Rekordowe zbiory i eksport, ale spadek dochodów
Ukraina jest jednym z największych producentów i eksporterów zbóż na świecie. W 2023 roku kraj ten zebrał ponad 79 milion ton zarówno zbóż, jak i nasion oleistych. Jak wynika z danych ukraińskiego resortu rolnictwa z powierzchni ponad 10,5 min hektarów zebrano prawie 58,4 mln ton zboża. Jedyną uprawą, której zbiór nadal trwa jest kukurydza, zebrana dotąd z 3,61 mln ha (tylko 86% planowanej powierzchni) – ponad 28,1 mln ton. Zbiór roślin oleistych na 31 grudnia był na poziomie 20,7 mln ton, z czego słonecznik – 11,98 mln ton.
Tymczasem wolumen eksportu zbóż i roślin strączkowych z Ukrainy w sezonie 2023/24 nie był wysoki – 18,4 mln ton (na 2 stycznia 2024). To o 4,4 mln ton, czyli 19% poniżej wskaźnika z ubiegłego roku. Jednocześnie ukraińskim korytarzem morskim Ukraina wyeksportowała około 13 mln ton produktów. W tym sezonie Ukraina wyeksportowała:
- 7,6 mln ton pszenicy (-10%);
- 1,07 mln ton jęczmienia (-34%);
- 1 tys. ton żyta (-92%);
- 9,6 mln ton kukurydzy (-24%);
- 58,7 tys. ton mąki (-15%).
Partnerstwo Ukrainy z UE przynosi rezultaty
Ważnym partnerem dla Ukrainy jest Unia Europejska, do której Ukraina eksportuje coraz więcej swoich towarów. Według najnowszego raportu Komisji Europejskiej, w 2023 roku Ukraina była trzecim największym dostawcą produktów rolnych do UE, ustępując jedynie Brazylii i Wielkiej Brytanii. Wartość ukraińskiego eksportu do krajów członkowskich w okresie styczeń-wrzesień 2023 roku wyniosła 8,75 miliarda euro. To o 11% więcej niż w tym samym okresie w 2022 roku. Głównym produktem, który zwiększył swój udział w eksporcie, były zboża.
Z kolei Ukraina importowała z UE produkty rolne na kwotę ponad 2,5 miliarda euro, co stanowi 19-procentowy wzrost. Ukraina zajęła 14. miejsce w rankingu kierunków europejskiego eksportu.
Jednak pomimo w miarę wysokich wolumenów produkcji i eksportu, rolnicy ukraińscy nie cieszyli się z wysokich dochodów. Według Ukraińskiego Związku Agrobiznesu (UCAB) przychody z eksportu produktów rolnych Ukrainy spadły o 8% w 2023 roku, osiągając 21,9 mld dolarów. Powodów jest wiele: niskie ceny światowe zbóż, wysoki kurs dolara w stosunku do hrywny, wysokie koszty produkcji, niekorzystne warunki pogodowe. Do tego dochodzą trudności w transporcie towarów, spowodowane przez:
- Zakończenie przez Rosję Korytarza Zbożowego, który umożliwiał sprawną wymianę handlową między Ukrainą a innymi krajami przez Morze Czarne;
- Regularne ataki wojsk rosyjskich na porty morskie Odessy i Dunaju;
- Ograniczenie eksportu przez kraje sąsiadujące, które chcą chronić własne rynki;
- Protesty na przejściach granicznych, które wydłużają czas oczekiwania i podnoszą koszty.
Wszystko to sprawia, że ukraińscy rolnicy mają problem z wyeksportowaniem całego plonu przed rozpoczęciem nowego sezonu. Jeśli nie uda się to zrobić, to mogą zostać z nadwyżkami, które będą trudno sprzedać. Dlatego dążą do zwiększenia wolumenu eksportu wszystkimi możliwymi kanałami, aby nie zmarnować szansy na zysk. Tym bardziej, że w 2024 roku rząd Ukrainy wprowadził licencjonowanie eksportu niektórych produktów rolnych, co może ograniczyć możliwości handlowe.
Co Ukraina może eksportować w 2024 roku?
Oto lista produktów rolnych, których eksport będzie objęty zezwoleniem w 2024 roku:
- pszenica oraz mieszanka pszenicy i żyta (meslin) (kod 1001), żyto (1002), jęczmień (1003), owies (1004) i kukurydza (1005);
- nasiona soi, śrutowane lub nieśrutowane (1201), nasiona rzepaku, łamane lub niełamane (1205), nasiona słonecznika, łamane lub niełamane (1206 00);
- Olej sojowy i jego frakcje, nawet rafinowane (1507), olej z nasion słonecznika, z krokosza barwierskiego lub z nasion bawełny i ich frakcje, nawet rafinowane (1512), olej rzepakowy, rzepikowy lub gorczycowy oraz ich frakcje, nawet rafinowane (1514), makuchy i inne pozostałości stałe pozostałe z ekstrakcji tłuszczów lub olejów roślinnych (2306).
oprac. mkh na podst. Ministerstwo Polityki Rolnej i Żywnościowej Ukrainy, APK-Inform, Oleksandr Kubrakov/X,
