Związek Polskich Przetwórców Mleka (ZPPM) alarmuje, że część sieci handlowych próbuje przenieść na mleczarnie obowiązki, które – zgodnie z unijnymi przepisami – powinny spoczywać na właścicielach marek. Branża ostrzega, że może to oznaczać dodatkowe koszty i kolejne napięcia w łańcuchu dostaw żywności.
Sieci handlowe wysyłają aneksy do umów
Jeszcze przed wejściem w życie rozporządzenia PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation), którego celem jest m.in. zmniejszenie ilości odpadów, między sieciami handlowymi a przetwórcami mleka narasta konflikt.
Jak informuje Związek Polskich Przetwórców Mleka, część sieci kieruje do zakładów mleczarskich pisma i aneksy do umów, w których próbuje przypisać im rolę "wytwórcy" produktów sprzedawanych pod markami własnymi.
Oznaczałoby to przejęcie przez producentów wszystkich obowiązków wynikających z nowych przepisów – często w ciągu zaledwie kilku dni od otrzymania takich dokumentów.
Zdaniem ZPPM takie działania nie mają podstaw prawnych i są próbą przerzucenia odpowiedzialności wynikającej z unijnego rozporządzenia na producentów żywności.
PPWR – co zmieniają nowe przepisy?
12 sierpnia 2026 r. we wszystkich państwach Unii Europejskiej zacznie obowiązywać rozporządzenie PPWR, które ma ujednolicić zasady dotyczące opakowań i odpadów opakowaniowych.
Jednym z najważniejszych elementów nowych przepisów jest wprowadzenie pojęcia "wytwórcy" – podmiotu odpowiedzialnego za zgodność opakowania z wymaganiami UE, przygotowanie dokumentacji technicznej oraz podpisanie deklaracji zgodności.
Spór dotyczy produktów sprzedawanych pod markami własnymi, czyli oznaczonych logo sieci handlowej, choć w rzeczywistości wytwarzanych przez zewnętrzne zakłady mleczarskie. To właśnie w tym przypadku pojawiły się rozbieżności dotyczące tego, kto powinien być uznawany za "wytwórcę" w rozumieniu nowych przepisów.
ZPPM: odpowiedzialności nie można przenieść umową
Według branży mleczarskiej rozporządzenie nie pozostawia w tej kwestii wątpliwości. "Wytwórcą" jest podmiot, który zleca wykonanie produktu pod własną nazwą lub znakiem towarowym. W przypadku marek własnych jest nim więc właściciel marki, czyli sieć handlowa.
– Ról zapisanych w prawie unijnym nie da się dowolnie przenosić umową. Przy markach własnych wytwórcą jest właściciel marki, czyli sieć handlowa – i to ona odpowiada za zgodność opakowania – podkreśla Marcin Hydzik, prezes Związku Polskich Przetwórców Mleka.
Jak dodaje, branża nie uchyla się od obowiązków wynikających z nowych przepisów.
– Nie uchylamy się od obowiązków, które PPWR nakłada na zakłady. Sprzeciwiamy się jedynie przypisywaniu nam roli, która z mocy prawa należy do kogo innego – zaznacza prezes ZPPM.
Związek przypomina również, że taką interpretację mają potwierdzać wytyczne Komisji Europejskiej opublikowane w czerwcu 2026 r., zgodnie z którymi odpowiedzialności tej nie można przenosić na producenta zapisami umowy.
Nowe koszty mogą odbić się na producentach mleka
Choć spór dotyczy formalnie relacji między handlem a przetwórcami, jego skutki mogą być znacznie szersze. Produkcja pod markami własnymi od wielu lat stanowi ważny element działalności polskich mleczarni. Dla części zakładów współpraca z dużymi sieciami handlowymi jest jednym z filarów sprzedaży.
Jeżeli przetwórcy zostaliby obciążeni dodatkowymi obowiązkami wynikającymi z PPWR, oznaczałoby to wzrost kosztów administracyjnych oraz większą odpowiedzialność prawną. Przedstawiciele branży zwracają uwagę, że byłoby to kolejne obciążenie dla zakładów, które już dziś funkcjonują w warunkach wysokich kosztów energii, pracy, transportu oraz rosnących wymagań środowiskowych.
Z punktu widzenia producentów mleka sprawa ma znaczenie również dlatego, że kondycja finansowa mleczarni wpływa na możliwości inwestowania i rozwój całego sektora. Każdy wzrost kosztów po stronie przetwórców może ograniczać ich możliwości finansowe, a w konsekwencji oddziaływać na cały łańcuch dostaw.
ZPPM oczekuje pilnej interpretacji ministerstwa
Aby uniknąć chaosu po wejściu nowych przepisów, Związek Polskich Przetwórców Mleka wystąpił do Ministerstwa Klimatu i Środowiska o pilne wydanie oficjalnego stanowiska jeszcze przed 12 sierpnia.
Organizacja oczekuje potwierdzenia, że w przypadku marek własnych "wytwórcą" jest właściciel marki, czyli sieć handlowa, a odpowiedzialności tej nie można przenosić na producenta zapisami umowy. Poza tym sieci handlowe nie będą wymagały od producentów dodatkowych oznaczeń na opakowaniach wykraczających poza obowiązujące przepisy.
Interpretacja zdecyduje o dalszym przebiegu sporu
Rozporządzenie PPWR ma uporządkować zasady odpowiedzialności za opakowania i zwiększyć przejrzystość na rynku. W praktyce jego wdrażanie już dziś stało się źródłem napięć pomiędzy sieciami handlowymi a producentami żywności.
Ostateczne stanowisko Ministerstwa Klimatu i Środowiska powinno rozwiać wątpliwości dotyczące stosowania nowych przepisów.
To właśnie od tej interpretacji będzie zależało, czy spór zakończy się jeszcze przed wejściem PPWR w życie, czy też przeniesie się na grunt negocjacji handlowych, a być może także postępowań sądowych.
Krzysztof Zacharuk
