Integracja Ukrainy z UE wymaga bezwzględnie ochrony europejskich producentów zbóż- takie wnioski płyną z ostatniego spotkania rolników w ramach grupy roboczej „Zboża” Copa-Cogeca.
Francuska analiza ostrzega przed utratą rynków zbytu
Omawiane podczas tego spotkania opracowanie francuskiego stowarzyszenia producentów kukurydzy AGPM (z lutego 2026 r.) pokazało, jak duże znaczenie dla unijnego rolnictwa może mieć integracja Ukrainy z UE. Według autorów koszty produkcji kukurydzy w Ukrainie są o połowę niższe niż w Unii. Towarzyszą temu różnice w skali gospodarowania oraz wymaganiach produkcyjnych. AGPM wskazuje, że spośród 114 substancji czynnych dopuszczonych do stosowania w kukurydzy w Ukrainie 47 proc. nie jest dopuszczonych w UE, a 62 proc. we Francji. Jak uznano w podsumowaniu wspomnianego opracowania, bez wyrównania standardów europejscy rolnicy byliby narażeni na konkurencję prowadzoną na nierównych zasadach.
Dalej – jak wyliczono w opracowaniu - w analizowanym scenariuszu integracji do 2030 r. ukraińska produkcja kukurydzy mogłaby osiągnąć 39 mln ton, a powierzchnia upraw wzrosnąć o ponad milion hektarów. Jednocześnie do 40 proc. produkcji mogłoby być przetwarzane na miejscu. Oznaczałoby to zwiększenie konkurencji także w przemyśle skrobiowym, nasiennictwie i produkcji drobiarskiej, a w konsekwencji ograniczenie popytu na ziarno od unijnych gospodarstw.
AGPM szacuje, że zagrożone mogłyby być rynki zbytu dla 2,9 mln ton francuskiej kukurydzy: 1,6 mln ton wykorzystywanych przez przemysł skrobiowy i 1,3 mln ton związanych z sektorem drobiarskim. W unijnym nasiennictwie potencjalna utrata powierzchni produkcyjnej sięgałaby 14 tys. hektarów. Łączne straty przychodów w ujętych w analizie segmentach oszacowano na 663 mln euro.
Zobacz także: Fundusze promocji do zmiany? Rolnicy przedstawili ministrowi mocne argumenty
Dla producentów zbóż zagrożenie obejmuje zatem zarówno presję na ceny ziarna, jak i utratę odbiorców w przetwórstwie oraz chowie zwierząt – zaznaczono w opracowaniu. AGPM postuluje uzależnienie koncesji handlowych od przestrzegania unijnych standardów, identyfikowalność importu i kontrole na miejscu prowadzone przez Komisję Europejską. Domaga się również zabezpieczeń dotyczących importu materiału siewnego kukurydzy oraz przebudowy mechanizmu ceł na ziarno, tak aby skutecznie chronił dochody rolników i potencjał produkcyjny UE.
Wspólny sprzeciw wobec kolejnych ustępstw handlowych
Ważnym elementem dyskusji o relacjach z Ukrainą jest wspólne stanowisko ośmiu europejskich organizacji, w tym Copa-Cogeca i Europejskiej Konfederacji Produkcji Kukurydzy CEPM. W piśmie z 28 sierpnia 2026 r. do Komisji Europejskiej odniosły się one do zapowiedzi ukraińskiego ministra rolnictwa dotyczącej wznowienia we wrześniu konsultacji w sprawie zwiększenia kontyngentów taryfowych na wrażliwe produkty rolne.
Sygnatariusze przypominają, że zrewidowana umowa o pogłębionej i kompleksowej strefie wolnego handlu UE–Ukraina, czyli DCFTA, weszła w życie 29 października 2025 r. i już rozszerzyła dostęp do rynku m.in. dla kukurydzy, pszenicy zwyczajnej, jęczmienia, drobiu, jaj, cukru i etanolu. Pełnych skutków tych ustępstw jeszcze nie oceniono. Organizacje apelują więc, aby Komisja nie rozpoczynała formalnych ani nieformalnych negocjacji o dodatkowych preferencjach dla produktów wrażliwych, a bieżące konsultacje ograniczyła do wdrażania istniejących instrumentów.
Zgodnie z przedstawionym stanowiskiem należy zachować uzgodniony przegląd w 2028 r., powiązany z postępami Ukrainy w dostosowaniu do standardów UE. Ewentualne zmiany powinny być poprzedzone pełną oceną ekonomiczną, weryfikacją przestrzegania wymagań oraz konsultacjami z zainteresowanymi sektorami. Organizacje potwierdzają solidarność z Ukrainą, wskazując zarazem na możliwość wspierania jej poprzez odbudowę, logistykę i dostęp do innych rynków międzynarodowych.
- Wsparcie Ukrainy musi iść w parze z ochroną gospodarstw w Unii Europejskiej. Rolnicy zobowiązani do przestrzegania kosztownych wymagań nie mogą ponosić skutków otwierania rynku na produkcję prowadzoną według innych zasad. Potrzebujemy sprawdzalnego dostosowania standardów i skutecznych zabezpieczeń. Gdy susza ogranicza zbiory, a koszty osłabiają opłacalność upraw, kolejne ustępstwa handlowe mogą przyspieszyć rezygnację z produkcji i zwiększyć zależność Europy od importu – powiedziała obecna na spotkaniu grupy roboczej „Zboża” Copa-Cogeca Justyna Jasińska, prezes Polskiego Związku Producentów Roślin Zbożowych.
Mniejsze zbiory zbóż i rosnące ryzyko pogodowe w UE
Drugim obszarem prac wspomnianej grupy była sytuacja produkcyjna i rynkowa w Unii. W prognozie Copa-Cogeca z 23 lipca 2026 r. zbiory zbóż w UE-27 oszacowano na około 264 mln ton, o 6,6 proc. mniej niż w 2025 r. Produkcja pszenicy miała zmniejszyć się o 4,2 proc., jęczmienia o 3,5 proc., żyta o 4 proc., a owsa o 9,3 proc. Największy spadek przewidywano dla kukurydzy – o 13,9 proc., przede wszystkim wskutek ograniczenia powierzchni zasiewów o 15,2 proc. Prognoza wskazywała także na kryzys nawozowy, którego wpływ na zbiory w 2027 r. może być znacznie silniejszy niż w bieżącym sezonie.
Kolejne badanie Copa-Cogeca, podsumowane 1 września 2026 r. na podstawie odpowiedzi 40 organizacji z 17 państw, pokazało skalę szkód powodowanych przez suszę, upały, grad i inne skrajne zjawiska pogodowe. Respondenci z Francji wskazywali na spadek produkcji kukurydzy o 40 proc., a ze Słowenii na straty plonów kukurydzy sięgające 50–70 proc. W Austrii produkcję zbóż łącznie z kukurydzą oceniano na około 4,54 mln ton, o 18,4 proc. mniej niż rok wcześniej, natomiast w Hiszpanii sygnalizowano spadek zbiorów zbóż o około 23 proc. Są to informacje z ankiety organizacji członkowskich, uzupełniające lipcową prognozę, a nie nowy zbiorczy bilans dla całej UE.
Straty były zróżnicowane regionalnie, lecz ograniczenie dostępności ziarna i pasz uderzało również w produkcję zwierzęcą. Z ankiety wynika, że część gospodarstw była zmuszona redukować stada. Dotychczasowe działania pomocowe respondenci oceniali jako niewystarczające wobec skali problemów.
- Europejskie organizacje rolnicze wskazują na potrzebę szybszego wsparcia płynności gospodarstw i bardziej elastycznego wykorzystania środków Wspólnej Polityki Rolnej. Równolegle potrzebne są inwestycje w retencję i gospodarowanie wodą, dostępniejsze ubezpieczenia oraz badania nad odmianami odporniejszymi na suszę. Ochrona europejskiej produkcji zbóż wymaga spójności tych działań z polityką handlową, aby pomoc udzielana rolnikom nie była osłabiana przez dalsze pogarszanie warunków konkurencji – podkreśla w komunikacie po spotkaniu w Copa-Cogeca Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych.
Opr. A. Kozłowska na podstawie FBZPR
