ARiMR za 2025 r. wypłaciła już 16,52 mld zł (13,86 mld zł - płatności bezpośrednie, 2,66 mld zł - płatności obszarowe). Hodowcy czekają też na dopłaty z Ekoschematu Dobrostan zwierząt. Tymczasem 15 marca br. ruszy nowy nabór wniosków na dopłaty bezpośrednie i obszarowe w kampanii 2026. Szykuje się sporo zmian dla rolników.
Największą i najgłośniej ostatnio komentowaną miała być definicja rolnika aktywnego oraz projekt ustawy o rolniku aktywnym. Ustawa została zawetowana przez prezydenta Nawrockiego, a tym samym mniejsi rolnicy nie będą musieli udowadniać swojej aktywności wykazując koszty i przychody prowadzenia działalności.
Chociaż Stefan Krajewski, minister rolnictwa zaznaczył, że ARiMR ma możliwość weryfikacji i kontroli czy rolnik prowadzi faktycznie działalność oraz czy nie pobiera dopłat, które mu się nie należą na podstawie obecnie obowiązujących przepisów.
Jakie płatności bezpośrednie i obszarowe w 2026 r.?
Mimo szeregu zmian w kampanii 2026 r., w ramach Planu Strategicznego i Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 będzie można nadal wnioskować o:
Płatności bezpośrednie
- Podstawowe wsparcie dochodów
- Płatność redystrybucyjna
- Płatność dla młodych rolników
- Płatność dla małych gospodarstw
Płatności związane z produkcją do zwierząt:
- Płatność do krów
- Płatność do bydła
- Płatność do owiec
- Płatność do kóz
Płatności związane z produkcją do roślin:
- Płatność do roślin strączkowych na nasiona
- Płatność do roślin pastewnych
- Płatność do buraków cukrowych
- Płatność do ziemniaków skrobiowych
- Płatność do pomidorów
- Płatność do chmielu
- Płatność do truskawek
- Płatność do lnu
- Płatność do konopi włóknistych
Ekoschematy obszarowe
- Grunty wyłączone z produkcji
- Materiał siewny kategorii elitarny i materiał siewny kategorii kwalifikowany - nowy ekoschemat od 2025 r.
- Obszary z roślinami miododajnymi
- Integrowana Produkcja Roślin
- Biologiczna uprawa
- Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych
- Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi:
-
Ekstensywne użytkowanie trwałych użytków zielonych z obsadą zwierząt
-
Międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe
-
Opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia
-
Zróżnicowana struktura upraw
-
Wymieszanie obornika na gruntach ornych w terminie 12 godzin od jego aplikacji
-
Stosowanie nawozów naturalnych płynnych innymi metodami niż rozbryzgowo
-
Uproszczone systemy uprawy
-
Wymieszanie słomy z glebą
-
Ekoschemat Dobrostan zwierząt
Przejściowe wsparcie krajowe:
- Uzupełniająca płatność podstawowa
- Płatność niezwiązana do tytoniu
Interwencje rolno-środowiskowo-klimatyczne
Interwencja Rolnictwo ekologiczne
Płatności ONW
Inwestycje i premie leśno-zadrzewieniowe
Ubiegłoroczne stawki znajdziesz TUTAJ.
Jakie zmiany szykują się w dopłatach bezpośrednich i obszarowych w 2026 r.?
W tej kampanii nie będzie nowych ekoschematów, ale można spodziewać się uproszczenia zasad warunkowości, wyłączenia małych gospodarstw z kontroli i kar za normy warunkowości środowiskowej, automatycznego uznania gospodarstw ekologicznych za spełniające część norm GAEC oraz zwiększenia elastyczność w zarządzaniu TUZ. Wprowadzono też nowe wsparcie dla torfowisk oraz rozszerzono systemy jakościowe dobrostanu zwierząt o gospodarstwa ekologiczne. Szczegółowe zmiany poniżej.
Zmiany w GAEC
1 stycznia 2026 r. weszło w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) tzw. Omnibus III, które wprowadziło sporo zmian w warunkowości środowiskowej, m.in.:
- uznanie gospodarstw ekologicznych oraz gospodarstw będących w okresie konwersji na rolnictwo ekologiczne za spełniające normy GAEC 1, 3, 4, 5, 6 i 7 na działkach prowadzonych w systemie rolnictwa ekologicznego, w tym w okresie konwersji
- wyłączenie rolników wnioskujących o wsparcie dla małych gospodarstw z systemu warunkowości środowiskowej, co skutkuje brakiem kontroli oraz kar w tym zakresie
- zwolnienie z kontroli i kar rolników, których powierzchnia kwalifikująca się do płatności, zadeklarowana przez nich we wniosku o przyznanie płatności, nie przekracza 10 ha
- zwolnienie z kontroli i kar w ramach normy GAEC 7 rolników, których maksymalna wielkość gospodarstwa nie przekracza 30 ha użytków rolnych, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności
Zmiany w TUZ (trwałych użytkach zielonych)
- w zakresie wskaźnika – zwiększenie z 5% do 10% poziomu, o jaki wskaźnik TUZ w danym roku może różnić się od wskaźnika referencyjnego (2018);
- w zakresie definicji – wydłużenie z 5 do 7 lat okresu, po którym następuje przekształcenie gruntu ornego wykorzystywanego do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych w TUZ.
- Grunty, które wcześniej były zakwalifikowane jako trwałe użytki zielone, zachowują ten status, chyba że rolnik sam zdecyduje się je przekształcić. Zmiana ta zapewnia rolnikom większą elastyczność w gospodarowaniu gruntami, umożliwiając dostosowanie struktury ich użytkowania w gospodarstwie do potrzeb, przy jednoczesnym zachowaniu obowiązujących wymogów dotyczących TUZ - wyjaśnia resort rolnictwa.
Nie będzie zmian w Ekoschematach obszarowych
W ramach ekoschematów obszarowych na 2026 r. nie planuje się wprowadzania zmian w zakresie wymogów, praktyk, brzmienia przepisów. Poza doprezcyzowaniem, że w ramach praktyki Opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia (ekoschemat Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi) wariant z wapnowaniem nie może być realizowany na obszarach objętych normą GAEC 2.
Zmiany w ekoschemacie Dobrostan zwierząt
Systemy jakości
W tym roku umożliwiono realizację praktyki utrzymywania zwierząt zgodnie z wymogami systemu QAFP/QMP także przez rolników uczestniczących w innych systemach jakości, które obejmują swoim zakresem element ograniczania wykorzystania antybiotyków w chowie zwierząt:
- świnie – QAFP, PQS, TAQ, rolnictwo ekologiczne
- bydło mięsne – QMP, rolnictwo ekologiczne
- drób rzeźny – QAFP, rolnictwo ekologiczne
Potwierdzenie sposobu utrzymywania loch w okresie okołoporodowym
W Ekoschemacie Dobrostan świń doprecyzowano przepisy dotyczące zasad potwierdzania sposobu utrzymywania loch w okresie okołoporodowym przez rolników realizujących na uproszczonych zasadach praktykę polegającą na zapewnieniu lochom zwiększonej co najmniej o 20% powierzchni bytowej – dotyczy rolników uczestniczących w systemach QAFP, TAQ i rolnictwie ekologicznym.
Plany poprawy dobrostanu
W kampanii 2026 uznane zostaną plany poprawy dobrostanu zwierząt (lub zmian) sporządzonych w 2025 r. przez osoby, które posiadały odpowiednie doświadczenie i wiedzę w zakresie doradzania w sporządzaniu takich planów na potrzeby płatności dobrostanowych PS WPR lub PROW 2014-2020
Planowane zmiany w interwencji Rolnictwo ekologiczne
Zniesienie obowiązku posiadania planu działalności ekologicznej
- uproszczenie procedur administracyjnych dla rolników podejmujących i realizujących zobowiązania ekologiczne
- redukcja kosztów ponoszonych przez rolników
Uregulowanie zasad nakładania kar
- wprowadzenie limitu, zgodnie z którym łączna wysokość kar (z roku bieżącego i lat poprzednich) nie może przekroczyć sumy przyznanych rolnikowi płatności ekologicznych
- przyjęcie korzystniejszego dla rolnika % stosunku powierzchni uchybienia do powierzchni, na której powinien być przestrzegany dany wymóg (z roku bieżącego lub z roku poprzedniego)
Plany działalności ekologicznej
Uznanie planów działalności ekologicznej (lub zmian) sporządzonych w 2025 r. przez osoby, które posiadały odpowiednie doświadczenie i wiedzę w zakresie doradzania w sporządzaniu takich planów na potrzeby zobowiązań ekologicznych PS WPR lub PROW 2014-2020
Zmiany w płatnościach rolno-środowiskowo-klimatycznych
W tym obszarze będzie sporo zmian, bo będzie nowa dopłata dla rolników, w formie nowej Interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznej: Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych rolniczo, a w niej aż trzy, dobrze płatne warianty.
Nowe przepisy dot. Omnibusa III umożliwiają przyznanie dopłat rolnikom realizującym wymogi normy GAEC 2 (ochrona torfowisk i obszarów podmokłych). Oznacza to, że rolnicy nadal będą mieli obowiązek przestrzegania wymogów wynikających z normy GAEC 2, ale będą mogli ubiegać się o wsparcie finansowe za ich realizację.
Wariant 1: Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na trwałych użytkach zielonych (rekompensata związana z obowiązkiem przestrzegania wymogów normy GAEC 2 na TUZ);
Warunek – przestrzeganie wymogów normy GAEC 2 na TUZ:
- zakaz przekształcania i zaorywania TUZ, z wyjątkiem możliwości wykonania zabiegu renowacji z zastosowaniem płytkiej uprawy gleby i podsiewu nie częściej niż raz na 4 lata,
- zakaz wydobywania torfu,
- zakaz budowy i odnawiania rowów i instalacji drenujących do odwadniania lub odprowadzania wody z terenu.
Zobowiązanie podejmowane na 1 rok, planowana powierzchnia: 223 222 ha/rok, stawka płatności to 581 zł/ha/rok
Wariant 2: Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach ornych (rekompensata związana z obowiązkiem przestrzegania wymogów normy GAEC 2 na gruntach ornych);
Warunek – przestrzeganie wymogów normy GAEC 2 na Ggruntach ornych:
- zakaz zaorywania; umożliwia się płytką uprawę gleby do głębokości 15 cm,
- zakaz wydobywania torfu,
- zakaz budowy i odnawiania rowów i instalacji drenujących do odwadniania lub odprowadzania wody z terenu.
Zobowiązanie podejmowane na 1 rok, planowana powierzchnia: 32 122 ha/rok, stawka płatności: 627 zł/ha/rok
Wariant 3: Przekształcanie gruntów ornych w użytki zielone (dobrowolne wsparcie dla rolników za przekształcanie gruntów ornych objętych normą GAEC 2 w użytki zielone).
Zobowiązanie polega na dobrowolnym przekształcaniu gruntów ornych objętych normą GAEC 2 w użytki zielone.
Rolnik będzie zobowiązany do uprawiania mieszanki traw lub mieszanki traw i innych zielnych roślin pastewnych oraz właściwym użytkowania tego obszaru (m.in. ograniczenie nawożenia)
Zobowiązanie to ma charakter wieloletni i jest podejmowane na 5 lat, stawka płatności: 2 387 zł/ha/rok
Planowana powierzchnia:
- 1 000 ha/rok – w 2026 r.
- 2 000 ha/rok – w 2027 r.
Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne - co dalej z PROW 2014-2020?
W kampanii naborów wniosków 2023–2025 była możliwość składania wniosków w ramach działania „Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne” objętego PROW 2014–2020, w tym roku pakiet 1,4 i 5 będzie można kontynuować w ramach poniższych interwencji z PS.
Interwencja 9.
Kontynuacja zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych realizowanych w ramach działania „Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 – w zakresie Pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone,
Interwencja 10.
Kontynuacja zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych realizowanych w ramach działania „Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zakresie Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000,
Interwencja 11.
Kontynuacja zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych realizowanych w ramach działania „Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne”– objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zakresie Pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000.
Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie
W ramach Interwencji nr. 5 czyli Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie rozszerzono listę marginalnych gatunków, które będą objęte wsparciem m.in.;
- pszenica orkisz jara
- mietlica biaława
- stokłosa uniolowata
Plan działalności rolnośrodowiskowej (sporządzony w 2025 r.)
W ramach interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych (1.–5. i 7.) wymagane jest posiadanie planu działalności rolnośrodowiskowej. Plany te są sporządzane przy udziale doradców rolnośrodowiskowych i ekspertów przyrodniczych posiadających odpowiednie uprawnienia do doradzania rolnikom.
Pojawiła się propozycja, żeby uznać plany (oraz zmiany do tych planów) sporządzonych w 2025 r. przez osoby, które posiadają wiedzę i doświadczenie w zakresie doradzania w sporządzaniu planów działalności rolnośrodowiskowej lub dokumentacji przyrodniczych na potrzeby zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych PS WPR lub zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych PROW 2014-2020.
Niedawno wspominaliśmy również o lekkich zmianach organizacyjnych dotyczących Integrowanej produkcji. O tym przeczytasz TUTAJ.
oprac. dkol na podst. MRiRW
