Większe zainteresowanie uprawą soi
Uprawa soi w kontekście zmian warunków klimatycznych, rosnących kosztów i potrzeby dywersyfikacji upraw nabiera na znaczeniu. Jest to nie tylko dobre źródło białka, ale i korzyści agronomiczne i finansowe dla gospodarstwa.
Obecnie rynek soi w Polsce wchodzi w fazę dynamicznego wzrostu. Wzrost ten napędzany jest dwiema silnymi tendencjami:
- samowystarczalność białkowa
- rosnący popyt na lokalne, niemodyfikowane genetycznie źródła białka.
- Od kilku lat prężnie działa Zakład Uszlachetniania Białka Roślinnego w Osieku (kujawsko-pomorskie), którego moce przetwórcze znacznie przewyższają produkcję soi w Polsce. Co więcej, powstają nowe inwestycje w przetwórstwo nasion soi, które utworzą lokalne rynki zbytu o znaczącej chłonności. Dlatego soja w dłuższej perspektywie nie będzie uprawą poszukującą rynku – to rynek aktywnie poszukuje soi z polskich pól. - Wyjaśnia Stowarzyszenie Polska Soja.
Dopłaty do uprawy soi
Uprawa soi w Polsce jest objęta systemem wsparcia w ramach WPR 2023-27 - „Płatność do roślin strączkowych na nasiona”. W 2025 roku płatność ta wynosiła aż 879,96 zł do hektara.
Jeżeli rolnik zdecyduje się na wpłączenie soi do płodozmianu, zyskuje dostęp do wybranych ekoschematów, m.in.:
- Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi, Praktyka zróżnicowana struktura upraw – przy udziale min. 20% soi w strukturze zasiewów możliwe jest uzyskanie dopłaty do każdego hektara zgłoszonego do płatności (w 2025 r. – 233,13 zł/ha),
- Integrowana produkcja roślin rolniczych – to wsparcie mogą uzyskać gospodarstwa prowadzące uprawę soi zgodnie z metodyką integrowanej produkcji, pod nadzorem jednostki certyfikującej (w 2025 r. – 505,18 zł/ha);
- Materiał siewny kategorii elitarny lub kwalifikowany – wsparcie przy stosowaniu kwalifikowanego materiału siewnego (w 2025 r. – 168,27 zł/ha).
- Alternatywnie rolnicy mogą skorzystać z dopłaty do materiału siewnego w ramach pomocy de minimis (ok. 115 zł/ha dla nasion konwencjonalnych oraz 138 zł/ha dla nasion ekologicznych).
Soja jako wartościowy element płodozmianu
Warto podkreślić, że uprawa soi oraz innych roślin strączkowych pozytywnie wpływa na strukturę gleby. Stanowi ona bardzo dobry przedplon dla wielu gatunków, a jednocześnie jest uprawą relatywnie niskonakładową, nie wymaga specjalistycznego sprzętu, intensywnej ochrony ani dużej liczby zabiegów pielęgnacyjnych.
Dodatkowo soja wyróżnia się dobrą konkurencyjnością wobec chwastów, co ułatwia ich kontrolę w trakcie wegetacji. Dzięki temu dobrze wpisuje się w różne systemy produkcji, zarówno tradycyjne, jak i uproszczone.
- Na szczególną uwagę zasługuje wysoka przydatność soi do rolnictwa ekologicznego. Brak potrzeby nawożenia azotowego, dobra tolerancja na odchwaszczanie mechaniczne i relatywnie niska presja chorób sprawiają, że jest to jedna z najbardziej perspektywicznych roślin w tym segmencie - dodaje Stowarzyszenie Polska Soja.
Korzyści ekonomiczne i środowiskowe uprawy soi
Obecność soi w zmianowaniu pozwala ograniczyć nawożenie azotowe roślin następczych nawet o 30–40 kg N/ha, co przekłada się na realne oszczędności w zakresie nawożenia mineralnego.
Dodatkowo soja bardzo efektywnie gospodaruje wodą, co ma szczególne znaczenie w warunkach coraz częstszych okresów suszy. Wyróżnia ją także korzystny stosunek plonu ogólnego suchej masy do plonu uzyskiwanych nasion, co świadczy o wysokiej efektywności produkcji.
Patrycja Bernat
