Ilu dostawców mleka współpracuje obecnie z Danone?
Obecnie mamy 176 dostawców. W przeszłości było ich więcej, ponieważ Danone posiadał również fabrykę w Warszawie, na Woli. Wtedy firma skupowała mleko także z regionu mazowieckiego. Obecnie mleko pochodzi głównie z Wielkopolski, województwa kujawsko-pomorskiego oraz południowych regionów kraju. Trafia przede wszystkim do zakładu Danone w Bieruniu. Mamy również suszarnię w Krotoszynie, która produkuje specjalistyczne bazy mleczne wykorzystywane w żywieniu dzieci i żywieniu medycznym Nutricia.
Jak ocenia Pani obecną sytuację na polskim rynku mleka?
To ważny moment dla całej branży. Polska jest eksporterem produktów mlecznych, więc jesteśmy silnie powiązani z rynkiem europejskim i globalnym. Polska pozostaje swego rodzaju zieloną wyspą Europy. Od wielu lat produkcja mleka stabilnie rośnie i nadal przewiduje się jej zwiększanie. W ostatnim czasie wzrosty produkcji notowały również Francja i Niemcy, ale w długiej perspektywie Europa może zmierzać w kierunku spadku produkcji. Wpływają na to regulacje, spadek pogłowia krów oraz problemy z sukcesją. Wydajność zwierząt rośnie, ale nie zawsze rekompensuje zmniejszającą się liczbę krów.
Jakie znaczenie ma sukcesja w gospodarstwach mlecznych?
To jedno z ważniejszych wyzwań. Młodzi ludzie nie zawsze chcą przejmować gospodarstwa, zwłaszcza gdy widzą, że produkcja mleka oznacza ciężką pracę bez możliwości odpoczynku. Są jednak gospodarstwa, które radzą sobie m.in. poprzez inwestycję w automatyzację, zatrudnienie większej liczby pracowników czy dzielenie obowiązków między członków rodziny. Dzięki temu właściciele mogą korzystać z urlopu i normalnie funkcjonować poza gospodarstwem. Mamy przykłady gospodarstw, w których jedno z dzieci zajmuje się nowymi technologiami, a drugie zarządzaniem. To pokazuje, że prowadzenie gospodarstwa może być atrakcyjne dla młodego pokolenia, jeśli zmieni się sposób organizacji pracy.
Czy automatyzacja będzie koniecznością?
Tak, między innymi ze względu na rosnący problem braku pracowników. Coraz więcej gospodarstw inwestuje w roboty udojowe. Robotyzacja nie jest jednak celem samym w sobie. Powinna poprawiać organizację pracy, zdrowotność stada i ekonomikę produkcji.
Jakie znaczenie dla firmy będą miały regulacje dotyczące emisyjności produkcji?
Wymogi emisyjne będą coraz ważniejsze zarówno dla gospodarstw, jak i przetwórców. Danone przyjął globalne zobowiązanie do ograniczenia emisji. Dotyczy to całego łańcucha dostaw, w tym produkcji mleka. W tym obszarze zobowiązanie mówi o redukcji metanu o 30 proc. do 2030 roku w porównaniu z poziomem bazowym, czyli rokiem 2020. Oficjalnie w 2024 roku rozpoczęliśmy program DanAgri, w ramach którego wspieramy rolników w ograniczaniu emisyjności.
Jakiego rodzaju wsparcie otrzymują gospodarstwa?
Programy obejmują między innymi ochronę gleby, dobrostan i zdrowotność zwierząt, bioróżnorodność oraz retencję wody. Przeznaczamy na to osobne budżety. Nie finansujemy jednak całej inwestycji. Współuczestniczymy w jej kosztach, aby rolnik również miał własny udział i widział sens dalszego rozwijania rozwiązań.
Jednym z elementów programu są mikrobiogazownie. Ile takich instalacji powstało?
Współfinansowaliśmy dotychczas 12 mikrobiogazowni. W Polsce działa ich zaledwie kilkadziesiąt, więc jest to istotny kierunek. Chcielibyśmy, aby w przyszłości podobne rozwiązania funkcjonowały nawet w około 50 gospodarstwach. Ważne jest jednak, aby instalacje rzeczywiście działały i przynosiły korzyści ekonomiczne. Sam zakup urządzenia nie rozwiązuje problemu.
Jak wspieracie Państwo dostawców w kwestii dobrostanu zwierząt?
Z myślą o zwierzętach rozwijamy program inteligentnego monitoringu bydła. System pozwala szybciej wykrywać zmiany w zdrowiu i zachowaniu zwierząt, a im wcześniej pojawi się sygnał o problemie, tym szybciej można zareagować. To ogranicza ryzyko poważniejszych chorób i może poprawić efektywność ekonomiczną gospodarstwa. Chcemy, aby rolnicy przetestowali tę technologię, a następnie sami zdecydowali o dalszej inwestycji.
Jaką rolę w produkcji mleka odgrywają praktyki rolnictwa regeneratywnego?
Praktyki rolnictwa regeneratywnego stosuje obecnie około 78 proc. naszych dostawców. Obejmują one między innymi ochronę gleby, zwiększanie retencji wody i wspieranie bioróżnorodności. W gospodarstwach mlecznych jest to szczególnie ważne, ponieważ kukurydza zajmuje często dużą część areału paszowego. W niektórych przypadkach prowadzi to do uproszczenia zmianowania. Konieczne jest więc wprowadzanie innych roślin i ograniczanie ryzyka monokultury.
Czy w efekcie prowadzonych działań firma Danone jest już gotowa na przyszłe wymogi emisyjne?
Jesteśmy w trakcie przygotowań. Gdyby regulacje weszły w życie natychmiast, nie moglibyśmy powiedzieć, że cały łańcuch jest już gotowy. Prowadzone programy mają jednak przygotować zarówno firmę, jak i gospodarstwa na zmianę. Największe wyzwanie polega na połączeniu ograniczania emisji z opłacalnością produkcji. Rolnik musi wiedzieć, jakie ma koszty i jaki efekt przynosi dana inwestycja.
Czy małe gospodarstwa mają szanse utrzymać się na rynku?
Będzie im coraz trudniej. Gospodarstwa utrzymujące kilkanaście czy kilkadziesiąt krów często mają ograniczoną efektywność ekonomiczną. Część z nich będzie musiała inwestować, zwiększać skalę albo zakończyć działalność. Kluczowe będą automatyzacja, kontrola kosztów i świadome zarządzanie. W wielu gospodarstwach już dziś rośnie świadomość, że sam fakt pozostawania pieniędzy na koniec miesiąca nie oznacza jeszcze rzeczywistej rentowności.
Jak wygląda współpraca Danone z dostawcami?
Mamy specjalistów terenowych odpowiedzialnych za poszczególne regiony. Są oni w stałym kontakcie z rolnikami i mogą pomagać w rozwiązywaniu problemów związanych z produkcją, zdrowotnością stada czy wdrażaniem nowych praktyk. Organizujemy również coroczne spotkania regionalne, podczas których podsumowujemy rok i wyróżniamy gospodarstwa między innymi za jakość mleka oraz działania regeneratywne. Prowadzimy także szkolenia dotyczące prowadzenia gospodarstwa. Poza tym wspólnie z EIT Food realizujemy program Empowering Women in Agri-Food. Dotyczy on między innymi pewności siebie, asertywności i aktywnego udziału kobiet w zarządzaniu gospodarstwem. Kobiety bardzo często są motorem zmian. W wielu gospodarstwach odpowiadają nie tylko za codzienne obowiązki, ale także za rozwój dodatkowej działalności, sprzedaż bezpośrednią czy zarządzanie finansami.
Na czym polega model kosztowy rozliczania mleka?
Cena mleka jest ustalana na podstawie rzeczywistych kosztów produkcji powiększonych o określony poziom marży. Dzięki temu rolnik ma pewność, że pozostaje na plusie. Dla Danone jest to model obarczony większym ryzykiem, ale daje również pewność, że gospodarstwo zachowa płynność finansową. W przeszłości mieliśmy kilka gospodarstw funkcjonujących w podobnym systemie, ale część rolników z niego zrezygnowała, chcąc rozliczać się na podstawie cennika ustalanego pod koniec każdego miesiąca.
Czy mleko A2 ma przyszłość w Polsce?
Danone prowadził wcześniej projekt związany z mlekiem A2A2. Współpracowaliśmy z wybranymi gospodarstwami i produkowaliśmy specjalną bazę mleczną na potrzeby rynku brytyjskiego. Obecnie nie widzimy jeszcze, aby polski konsument był gotowy na masowy rozwój tej kategorii. Podobnie wygląda sytuacja z produktami ekologicznymi. Popyt na nie jest nadal ograniczony.
Jakie zatem trendy konsumenckie są dziś najważniejsze?
Najsilniejszy jest trend produktów wysokobiałkowych, ale.. konsumenci coraz częściej poszukują również produktów funkcjonalnych, czyli wzbogaconych w witaminy i składniki mineralne. Przykładem z naszego portfolio, który łączy oba te trendy, jest marka YoPRO – jej produkty są bogatym źródłem białka, a dodatkowo zawierają magnez i witaminę B9. Jednocześnie stopniowo ograniczamy zawartość cukru w istniejących recepturach.
Dlaczego redukcja cukru odbywa się stopniowo?
Zmiana receptury musi być ewolucyjna, a nie rewolucyjna. Jeśli cukier zostanie ograniczony zbyt szybko, konsumenci mogą odrzucić produkt ze względu na smak. Chodzi o stopniowe przyzwyczajanie odbiorców do mniejszej słodkości. W ofercie pozostają także produkty przeznaczone jako okazjonalna przyjemność, ponieważ konsument nie zawsze wybiera wyłącznie produkty o najbardziej prozdrowotnym profilu.
Jaka część produkcji z Bierunia trafia na eksport?
Obecnie mniej więcej połowa produkcji trafia na rynek polski, a połowa na eksport. Najważniejsze kierunki to Niemcy, Czechy, Austria, Szwecja, Finlandia i inne rynki europejskie. Produkty z suszarni w Krotoszynie trafiają również poza Europę, między innymi do Azji i Stanów Zjednoczonych.
Czy Danone planuje zwiększenie produkcji w Polsce?
Polska jest dla Danone ważnym rynkiem, dlatego stale poszukujemy możliwości dalszego rozwoju, zarówno poprzez inwestycje, jak i wprowadzanie nowych produktów i kategorii. Na tym etapie nie komunikujemy konkretnych planów, a o wszystkich istotnych decyzjach informujemy na bieżąco.
Jakie będą najważniejsze wyzwania dla gospodarstw mlecznych w najbliższych latach?
Najważniejsze będą: kontrola kosztów, automatyzacja, sukcesja, ograniczanie emisji i poprawa efektywności produkcji. Gospodarstwa, które będą świadomie analizować koszty, inwestować w technologie i dbać o zdrowotność stada, będą miały większą szansę na stabilne funkcjonowanie. Sama wielkość stada nie wystarczy. Potrzebne są dobre dane, organizacja pracy i decyzje inwestycyjne podejmowane z myślą o kilku kolejnych latach.
Dziękuję za rozmowę
