Wozy asenizacyjne wyposażone w zbiorniki z tworzywa sztucznego stają się coraz bardziej powszechnym wyborem w polskich gospodarstwach. Ich największą zaletą jest dużo niższa masa, która daje wiele możliwości. Lżejsza konstrukcja zbiornika pozwala na transport większej ilości gnojowicy przy zachowaniu tej samej masy całkowitej maszyny. Lżejszy wóz to również mniejsze naciski na podłoże i mniejsze zużycie paliwa. Elastyczna konstrukcja zbiorników lepiej znosi wstrząsy i drgania, co zmniejsza ryzyko uszkodzeń. Kolejna kwestia to materiał, który jest całkowicie odporny na korozję, co przekłada się na trwałość i niezawodność wozu asenizacyjnego. W segmencie beczkowozów rośnie zainteresowanie dużymi modelami, często powyżej 16 tys. l. Nowoczesne wozy wyposażone są w dwie lub trzy osie z możliwością skrętu, mają hydrauliczną amortyzację, hydrauliczne ramię ssące i szereg precyzyjnych rozwiązań np. czujniki NIR do bieżącej analizy składu gnojowicy, czy zmienne dawkowanie na podstawie map aplikacyjnych. Mogą mieć różnego rodzaju pompy np. śrubowe, próżniowe, krzywkowe czy kompresor, który osiąga wydajność nawet do kilkunastu tysięcy litrów na minutę.
Coraz częściej wozy asenizacyjne kupowane są wraz z aplikatorami. Najpopularniejsze są węże wleczone, ograniczające straty azotu o 20–50% oraz aplikatory doglebowe, które mogą zmniejszyć te straty nawet o 90%. Inwestycja w zaawansowany technologicznie wóz asenizacyjny może szybko się zwrócić, ponieważ precyzyjne systemy czy zamontowane z tyłu aplikatory pozwalają w pełni wykorzystać potencjał nawozowy gnojowicy. Warto wspomnieć, że w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027, dla interwencji I.10.4 Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i klimatu, kosztem kwalifikowanym może być zakup wozu asenizacyjnego z aplikatorem. W dalszej części artykułu przedstawiamy przykładowe wozy asenizacyjne ze zbiornikami wykonanymi z tworzywa, dostępne na polskim rynku.
Annaburger
Cechą charakterystyczną wozów asenizacyjnych Annaburger jest zbiornik wykonany ze wzmacnianego włókna szklanego (GFK). Zbiornik jest bezciśnieniowy i odporny na korozję. W zależności od zastosowania wozy mogą być wyposażone w kompresor lub pompę. Modele z kompresorem o wydajności od 12 200 do 14 200 l/min, pozwalają na napełnianie (lub opróżnianie) zbiornika w kilka minut. Kompresor umożliwia pracę z adapterami rozlewowymi o szerokościach roboczych do 18 m. Wozy asenizacyjne z pompą o wydatku od 3800 do 5400 l/min mogą wydajnie zasysać gnojowicę z głębokości do 6 m. Pompa pozwala na pracę z wężami wleczonymi o szerokościach roboczych do 30 m.
Bauer
Zbiorniki w wozach Bauer wykonywane są ze specjalnych włókien szklanych, używanych przy produkcji jachtów. Przekrój zbiornika w kształcie serca zapewnia niski środek ciężkości dla całej maszyny, a także całkowite opróżnienie w trakcie wylewania gnojowicy. Maszyny wyposażono w osie BPW – standardowo stosowane są wahliwe osie tandem, a za dopłatą możliwe jest zamontowanie resorowanych osi typu boogie. W podwoziu tandemowym tylna oś jest skrętna. Największe modele budowane są na pneumatycznym, trzyosiowym podwoziu. Pierwsza i trzecia oś jest skrętna. Do najważniejszych opcji wyposażenia należy: wzmocniona rama przystosowana do każdego rodzaju aplikatora, pompy 6 tys. l/min, 8 tys. l/min lub 12 tys. l/min, ramię ssawne 6” lub 8” z możliwością pracy na obie strony, pneumatyczna automatyka załadunku, centralne smarowanie, amortyzacja dyszla czy 7 różnych ramion ssawnych. Kolejną istotną opcją jest możliwość wyposażenia w funkcje rolnictwa precyzyjnego, takie jak m.in. ISOBUS, zmienne dawkowanie, GPS, czy analizator składu gnojowicy Sigmo ID. Wozy asenizacyjne Bauer można też doposażyć w różnego rodzaju aplikatory. Przykładowo aplikator doglebowy talerzowy o szerokości 3 m kosztuje od 65 tys. zł netto, a 7 m – 146 tys. zł netto. Najchętniej wybierane przez rolników modele to wozy tandem Poly 191+ oraz Poly 207+, kosztujące w podstawowej wersji wyposażenia odpowiednio 285 tys. zł netto oraz 296,5 tys. zł netto.
Euromilk
Wozy Euromilk Birtugan dostępne są w wersjach – PX HD (tandem) o poj. 16, 18,5 i 20,5 tys. l, oraz PX HD+ (tridem) o poj. 20.5, 22, 27 i 30 tys. l. Zbiornik w wozach producenta z Podlasia wykonany jest z tworzywa sztucznego (włókno szklane). Maszyny można wyposażyć w zawieszenie resorowe lub niezależne zawieszenie pneumatyczne i hydrauliczne. W modelach z podwójną osią tylna oś jest skrętna (nadążna) lub opcjonalnie wymuszona. W modelach trzyosiowych – pierwsza i trzecia skrętna. W standardzie montowana jest pompa krzywkowa marki Vogelsang o wydajności 4300 l/min (w opcji 6000 – 9000 l/min). Dołączone do niej ramię ssawne może być z lewej lub z prawej strony. Szerokość pracy przy aplikacji za pomocą łyżki rozlewającej sięga do 26 m. Wozy Birtugan wyposażone są również w ramę przystosowaną do większości dostępnych na rynku aplikatorów. Rama wozów Birtugan wykonana jest z profili o przekroju 300 × 100 × 8 mm i wzmocniona w newralgicznych miejscach. Jako opcję dodatkowo płatną Birtugan może być wyposażony w łapacz kamieni. Jest to praktyczne zabezpieczenie chroniące pompę przed uszkodzeniem. Wóz można także doposażyć w regulację trybu pracy rozlewanie – mieszanie, która pozwala na ograniczenie przepływu cieczy przez wylewkę, cofając nadmiar cieczy do zbiornika. Ma to wpływ na szerokość rozlewania.
Fliegl
Wozy asenizacyjne Fliegl Poly Line dostępne są w pojemnościach od 6 do 18,5 tys. l. Wyróżniają się niską masą własną oraz zbiornikiem z tworzywa sztucznego wzmacnianego włóknem szklanym (GFK). Najczęściej wybieranym przez rolników wozem jest model Poly Line Plus PFW 18500. Konstrukcja maszyna oparta jest na tandemowym podwoziu, gdzie przednia oś jest sztywna, a tylna kierowana (blokowana hydraulicznie). Wóz w standardzie wyposażony jest w szerokie ogumienie 750/60 R30.5 zwiększające komfort jazdy oraz chroniące glebę przed nadmiernym ugniataniem. Ma dwuobwody pneumatyczny układ hamulcowy, amortyzowany hydraulicznie dyszel, zaczep kulowy K80, pompę ślimakową Armatec o wydatku 4000 l/min, zawór ssący 6” z szybkosprzęgiem, hydrauliczny zawór spustowy, oświetlenie LED i jest przygotowany pod aplikator. Modele Poly Line i Poly Line Plus są przygotowane do pracy z systemami rolnictwa precyzyjnego, w tym: przepływomierz ISOBUS – umożliwia sterowanie dawką, ISOBUS + Load Sensing – precyzyjne sterowanie aplikatorem, możliwość automatycznego sterowania dawką zależnie od prędkości, czy możliwość pracy w systemach VRA (zmienne nawożenie). Wozy mogą współpracować z pełną gamą aplikatorów Fliegl i kompatybilnych systemów np. aplikatorem płozowym Skate dostępnym w szerokościach 9, 12 i 15 m.
Pomot Chojna
Premierową maszyną w ofercie firmy Pomot Chojna jest wóz asenizacyjny T550 o pojemności 18 500 l, wyposażony w zbiornik z tworzywa sztucznego. Maszyna oparta jest na konstrukcji ramowej z nisko osadzonym środkiem ciężkości. Układ jezdny to dwuosiowe zawieszenie typu boogie z tylną osią skrętną. Wóz T550 został wyposażony w pompę ślimakową Wangen GL65F 140.0, osiągającą ciśnienie do 8 barów i wydajność ok. 5 tys. litrów na minutę. W podstawowym wyposażeniu maszyna ma m.in. ramę nośną o zwiększonej wytrzymałości, zbiornik bezciśnieniowy z tworzywa sztucznego odpornego na korozję, hydraulicznie resorowany dyszel, instalację hydrauliczną sterowaną z kabiny ciągnika, czy ogumienie w rozmiarze 750/60 R 30.5. System zasysania obejmuje ramię ssawne 6”, armaturę 6” oraz elastyczny wąż ssawny o długości 6 m. Pomot T550 można doposażyć w różne typy aplikatorów (płozowe, talerzowe, wleczone), ledowe oświetlenie czy szersze ogumienie. Jak informuje producent, wóz może być też wykorzystywany jako pompa mobilna bez udziału zbiornika.
Pronar
Pronar w ofercie wozów asenizacyjnych ze zbiornikiem z tworzywa sztucznego ma 4 modele o poj. od 10 do 21 tys. l. Model TG221 to największy w ofercie wóz asenizacyjny producenta z Podlasia. Maszyna wyposażona jest w kompozytowy zbiornik o poj. 21 tys. l i hydrauliczne zawieszenie tandem. Wóz ma 10,3 m długości, 2,8 m szerokości i 3,7 m wysokości, a jego DMC wynosi 20 t. W standardzie Pronar TG221 ma m.in. zbiornik z przegrodami, hydraulicznie amortyzowany dyszel, zawór ssący 6” z szybkozłączem perrot i siłownikiem hydraulicznym, wzmocnioną konstrukcję ramy (300 × 100 mm), ogumienie w rozmiarze 600/55R26.5, centralny układ hydrauliczny sterowany z kabiny czy zaczep oczkowy Ø 50 mm. Za wydajną i precyzyjną aplikację nawozów płynnych odpowiada pompa ślimakowa o wydatku 4 tys. l/min oraz centralne sterowanie hydrauliczne. Gnojowica może być aplikowana na szerokość do 15 m. Wóz może poruszać się z prędkością do 40 km/h na szosie. Często wybieraną opcją przez rolników jest zaczep kulowy, skrętne osie, mechanizm dokujący z ramieniem ssącym, czy aplikator łyżwowy o szerokości 15 m. Do pracy z beczką TG221 potrzebny jest ciągnik o mocy co najmniej 250 KM.
Spawex
Wyposażenie wozu Spawex WA-22 000 obejmuje zbiornik z laminatu poliestrowo-szklanego o poj. 22 tys. l, z 4 ścianami grodziowymi, hydrauliczne ramię, dwa węże ssące o przekroju 6 cali, hydrauliczną regulację i amortyzację zaczepu, pneumatyczne hamulce z automatyczną regulacją siły hamowania, czy rozlewacz z możliwością pracy na szerokość 14–21 m. Producent z Mazowsza zastosował pompę ślimakową o wydajności 4 tys. l/min i ciśnieniu do 6 barów. Przy napełnieniu zbiornika do pełna maszyna automatycznie przechodzi w tryb mieszania. Poza tym ma tandemowy układ jezdny ze skrętną resorowaną osią, a dopuszczalna masa całkowita sięga 30 t. Wóz wyposażony jest w szerokie ogumienie 750/60 R30.5, a do pociągnięcia potrzebny jest ciągnik powyżej 200 KM. Opcjonalnie beczkowóz Spawex WA-22 000 można doposażyć w tylny układ zawieszenia (3-lub 4-punktowy) oraz aplikator doglebowy o szerokości 7,5 m. Aplikator waży 1920 kg i może pracować na głębokość 0–7 cm. Wyposażony jest w 36 sekcji aplikacyjnych, talerze tnące o średnicy 250 mm czy rozdzielacz DosiMat DMX800-36-50 Vogelsang (dane ze strony producenta).
Zunhammer
Wozy asenizacyjne Zunhammer występują w pojemnościach od 6 do 30 tys. litrów, z pojedynczą, podwójną lub potrójną osią. We wszystkich modelach beczka wykonana jest z tworzywa. Niemiecki producent zastosował bezciśnieniowy zbiornik, który jak zaznacza można napełnić w całości. Poza tym wozy wyposażone są w pompy z tłokiem obrotowym. Zakres wydajności pomp sięga od 2 do 12 tys. l/min. W wozach Zunhammer przepływ gnojowicy odbywa się przez ramę. Takie rozwiązanie zmniejsza masę maszyny oraz oszczędza miejsce. Rama zapewnia większy przekrój niż tradycyjny przewód ciśnieniowy, nie ma kolan powodujących straty energii, wskutek czego opory przepływu są mniejsze. Wszystkie modele można doposażyć w różne aplikatory, zarówno doglebowe, jak i naglebowe. Producent zaznacza, że częstym wyborem wśród polskich rolników jest seria wozów SKE. Przykładowy model SKE 18,5 PU ma zbiornik o poj. 18,5 tys. l, trzy ściany grodziowe, pompę o wydatku 4 tys. l/min, zawieszenie pneumatyczne i ocynkowaną ramę. Wóz został wyposażony w dolny zaczep kulowy, ramię ssawne NW160 oraz belkę przeciwnajazdową, zwiększającą bezpieczeństwo podczas manewrowania.
