Późnym wieczorem 11 lutego odbyło się trwające blisko godzinę spotkanie online zwołane przez wiceminister rolnictwa Małgorzatę Gromadzką, posłankę na Sejm RP. W rozmowie uczestniczyli wiceprezes ARiMR Leszek Szymański oraz prezes Stowarzyszenia Wspólna Rola Adam Reimann. Spotkanie było podsumowaniem serii narad w MRiRW i ARiMR dotyczących zbyt krótkiego – zdaniem beneficjentów – wydłużenia terminu realizacji projektów budowlanych w ramach KPO.
„Zrobimy wszystko, żeby nikt uczciwie realizujący projekt nie przegrał”
Wiceminister Gromadzka podkreśliła, że celem rządu jest maksymalne wykorzystanie środków KPO przez polskich rolników i przedsiębiorców oraz uniknięcie dramatów po stronie beneficjentów. Jak zaznaczyła, resort jest świadomy sytuacji ludzi i chce zrobić wszystko, aby wsparcie otrzymali wszyscy, którzy bez opieszałości realizują swoje projekty, tak by ani jedna złotówka nie wróciła do Brukseli i by realizacja inwestycji nie wiązała się z tragedią po stronie wnioskodawców.
Według Stowarzyszenia Wspólna Rola słowa te pokazują, że zarówno Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak i ARiMR dostrzegają skalę problemu z terminami i ryzyko utraty wsparcia przez część beneficjentów.
Elastyczne wnioski o płatność w ARiMR: koszty dziś, dokumenty później
Wiceprezes ARiMR Leszek Szymański zapowiedział bardziej elastyczne podejście do dokumentowania zakończenia inwestycji. Beneficjenci będą mogli składać wnioski o płatność potwierdzające rzeczowe poniesienie kosztów, a brakujące decyzje innych organów (np. pozwolenia, odbiory) uzupełniać już na etapie obsługi wniosku. Agencja rozważa też kolejne ułatwienia, przy czym generalną zasadą ma być indywidualne podejście do każdego projektu.
Rolnicy i przedsiębiorcy, którzy napotykają problemy z realizacją operacji zgodnie z pierwotnym założeniem, są zachęcani do bezpośredniego kontaktu z Departamentem Oceny Projektów Inwestycyjnych ARiMR, aby wspólnie wypracować rozwiązanie umożliwiające sfinansowanie inwestycji. Do oceny wniosków o płatność w ramach KPO przesuwani są wszyscy możliwi pracownicy, by maksymalnie przyspieszyć obsługę.
Terminy 31.03 i 30.04 – kto może, musi przyspieszyć
Stowarzyszenie Wspólna Rola studzi jednak nastroje tych, którzy liczą na szybkie i generalne przesunięcie terminów. Obowiązujący termin zakończenia realizacji inwestycji to wciąż 31 marca, a pewne – na dziś – wydłużenie sięga 30 kwietnia. Rolnicy i przedsiębiorcy, którzy mają realną możliwość zakończenia inwestycji w tych datach, powinni – jak podkreśla organizacja – przeć z całych sił, żeby to zrobić.
Ci, którzy już wiedzą, że nie zdążą do końca kwietnia, nie powinni rezygnować, tylko skupić się na jak najszybszej realizacji robót, licząc na wypracowanie ścieżki ratunkowej. Według informacji przekazanych na spotkaniu celem instytucji ma być ratowanie do ostatniego tych wnioskodawców, którzy mimo starań nie zmieszczą się w obecnych datach.
KPO a doświadczenia z PROW: możliwe kolejne wydłużenia
Stowarzyszenie przypomina sytuację z zakończonego w ubiegłym roku PROW – w ramach rozwoju usług rolniczych i modernizacji gospodarstw rolnych – gdzie jeszcze w listopadzie otwarto możliwość rozliczenia projektów, których pierwotne terminy zakończenia przypadały na 30 czerwca i 31 sierpnia 2025 r. Ma to być dowód, że korekty w przepisach mogą następować także na późniejszym etapie, jeśli wymaga tego sytuacja w terenie.
Kluczowe daty KPO: kamień milowy 30.06.2026 i ostateczny termin 31.08.2026
W KPO kluczowe są dwa terminy. Do 30 czerwca 2026 r. Polska musi osiągnąć tzw. kamień milowy w postaci udzielenia wsparcia określonej liczbie beneficjentów w działaniach A1.4.1. Jest to warunek dla dalszego, bardziej elastycznego podejścia do pozostałych projektów. Z kolei 31 sierpnia 2026 r. to ostateczny dzień poniesienia kosztów kwalifikowalnych, które mogą być rozliczone w ramach KPO. Stowarzyszenie określa tę datę jako „prawdziwy deadline, kiedy naprawdę już nic nie da się zrobić”.
Jak wynika z relacji wiceprezesa ARiMR, do osiągnięcia kamienia milowego brakuje już niedużo, ale dopiero jego realizacja pozwoli formalnie otworzyć drogę dla tych beneficjentów, którzy nie będą mieli fizycznej możliwości zakończenia inwestycji do 30 kwietnia.
Dlaczego nie od razu wydłużenie realizacji inwestycji do sierpnia 2026?
Na pytanie, dlaczego nie można od razu wydłużyć wszystkim realizacji do końca sierpnia 2026 r., ARiMR odpowiada właśnie konstrukcją całego Krajowego Planu Odbudowy. Choć rozliczenie polskiego KPO zostało wydłużone do końca 2026 r., to do 30 czerwca 2026 r. trzeba wykazać osiągnięcie kamienia milowego w zakresie liczby wspartych beneficjentów. Dopiero po jego spełnieniu możliwe będzie bezpieczne „rozluźnienie” zasad dla pozostałych projektów. Z tego względu instytucje na razie operują krótszymi terminami, zapowiadając jednocześnie elastyczne, indywidualne podejście.
Stres beneficjentów KPO i światełko w tunelu
Stowarzyszenie Wspólna Rola przyznaje, że przedłużający się brak jasnej, docelowej daty zakończenia inwestycji będzie dla wielu beneficjentów źródłem dużego stresu. – Droga jest tylko jedna – nie można zatrzymać się w połowie, tylko jak najszybciej biec do mety – podkreśla organizacja. Zdaniem prezesa Stowarzyszenia Adama Reimanna jest światełko w tunelu… a może nawet latarnia niesiona, co ważne, przez obie instytucje – MRiRW i ARiMR. Kluczowe jest jak najszybsze zakończenie zakresu rzeczowego inwestycji, natomiast odbiór prac może zostać przeprowadzony już w trakcie weryfikacji złożonego wniosku o płatność.
W związku z deklaracjami złożonymi przez Resort i Agencję Stowarzyszenie zawiesza zapowiadane wydarzenie protestacyjne, zapowiada jednak dalsze monitorowanie sytuacji.
Stowarzyszenie Wspólna Rola: pomoc interwencyjna dla rolników i firm
Organizacja apeluje do beneficjentów, aby w razie problemów z indywidualnym podejściem ze strony ARiMR nie pozostawali sami. Rolnicy i przedsiębiorcy, którzy „nie będą czuli zrozumienia i dobrej woli ARiMR wobec swoich problemów”, proszeni są o kontakt ze Stowarzyszeniem, które zapowiada interwencje w konkretnych przypadkach.
Kontakt mailowy do Stowarzyszenia Wspólna Rola: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript..
Zmiany w rozporządzeniach KPO: wydłużenie terminu inwestycji do 30 kwietnia 2026 r.
Wspomniane projekty rozporządzeń Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przewidują wydłużenie maksymalnego terminu realizacji przedsięwzięć w ramach inwestycji A1.4.1 KPO z 31 marca 2026 r. do 30 kwietnia 2026 r. Zmiana obejmie także sprawy już wszczęte i niezakończone: beneficjenci, którzy mają podpisane umowy i są w trakcie realizacji inwestycji, automatycznie zyskają dodatkowy miesiąc, bez konieczności wszczynania nowych procedur.
Projekty wyraźnie dopuszczają również realizację przedsięwzięcia z podpisaną umową po 31 marca 2026 r., byle przed 30 kwietnia 2026 r. Co istotne, koszty poniesione po terminie realizacji wskazanym w umowie, ale przed nowym ustawowym terminem, będą uznane za kwalifikowalne. W praktyce daje to beneficjentom prawną podstawę do dokończenia robót i rozliczenia faktur nawet wtedy, gdy przekroczą termin z pierwotnej umowy, o ile zmieszczą się w nowej dacie.
Resort rolnictwa w uzasadnieniu podkreśla, że zmiana jest reakcją na liczne zgłoszenia ostatecznych odbiorców wsparcia, którzy nie są w stanie dotrzymać terminów z powodu trudnych warunków pogodowych i opóźnień w pracach budowlanych czy montażowych. Z tego powodu rozporządzenie ma wejść w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, aby jak najszybciej zabezpieczyć interes beneficjentów i zapobiec utracie wsparcia z przyczyn od nich niezależnych.
Trwałość inwestycji KPO: 5 lat bez zmian mimo wydłużenia terminu
Wydłużenie terminu realizacji nie zmienia obowiązku zachowania 5‑letniego okresu trwałości przedsięwzięcia, liczonego od dnia zawarcia umowy o objęcie wsparciem. Firmy zyskują więc dodatkowy czas na dokończenie prac i rozliczenie kosztów, ale czas utrzymania efektów inwestycji pozostaje bez zmian. Również to rozporządzenie ma wejść w życie dzień po ogłoszeniu; w uzasadnieniu resort ponownie powołuje się na ważny interes obywateli i państwa oraz sygnały beneficjentów o problemach z dotrzymaniem terminów z powodu warunków pogodowych i opóźnień budowlano‑montażowych.
Bartłomiej Czekała
