera zarówno informacje dotyczące szacowania suszy, jak i pozostałych niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.
Klęski żywiołowe: zdjęcia mogą być bardzo ważne
Po wystąpieniu szkody warto od razu wykonać dokumentację fotograficzną. Należy pokazać zarówno samą szkodę, jak i jej zakres – np. zniszczoną uprawę, uszkodzony dach budynku gospodarczego, zalane pomieszczenia czy zniszczone elementy infrastruktury. Jeżeli rolnik posiada polisę, powinien również zgłosić szkodę ubezpieczycielowi zgodnie z warunkami umowy.
Warto zachować wszystkie dokumenty związane ze szkodą. Mogą być potrzebne przy dalszym postępowaniu, zwłaszcza jeżeli później zostanie uruchomiony konkretny instrument pomocy.
Komisja oszacuje straty
W przypadku szkód objętych procedurą szacowania przez komisję powołaną przez wojewodę rolnik składa wniosek o oszacowanie szkód. Wytyczne MRiRW na 2026 r. wskazują, że warunkiem oszacowania określonych szkód jest złożenie takiego wniosku.
W praktyce formularze i informacje dotyczące procedury są udostępniane przez właściwe urzędy gminy oraz urzędy wojewódzkie. Przykładowo urzędy publikują na swoich stronach wzory wniosków, protokołów oraz dodatkowych oświadczeń dla rolników.
Ważne: sposób przeprowadzenia procedury może zależeć od rodzaju zjawiska i sytuacji w danym województwie. Dlatego rolnik powinien korzystać z aktualnego formularza wskazanego przez swoją gminę lub urząd wojewódzki.
Zobacz także: Szkoda z winy nieznanego kierowcy. Czy można uzyskać odszkodowanie?
Protokół nie jest jeszcze wypłatą pieniędzy
To bardzo ważne rozróżnienie. Protokół komisji potwierdza zakres i wysokość oszacowanych szkód. Nie oznacza jednak automatycznie, że rolnik otrzyma odszkodowanie albo pomoc finansową. Dopiero przepisy dotyczące konkretnego programu pomocowego określają, kto może otrzymać wsparcie, jakie musi spełnić warunki, jakie dokumenty powinien złożyć oraz w jakim terminie.
Dobrym przykładem są nabory prowadzone przez ARiMR w poprzednich latach. W 2025 r. Agencja uruchomiła pomoc dla producentów rolnych, których uprawy ucierpiały wskutek przymrozków wiosennych, powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu. Warunki pomocy, termin składania wniosków i sposób wyliczenia wsparcia wynikały z konkretnych przepisów. Dlatego nie należy zakładać, że zasady pomocy z 2025 czy 2024 r. automatycznie obowiązują w 2026 r.
Co z odszkodowaniem z ubezpieczenia?
Jeżeli gospodarstwo było ubezpieczone, rolnik ma dodatkowo możliwość dochodzenia odszkodowania na zasadach wynikających z polisy.
Trzeba jednak rozdzielić dwie kwestie:
- odszkodowanie z ubezpieczenia – wypłacane przez zakład ubezpieczeń na podstawie umowy,
- pomoc publiczna – przyznawana na zasadach określonych w przepisach dotyczących konkretnego programu.
W niektórych programach pomocowych znaczenie ma również to, czy rolnik posiadał odpowiednie ubezpieczenie. Dlatego przed złożeniem wniosku o pomoc trzeba dokładnie sprawdzić warunki konkretnego naboru.
Szkody w budynkach i majątku gospodarstwa
Procedura szacowania nie dotyczy wyłącznie strat w uprawach. Wytyczne MRiRW na 2026 r. obejmują również określone szkody w środkach trwałych, powstałe wskutek wymienionych w nich niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.
Jeżeli więc na przykład wichura uszkodziła budynek gospodarczy, rolnik powinien również zadbać o odpowiednią dokumentację szkody i sprawdzić możliwość jej oszacowania. Nie należy przy tym usuwać wszystkich śladów zdarzenia przed wykonaniem dokumentacji, chyba że jest to konieczne ze względów bezpieczeństwa.
A jeśli rolnik chce skorzystać z pomocy ARiMR?
Tutaj trzeba zachować szczególną ostrożność. ARiMR nie wypłaca pieniędzy za każdą szkodę atmosferyczną. Agencja uruchamia konkretne instrumenty pomocy, gdy przewidują je odpowiednie przepisy. Każdy taki nabór ma określone:
- rodzaj kwalifikujących się szkód,
- wymagany poziom strat,
- sposób ich potwierdzenia,
- wysokość lub sposób wyliczenia pomocy,
- termin składania wniosków,
- wymagane dokumenty.
Przykładowo w naborze dotyczącym szkód w uprawach z 2024 r. pomoc obejmowała gospodarstwa, w których szkody w uprawach przekraczały 30 proc. średniej rocznej produkcji roślinnej, a stawka zależała od poziomu strat. Były to jednak zasady konkretnego naboru, a nie uniwersalna reguła dotycząca każdej przyszłej klęski.
Nie czekaj z dokumentacją
Dla rolnika najbezpieczniejsza jest zasada: najpierw udokumentuj szkodę, później usuwaj jej skutki. Warto mieć:
- zdjęcia i nagrania zniszczeń,
- informacje o dacie i rodzaju zdarzenia,
- dokumenty dotyczące ubezpieczenia,
- dokumentację dotyczącą uszkodzonego mienia,
- wniosek o oszacowanie szkód,
- protokół komisji,
- dokumenty potwierdzające poniesione koszty, jeżeli są wymagane.
Trzeba też pilnować komunikatów urzędu gminy, wojewody, MRiRW i ARiMR. Ministerstwo prowadzi specjalną sekcję dotyczącą niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w której znajdują się informacje o szacowaniu szkód i dostępnych formach pomocy.
Co powinien zrobić rolnik to po wystąpieniu szkody?
1. Udokumentować straty – wykonać zdjęcia i zachować dokumentację.
2. Zgłosić szkodę ubezpieczycielowi – jeżeli gospodarstwo posiada polisę.
3. Sprawdzić procedurę w gminie – dowiedzieć się, czy powołano komisję i jaki formularz należy złożyć.
4. Złożyć wniosek o oszacowanie szkód – jeżeli jest wymagany dla danego rodzaju szkody.
5. Zachować protokół komisji – może być potrzebny przy ubieganiu się o późniejszą pomoc.
6. Sprawdzać nabory ARiMR – dopiero konkretny program określi, czy za daną szkodę można otrzymać wsparcie.
7. Nie zakładać z góry wysokości pomocy – stawki i warunki zmieniają się w zależności od programu i roku.
Gdzie rolnik znajdzie aktualne informacje?
Najbezpieczniej korzystać z oficjalnych źródeł:
- MRiRW – dokumenty stosowane w 2026 r.
- MRiRW – protokoły do szacowania szkód na 2026 r.
- MRiRW – niekorzystne zjawiska atmosferyczne
- ARiMR – siła wyższa i nadzwyczajne okoliczności w 2026 r.
Źródło: gov.pl
fot. Śliwiński
