Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzi obecnie 66 zespołów szkół centrów kształcenia rolniczego. Od 2027 roku ich liczba wzrośnie do 69. Do sieci dołączą:
- Zespół Szkół Rolniczych im. Wincentego Witosa w Ostrożanach,
- Zespół Szkół Licealnych i Zawodowych w Olecku,
- Zespół Szkół Rolniczych im. Stefanii Karpowicz w Krzyżewie.
Co zdecydowało o tym, że resort rolnictwa przejął pod władanie kolejne szkoły?
Wszystkie trzy placówki to szkoły z długą tradycją kształcenia uczniów. ZSR w Ostrożanach świętował w tym roku 65 lecie działalności, początki nauczania ZSLiZ w Olecku (wcześniej Zespół Szkół Rolniczych) sięgają lipca 1946 roku, a ZSR w Krzyżewie ma tradycję kształcenia sięgającą nawet 1913 roku. MRiRW zapytaliśmy, co zdecydowało o tym, że przejdą one pod władanie resortu rolnictwa?
- Przejęcie szkół odbywa się na podstawie art. 8 ust. 20 i 21 ustawy Prawo oświatowe, w drodze porozumienia między ministrem rolnictwa a samorządem powiatowym. W przypadku szkół w Ostrożanach, Olecku i Krzyżewie z wnioskiem o przejęcie ich prowadzenia wystąpiły odpowiednio powiaty siemiatycki, olecki i wysokomazowiecki. Samorządy wskazywały przede wszystkim na trudności w zapewnieniu odpowiednich warunków kształcenia rolniczego, niewystarczające środki na modernizację bazy dydaktycznej i wyposażenie pracowni oraz prestiż szkół ministerialnych, który może wpływać na zainteresowanie kandydatów – informuje w odpowiedzi Redakcję MRiRW.
Propozycje uzyskały zgodę rad powiatów i poparcie środowisk szkolnych. W każdym przypadku MRiRW przeprowadziło analizę możliwości przejęcia szkoły oraz wizję lokalną. Po pozytywnej ocenie ministerstwo wyraziło zgodę na przejęcie ich prowadzenia i zawarło stosowne porozumienia z powiatami.
- Włączenie tych placówek do sieci szkół ministerialnych pozwoli MRiRW wpływać na zakres kształcenia, podnosić standardy nauczania i rozwijać przygotowanie zawodowe przyszłych kadr rolniczych – zaznaczono w odpowiedzi.
Co konkretnie zyskują uczniowie po przejściu ich szkół pod kuratelę MRiRW?
- Dziś rolnik musi znać się nie tylko na produkcji rolnej, ale również na finansach, prawie i zmieniających się przepisach – zwrócił uwagę minister Stefan Krajewski podczas tegorocznego świętowania Dnia Edukacji Narodowej w szkołach rolniczych. No właśnie, co więc konkretnie zyskują uczniowie po przejściu ich szkół pod kuratelę MRiRW? Jak informuje resort rolnictwa, przejęcie szkół przez MRiRW stwarza przede wszystkim dodatkowe możliwości rozwoju kształcenia rolniczego.
- Ministerstwo jako organ prowadzący koncentruje się na potrzebach sektora rolnego, w tym modernizacji bazy dydaktycznej, wyposażaniu pracowni i warsztatów oraz rozwoju praktycznej nauki zawodu. Włączenie placówek do ogólnopolskiej sieci szkół rolniczych umożliwia współpracę między szkołami, wymianę doświadczeń, realizację wspólnych przedsięwzięć i korzystanie z potencjału instytucji działających w sektorze rolnym. Konkretne inwestycje i przedsięwzięcia edukacyjne będą zależały od potrzeb poszczególnych szkół oraz dostępnych środków. Zmiana organu prowadzącego nie oznacza zmiany podstaw programowych ani zasad przeprowadzania egzaminów. Szkoły ministerialne funkcjonują w tym samym systemie oświaty co pozostałe placówki. Ale szkoły prowadzone przez MRiRW korzystają ze środków krajowych i unijnych na modernizację infrastruktury, wyposażenie pracowni, termomodernizację budynków, zakup maszyn, urządzeń i sprzętu ICT oraz modernizację sieci LAN. Realizują również projekty obejmujące staże zawodowe, kursy dla uczniów i doskonalenie zawodowe nauczycieli, także za granicą – podkreśla w odpowiedzi udzielonej Redakcji MRiRW.
Konkretnie, uczniowie szkół ministerialnych mają możliwość korzystania m.in. z:
- zajęć praktycznych z wykorzystaniem nowoczesnych maszyn i technologii rolniczych, w tym ciągników, kombajnów, dronów, robotów autonomicznych i technologii satelitarnych;
- praktyk zawodowych w gospodarstwach rolnych, zakładach produkcyjnych i przetwórczych, hotelach, stadninach koni oraz gabinetach weterynaryjnych;
- bezpłatnych praktyk i staży zagranicznych, m.in. w Niemczech, Belgii, Austrii, Francji, Hiszpanii, Irlandii, Grecji, Portugalii, Chorwacji, Szwajcarii, Włoszech, na Cyprze i Malcie;
- bezpłatnych kursów prawa jazdy kategorii B lub T oraz dodatkowych uprawnień, np. w zakresie stosowania środków ochrony roślin, obsługi kombajnów i wózków widłowych, a także kursów gastronomicznych i florystycznych;
- zajęć laboratoryjnych, szkoleń, pokazów i wykładów organizowanych we współpracy z uczelniami, instytutami badawczymi i instytucjami rolniczymi;
- zajęć pozalekcyjnych, konkursów, olimpiad przedmiotowych, warsztatów, wyjazdów studyjnych i wolontariatu.
Do tego, wiele szkół dysponuje również nowoczesnymi internatami. Uczniowie osiągający wysokie wyniki w nauce oraz najlepsi absolwenci mogą otrzymać nagrody MRiRW. Szkoły współpracują ponadto z instytutami badawczymi, agencjami podległymi MRiRW, ośrodkami doradztwa rolniczego i uczelniami. Dzięki temu uczniowie mają dostęp do nowoczesnej wiedzy, technologii i praktycznych umiejętności potrzebnych na rynku pracy.
Podczas październikowej uroczystości minister Krajewski przypomniał, że na modernizację i wyposażenie szkół w ramach rolnictwa 4.0 przeznaczono ponad 110 mln zł z Krajowego Planu Odbudowy. Środki te mają wspierać praktyczną naukę zawodu z wykorzystaniem nowoczesnego sprzętu i technologii cyfrowych.
Czy planowanie jest przejęcie przez resort rolnictwa kolejnych szkół?
Jak informuje resort rolnictwa, przejęcie kolejnych szkół zależy przede wszystkim od decyzji samorządów powiatowych, które występują do MRiRW z propozycją przekazania ich prowadzenia.
- Ministerstwo każdorazowo analizuje zasadność takiego rozwiązania, uwzględniając kierunki kształcenia, potrzeby szkolnictwa rolniczego oraz możliwości organizacyjne i finansowe. Samo złożenie propozycji przez powiat nie oznacza, że szkoła zostanie przejęta. Obecnie trwa procedura przejęcia trzech szkół w Ostrożanach, Olecku i Krzyżewie. Ich włączenie do sieci szkół ministerialnych planowane jest od 1 stycznia 2027 r. – podaje MRiRW.
Ile jest w ogóle szkół o profilu rolniczym w Polsce?
MRiRW nie gromadzi danych o wszystkich szkołach kształcących w zawodach rolniczych w Polsce, w tym prowadzonych przez samorządy powiatowe. Dane te znajdują się w Systemie Informacji Oświatowej (SIO), którego administratorem jest Minister Edukacji.
Obecnie MRiRW prowadzi 66 zespołów szkół centrów kształcenia rolniczego, w których kształci się ponad 25 tys. uczniów i słuchaczy. W ich skład wchodzą:
- 66 techników – około 20 tys. uczniów;
- 66 branżowych szkół I stopnia – ponad 2 tys. uczniów;
- 16 branżowych szkół II stopnia – ponad 500 słuchaczy;
- 66 centrów kształcenia ustawicznego – ponad 2,5 tys. słuchaczy;
- 13 branżowych centrów umiejętności – liczba słuchaczy zmienia się w zależności od realizowanych form kształcenia; w minionym roku szkolnym było ich ponad 2,5 tys.
Ilu uczniów szkół rolniczych zostaje później "aktywnymi" rolnikami?
Niestety nie wiadomo, ilu uczniów szkół rolniczych zostaje w dorosłym życiu na gospodarstwie. - Ukończenie szkoły rolniczej nie oznacza obowiązku podjęcia działalności rolniczej. Absolwenci mogą prowadzić gospodarstwa rolne, pracować w wyuczonym zawodzie, kontynuować naukę lub podejmować zatrudnienie w innych branżach, również za granicą – zaznacza MRiRW. Do tego warto zaznaczyć, że szkoły prowadzone przez MRiRW kształcą także w zawodach okołorolniczych, m.in. kucharza czy technika architektury krajobrazu i arborystyki. - Dlatego ocena losów wszystkich absolwentów wyłącznie na podstawie podjęcia działalności rolniczej nie byłaby miarodajna – podkreśla resort rolnictwa w odpowiedzi udzielonej Redakcji i dodaje, że dane dotyczące karier absolwentów gromadzi Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy w ramach ogólnopolskiego monitoringu opartego na danych z ubezpieczeń społecznych. Nie pozwalają one jednak jednoznacznie określić liczby osób prowadzących gospodarstwa rolne. Ubezpieczenie w KRUS nie musi oznaczać prowadzenia gospodarstwa – absolwent może być ubezpieczony jako domownik. Z kolei osoba prowadząca działalność rolniczą nie musi być objęta tym ubezpieczeniem.
Ilu uczniów szkół rolniczych przystępuje co roku do matur i ilu z nich uzyskuje to świadectwo?
Wg danych przekazanych przez resort rolnictwa, w ostatnich latach liczba absolwentów szkół prowadzonych przez MRiRW wzrosła z 2215 w 2021 r. do 2851 w 2026 r. Wynika to z włączania kolejnych placówek do sieci szkół ministerialnych.
Do egzaminu maturalnego przystępuje około 75 proc. absolwentów. Odsetek ten od kilku lat utrzymuje się na zbliżonym poziomie. Maturę w sesji majowej zdaje średnio 60–70 proc. przystępujących do egzaminu i również ten wynik nie zmienia się znacząco w kolejnych latach. Egzamin maturalny nie jest obowiązkowy, a absolwenci techników mogą przystąpić do niego także w późniejszym terminie.
Technika przygotowują zarówno do matury, jak i do uzyskania kwalifikacji zawodowych. Zdawalność egzaminów zawodowych w szkołach prowadzonych przez MRiRW wynosi 80–95 proc., w zależności od zawodu.
A ilu uczniów szkół rolniczych prowadzonych przez resort rolnictwa kontynuuje naukę w szkołach wyższych? Niestety, MRiRW nie gromadzi danych dotyczących liczby absolwentów szkół ministerialnych podejmujących studia wyższe ani wybieranych przez nich kierunków. Nie dysponuje również informacjami pozwalającymi ocenić zmiany w kolejnych latach i ich przyczyny.
Agnieszka Kozłowska
