Zgodnie z aktualnym harmonogramem naborów z PS WPR, ARiMR ma przyjmować wnioski o dofinansowanie w ramach programu "Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) – w gospodarstwie" od 1 października do 2 listopada br. Patrząc na skromne budżety poszczególnych działań z obecnego PS WPR i duże zainteresowanie wnioskodawców, może się okazać, że tegoroczny nabór będzie jedyny i niepowtarzalny. Dlatego właśnie już teraz przedstawiamy znane obecnie (połowa lutego) założenia co do możliwości pozyskania tego wsparcia, bo wiele z możliwych inwestycji wymagać będzie wcześniejszego przygotowania – np. dokumentacji budowlanej.
RHD i MOL
Według aktualnych wytycznych szczegółowych do tego programu, pomoc przewidziana jest na dwa główne obszary działalności:
- w mniejszej skali: w ramach podejmowania lub wykonywania działalności w zakresie przetwarzania oraz zbywania przetworzonych produktów rolnych w rolniczym handlu detalicznym (RHD),
- w większej skali: w ramach podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej/MOL w zakresie przetwarzania produktów rolnych oraz sprzedaży przetworzonych produktów rolnych i nierolnych.
Jednocześnie trzeba podkreślić, że pomocy nie będzie można przeznaczyć na inwestycje związane bezpośrednio z produkcją podstawową produktów rolnych – czyli związanych z typową działalnością rolniczą.
Ryczałt albo dotacja
W planowanym na październik naborze wniosków przewidziano dwie różne formy pomocy:
- albo płatność ryczałtową w wysokości 30, 60 lub 120 tys. zł – i w tym przypadku ryczałt pokrywa do 65% wydatków kwalifikowanych, a co za tym idzie – mowa odpowiednio o inwestycjach na kwotę minimum: 46 154 zł, 92 308 zł lub 184 616 zł;
- albo w formie klasycznej refundacji części poniesionych kosztów (dotacja), a w tym przypadku dotacja może pokryć do 50% kosztów kwalifikowanych inwestycji i może sięgnąć nawet 500 tys. zł.
Niestety, potencjalny wnioskodawca nie może dowolnie wybierać pomiędzy tymi dwoma rodzajami wsparcia – ich dostępność zależy od rodzaju wnioskodawcy i podejmowanej/prowadzonej działalności – o czym dalej.
Wsparcie ryczałtowe
Wsparcie ryczałtowe dostępne będzie w dwóch przypadkach:
- dla rolników (lub ich małżonków) przetwarzających swoje produkty w RHD lub podejmujących wykonywanie takiej działalności,
- dla rolników (lub ich małżonków lub domowników) w przypadku podejmowania wykonywania działalności gospodarczej (ważne – zarejestrowanej działalności pozarolniczej!) z listy wspieranych działalności gospodarczych (patrz poniżej) lub podejmowania działalności MOL.
Mamy w tym zakresie jednak dodatkowe ograniczenia co do wnioskodawcy. Jeżeli chodzi o działalność w ramach RHD, to o wsparcie będą mogli ubiegać się wnioskodawcy już taką działalność wykonujący albo planujący dopiero w ramach operacji takową działalność podjąć. Przy czym trzeba zwrócić uwagę, że obecne wytyczne szczegółowe dopuszczają wsparcie dla podejmowanej działalności RHD, jeżeli wielkość ekonomiczna gospodarstwa wnioskodawcy w roku wyjściowym wynosi min. 25 tys. euro lub operacja realizowana jest w gospodarstwie beneficjenta premii dla młodych rolników z PS WPR.
Dla kogo dotacja?
Natomiast wsparcie w postaci refundacji części poniesionych kosztów jest przewidziane dla mikroprzedsiębiorców, który już prowadzą działalność gospodarczą z listy wspieranych działalności (patrz dodatkowe info na WWW) lub działalności w zakresie MOL oraz posiadają gospodarstwo rolne (samoistnie lub zależnie) oraz przynajmniej połowa przetwarzanych w ramach tej działalności produktów rolnych pochodzi z tego gospodarstwa (w ujęciu ilościowym). W tym przypadku mowa o inwestycjach nawet na kwotę 1 mln zł i dotacji w kwocie do 500 tys. zł. Jest to klasyczne wsparcie dotacyjne – czyli wnioskodawca po zawarciu umowy z ARiMR musi zrealizować inwestycję, a następnie na podstawie poniesionych kosztów występuje do ARiMR o wypłatę dotacji. Minimalna kwota dotacji, o jaką można się ubiegać, to 10 tys. zł, a więc mówimy o inwestycjach na min. 20 tys. zł.
Punkty zdecydują o kolejności
Do tego już zdążyliśmy się przyzwyczaić – aby wniosek był w ogóle rozpatrywany, musi uzyskać min. 2 punkty, a im więcej ich zbierze, tym większa szansa na uzyskanie pomocy. Z aktualnych wytycznych wynika, że niezależnie od formy wsparcia, rodzaju działalności czy statusu wnioskodawcy, obowiązywać będzie jedna lista kolejności rozpatrywania wniosków. A punkty przyznawane mają być wg następujących kryteriów:
- 5 punktów dla operacji przyczyniających się do realizacji celów strategii "Od pola do stołu" (patrz poniżej),
- 4 punkty dla operacji mających komponent kosztów inwestycyjnych dotyczących ochrony środowiska (patrz poniżej), stanowiących co najmniej 20% kosztów kwalifikowalnych operacji,
- 3 punkty dla operacji, w których co najmniej 50% kwalifikowalnych kosztów inwestycyjnych dotyczy inwestycji o charakterze innowacyjnym, tj. w zakresie wprowadzenia nowych produktów lub procesów, w tym technologii, w skali gospodarstwa lub przedsiębiorstwa,
- 3 punkty dla inwestycji realizowanych w powiatach o najwyższym bezrobociu w skali kraju, w pozostałych powiatach punkty będą przyznawane proporcjonalnie do wysokości bezrobocia (ARiMR zwykle publikuje listę z danymi do wyliczenia punktów za takie kryterium).
Listę inwestycji wpisujących się w kryterium realizacji strategii "Od pola do stołu" oraz listę inwestycji dotyczących ochrony środowiska znajdziesz poniżej.
Wytyczne przewidują także dodatkowe kryteria punktowe dla rolników, który zadeklarują podjęcie działalności przetwórczej, czy to w ramach RHD, MOL, czy działalności gospodarczej, wg poniższych kryteriów:
- 2 punkty dla osób fizycznych, które są ubezpieczone w KRUS z mocy ustawy w pełnym zakresie,
- 5 punktów dla młodych rolników, tj. rolników, którzy w dniu złożenia WOPP mają nie więcej niż 40 lat (nieukończone 41 lat),
- 3 punkty jeśli wnioskodawcą jest kobieta,
- 2 punkty dla gospodarstwa, w którym co najmniej 50% gruntów znajduje się na ONW typ górski lub ONW typ specyficzny strefa II (tylko obszary, w których 50% powierzchni użytków rolnych znajduje się powyżej 350 m n.p.m.).
Koszty kwalifikowane
Przejdźmy teraz do tego, na co pomoc będzie można przeznaczyć. I w przypadku pomocy ryczałtowej, i dla dotacji mamy wspólny katalog kosztów kwalifikowanych. Pomoc można przeznaczyć na pokrycie następujących kosztów:
- związanych z budową, rozbudową, przebudową lub modernizacją budynków do przetwarzania, magazynowania, przygotowywania do sprzedaży lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, kontroli laboratoryjnej, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, pomieszczeń administracyjnych (maks. 10% pow. budynku) – ale tylko w przypadku, gdy taka inwestycja budowlana jest niezbędna do instalacji zakupionych w ramach operacji maszyn, urządzeń lub wyposażenia,
- związanych z budową, rozbudową, przebudową lub modernizacją infrastruktury i urządzeń do składowania i zagospodarowania odpadów, oczyszczalni ścieków, biogazowni, systemów fotowoltaicznych, słonecznych systemów grzewczych, magazynów energii, instalacji odzysku ciepła, pomp ciepła, kotłów i pieców na biomasę (z wyłączeniem kotłów do spalania słomy), a także zastosowania czynników chłodniczych o zmniejszonym lub neutralnym oddziaływaniu na środowisko – o ile są związane z przetwarzaniem, magazynowaniem, przygotowaniem do sprzedaży lub sprzedażą wytwarzanych w ramach operacji produktów,
- związanych z realizacją inwestycji związanej z wykonaniem celów strategii "Od pola do stołu";
- zakupu nowych maszyn, urządzeń lub wyposażenia do magazynowania, lub przygotowania produktów rolnych do przetwarzania, ich przetwarzania, magazynowania oraz przygotowania ich do sprzedaży,
- zakupu nowej aparatury pomiarowej, kontrolnej oraz sprzętu do sterowania procesem produkcji lub magazynowania, oprogramowania służącego do zarządzania wspieraną działalnością lub sterowania procesem produkcji, lub magazynowania oraz zakupu, lub rozbudowy systemów teleinformatycznych, oraz zakupu patentów, licencji, praw autorskich i znaków towarowych,
- wdrożenia systemów zarządzania jakością,
- zakupu nowych terminali płatniczych, sprzętu komputerowego i oprogramowania, usług informatycznych dotyczących sprzedaży na odległość wytwarzanych produktów,
- ogólne – np. sporządzenie projektów, kosztorysów itp., w części nieprzekraczającej 10% pozostałych kosztów kwalifikowanych, w tym koszt sporządzenia biznesplanu do kwoty 5 tys. złotych netto.
Z finansowania wykluczone są m.in.: podatek VAT (a więc inwestycję kalkulujemy w kwotach netto), koszty zakupu środków transportu, czy nieruchomości.
Do tematu wsparcia na małe przetwórstwo wrócimy przed uruchomieniem naboru wniosków.
Szczegółowe informacje
1. Lista wspieranych działalność - wykaz rodzajów działalności objętych wsparciem wg Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD).
2. Wykaz rodzajów kosztów związanych ze Strategią „Od pola do stołu” na rzecz sprawiedliwego, zdrowego i przyjaznego dla środowiska systemu żywnościowego – za które będą przyznawane dodatkowe punkty.
3. Wykaz rodzajów kosztów (budowy, w tym rozbudowy, przebudowy lub remontu połączonego z modernizacją infrastruktury) związanych z ochroną środowiska lub przeciwdziałaniem zmianom klimatu na potrzeby wykonywanej działalności przetwórczej w zakresie przetwarzania i sprzedaży/zbywania przetworzonych produktów rolnych – za które będą przyznawane dodatkowe punkty.
Silniejsza pozycja rolnika na rynku
W handlu ogromną rolę odgrywa bezpośredni kontakt z konsumentem, w związku z tym Wielkopolska Izba Rolnicza organizuje również lokalne wydarzenia, podczas których rolnicy prowadzący m.in. rolniczy handel detaliczny prezentują swoje produkty i wyroby. Zarówno wydarzenie "Delicje z Wielkopolski", czy "Zielony Rynek Ekologiczny" w Kaliszu, którego WIR była współorganizatorem, były dowodem na to, że bezpośredni kontakt z dostawcą lub producentem pozwala na budowanie pozytywnych relacji rolnik – konsument. Odwiedzający stoiska podkreślali, że możliwość bezpośredniego poznania samych rolników oraz ich procesu produkcji miała ogromne znaczenie podczas podejmowania decyzji zakupowej. Znaczenie dla konsumentów w rolniczym handlu detalicznym ma również fakt, że oferowany przez rolnika produkt jest świeży, gdyż zdecydowanie skrócony zostaje okres wejścia produktu na rynek. Często produkty oferowane przez rolników prowadzących RHD są dostosowane do preferencji klienta, do jego indywidualnych potrzeb, a wynika to z bezpośrednich rozmów z klientem i reakcji na zmieniające się jego potrzeby. Wielkopolska Izba Rolnicza stara się budować wśród kupujących patriotyzm lokalny i wskazywać w praktyce, że również transparentność produktu ma znaczenie, a więc kupujący lokalnie ma pewność co do pochodzenia i jakości produktu. Realizację, m.in. postulatów Wielkopolskiej Izby Rolniczej, są zmiany w przepisach dotyczących znakowania żywności, jakie wejdą w życie na skutek rozporządzenia Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (DzU 2025 poz. 1574).
