Dobrostan ofiarą własnego sukcesu? Stawki do dobrostanu bydła mocno spadły!
Zacznijmy jednak od początku, 7 kwietnia MRiRW przedstawiło projekt stawek za ekoschemat "Dobrostan zwierząt" za 2025 rok. Niestety zarówno stawka, jak i obecny system naliczania nie jest satysfakcjonujący dla rolników.
Jakie stawki dopłat do dobrostanu krów, opasów i krów mamek?
W przypadku płatności dobrostanowej w odniesieniu do bydła stawka za 1 punkt za 2025 rok wynosi 80,38 zł. To znacznie mniej niż w 2024 roku (92,75 zł/pkt) oraz w 2023 roku (104 zł/pkt). Stawka w stosunku do ubiegłej kampanii spadła o 13 proc.
W odniesieniu do bydła obowiązuje system punktowy, w którym rolnik realizuje wybrane praktyki dobrostanowe o określonej wartości wyrażonej w punktach, a wysokość płatności jest wyliczana w zależności od liczby uzyskanych punktów, stawki za punkt i liczby zwierząt objętych płatnością.
Jaka stawka za dobrostan krów mlecznych za 2025 r.?
- zapewnienie wypasu – 3,1 pkt/1 szt. krowy mlecznej (249,18 zł za sztukę)
- zwiększona co najmniej o 20% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach – 6,9 pkt/1 szt. krowy mlecznej (554,62 zł za sztukę)
- zwiększona co najmniej o 50% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach – 10,0 pkt/1 szt. krowy mlecznej (803,80 zł za sztukę)
- zapewnienie wybiegu – 2,0 pkt/1 szt. krowy mlecznej (160,76 zł za sztukę)
- utrzymanie na ściółce – 1,0 pkt/1 szt. krowy mlecznej (80,38 zł za sztukę)
- późniejsze odsadzanie cieląt – 1,7 pkt/1 szt. krowy mlecznej (136,65 zł za sztukę)
Jaka stawka za dobrostan krów mamek utrzymywanych w pomieszczeniach lub w budynkach?
- zwiększona co najmniej o 20% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach – 3,6 pkt/1 szt. krowy mamki (289,37 zł za sztukę)
- zwiększona co najmniej o 50% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach – 9,1 pkt/1 szt. krowy mamki (731,46 zł za sztukę)
- utrzymywanie na ściółce – 0,9 pkt/1 szt. krowy mamki (72,34 zł za sztukę)
- zapewnienie wybiegu – 1,5 pkt/1 szt. krowy mamki (120,57 zł za sztukę)
- zapewnienie wypasu – 1,5 pkt/1 szt. krowy mamki (120,57 zł za sztukę)
- utrzymywanie zgodnie z wymogami systemu jakości – 2,5 pkt/1 szt. krowy mamki (200,95 zł za sztukę)
Jaka stawka za krów mamek utrzymywanych w systemie otwartym za 2025?
- zwiększona o co najmniej 20% zewnętrzna powierzchnia bytowa – 3,8 pkt/1 szt. krowy mamki (305,44 zł za sztukę)
- utrzymywanie zgodnie z wymogami systemu jakości – 2,5 pkt/1 szt. krowy mamki (200,95 zł za sztukę)
Jaka stawka za dobrostan opasów za 2025 r.?
- zwiększona co najmniej o 20% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach – 0,8 pkt/1 szt. opasa (64,30 zł za sztukę)
- zwiększona co najmniej o 50% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach – 2,0 pkt/1 szt. opasa (160,76 zł za sztukę)
- utrzymanie na ściółce – 0,9 pkt/1 szt. opasa (72,34 zł za sztukę)
- zapewnienie wybiegu – 2,8 pkt/1 szt. opasa (225,06 zł za sztukę)
- zapewnienie wypasu – 2,9 pkt/1 szt. opasa (233,10 zł za sztukę)
- utrzymywanie zgodnie z wymogami systemu jakości – 1,3 pkt/1 szt. opasa (104,49 zł za sztukę)
Zastrzeżenia do jednolitej stawki 80,38 zł/pkt
Polska Platforma Zrównoważonej Wołowiny przekazała uwagi do projektu rozporządzenia określającego stawki płatności w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt za 2025. Wskazuje, że zastrzeżenia budzi przyjęcie jednolitej stawki 80,38 zł za punkt, ustalonej w odniesieniu do łącznej liczby zwierząt oraz całego dostępnego budżetu.
- Takie rozwiązanie oznacza, że wzrost liczby zwierząt objętych wsparciem automatycznie obniża stawkę jednostkową, nawet w sytuacji, gdy część środków przewidzianych w poszczególnych praktykach nie została wykorzystana – podaje PPZW. Zdaniem Platformy taki sposób kalkulacji odbiega od logiki przyjętej w Planie Strategicznym dla WPR.
- Tam punktem odniesienia były konkretne praktyki, ich założenia oraz rzeczywiste koszty ponoszone przez rolników. Obecny projekt odchodzi od tej zasady i prowadzi do sytuacji, w której rolnicy otrzymują niższe wsparcie niż wynikało to z pierwotnych założeń systemowych. W ocenie Platformy oznacza to, że środki niewykorzystane w ramach danej praktyki nie zostały przeznaczone na utrzymanie jej pierwotnych założeń finansowych – podaje PPZW.
Platforma apeluje o zmianę podejścia do wyliczania stawek. Według organizacji branżowej w pierwszej kolejności stawki powinny być ustalane w ramach poszczególnych praktyk, a dopiero później w razie rzeczywistej potrzeby możliwe powinny być przesunięcia środków pomiędzy nimi i w obrębie jedynie ekoschamatu „dobrostan zwierząt”.
Budżet nie jest z gumy, ale można zmienić system naliczania!
PPZW zaznacza, że środki przypisane do konkretnej praktyki powinny przede wszystkim zabezpieczać poziom wsparcia dla rolników, którzy ją realizują, a nie zasilać inne obszary interwencji.
Jak podkreśla Jacek Zarzecki, wiceprzewodniczący PPZW dobrostan zwierząt jest jednym z największych sukcesów wdrażania Krajowego Planu Strategicznego WPR.
- Jednocześnie ten sukces zaczyna generować nowe ryzyka, a paradoksalnie stał się ofiarą własnego sukcesu. Z roku na rok rośnie liczba rolników uczestniczących w programie oraz liczba zwierząt objętych wsparciem, co przy obecnym mechanizmie naliczania stawek prowadzi do ich systematycznego obniżania. Zdaję sobie z tego sprawę, że budżet nie jest z gumy i nie oczekuje tego, że minister rolnictwa i rozwoju wsi Stefan Krajewski wyciągnie magiczną różdżkę i wyczaruje każdą kasę z szuflady. Ale nasza propozycja wydaje się bardziej uczciwa dla rolników i mamy nadzieję, że ministerstwo pochyli się nad naszą propozycją. Wysoki poziom dobrostanu jest dla nas fundamentem budowania przewag konkurencyjnych szczególnie polskiej wołowiny zarówno na rynku unijnym, jak i na rynkach globalnych, a przy okazji pokazujemy środowiskom antyrolniczym, że to my dbamy realnie o zwierzęta i ich dobrostan a nie oni z klimatyzowanych biur swoich organizacji – podkreśla ostro Zarzecki.
