Światowy bilans zbóż się pogarsza. Ile ziarna zebrano w Polsce?
Jak czytamy w najnowszym raporcie analityków z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej „Rynek zbóż”, po rekordowej podaży w sezonie 2025/2026, w sezonie 2026/2027 pogorszą się relacje w światowym bilansie zbóż. Według USDA produkcja pszenicy zmniejszy się o 2,6% do 822,4 mln ton przy wzroście zużycia o 0,6% do 822,5 mln ton, a zapasy końcowe spadną o 1,5% do 276,3 mln ton. W przypadku zbóż paszowych produkcja obniży się o 2,5% do 1 587,9 mln ton, przy wzroście zużycia do 1 606,2 mln ton. Bieżący niedobór 18,4 mln ton zmniejszy zapasy o 8,3% do 305 mln ton. Ryzyko logistyczne w rejonie Morza Czarnego i wysokie koszty frachtu będą zwiększać niepewność cenową.
Zbiory zbóż w Polsce w 2026 roku wyniosły 35,3 mln ton o 5,0% mniej niż rok wcześniej, w tym zbiory zbóż podstawowych z mieszankami 25 mln ton (spadek o 6,2%). Niedobory opadów i susza ograniczyły planowanie, przewyższając wpływ niewielkiego wzrostu areału. W sezonie 2026/2027 podaż całkowita może zmniejszyć się o 4,1% do 43,8 mln ton. Zużycie krajowe pozostanie bliskie 27,8 mln ton, a zbiory przewyższą je o 7,5 mln ton. Import może obniżyć się od 9,2% do 1,7 mln ton, eksport do 10,9 mln ton, a zapasy końcowe o 25,3% do 5,1 mln ton.
Zużycie paszowe w sezonie 2025/2026 wzrosło o 3,7% do 16,3 mln ton, głównie w skutek rozwoju drobiarstwa; w kolejnym sezonie przewiduje się spadek do 16,1 mln ton. Zwiększa się natomiast wykorzystanie przemysłowe zbóż bez przemiału młynarskiego: po wzroście o 16,4% do 4,0 mln ton może ono w 2026/2027 osiągnąć 4,26 mln ton. Głównym kierunkiem pozostaje gorzelnictwo, w tym produkcja bioetanolu oparta przede wszystkim na kukurydzy. Wzrostowi przerobu sprzyja również przemysł skrobiowy, natomiast spadek produkcji piwa ogranicza popyt na słód i jęczmień browarny.
W 2025 roku przemysłowe przemiały zbóż zmniejszyły się o około 1%. Zmalała produkcja mąk żytnich (spadek o ponad 12% poniżej 200 tys. ton), a pszennych pozostała bez większych zmian. Produkcja makaronu wzrosła o 5,2%, pieczywa świeżego o 8,6%, a świeżych wyrobów ciastkarskich o 17%, przekraczając 400 tys. ton. Wyrób trwałego pieczywa cukierniczego zmalał o 2%, natomiast kasz i płatków wzrósł o 7%, a wyrobów zbożowych otrzymywanych przez pęcznienie i prażenie o ponad jedną trzecią. W pierwszych 7 miesiącach 2026 roku nadal szybko rosła produkcja przekąsek zbożowych i płatków, umiarkowanie zwiększyła się produkcja mąk i makaronów, a spadała produkcja pieczywa świeżego i kasz.
Bilansowe zużycie przetworów zbożowych w sezonie 2025/2026 obniżyło się do 98,6 kg na mieszkańca w ekwiwalencie mąki, a przemiał na cele konsumpcyjne do 4,78 mln ton. W 2025 roku wydatki na pieczywo i produkty zbożowe wzrosły o 6,3% do 81,65 zł miesięcznie na osobę, mimo niewielkiego spadku spożycia. W sierpniu 2026 roku ceny detaliczne tej grupy były o 2,3% wyższe niż rok wcześniej: drożały pieczywo i wyroby piekarskie, podczas gdy mąka, ryż, kasze i makarony taniały. Na ceny produktów gotowych wpływały przede wszystkim koszty energii, pracy i transportu oraz marże przetwórców i handlu.
Mniej ziarna z Ukrainy, więcej odbiorców poza UE. Tak wygląda polski handel zbożami
W sezonie 2025/2026 eksport zbóż i produktów zbożowych wyniósł 11,2 mln ton w masie produktu (był wyższy o 11,3%), w tym ziarna 9,3 mln ton, pszenicy 4,8 mln ton i kukurydzy 3,2 mln ton. Co ciekawe spadło znaczenie UE jako odbiorcy polskiego ziarna – w omawianym czasie na unijny rynek trafiło 59,3% całego wywozu, podczas gdy w sezonie poprzednim było to 67,9%. Więcej (głownie pszenicy konsumpcyjnej) kupują od nas tzw. kraje rozwijające się, czyli Nigeria, Angola, Gwinea i Kongo.
Import wyniósł 1,57 mln ton (w tym przywieziono 636 tys. ton ziarna, tj. o 14,1% mniej niż w sezonie poprzednim), 455 tys. ton produktów przemiału (spadek o 3,5%) i 482 tys. ton produktów wtórnego przetwórstwa (więcej o 5,6% a dominowało pieczywo i makarony). Jeśli chodzi o samo ziarno, dominowała pszenica, kukurydza oraz jęczmień sprowadzane z UE. Wśród krajów trzecich relatywnie dużym dostawcą była Argentyna (kukurydza), jeśli chodzi natomiast o Ukrainę – w sezonie 2025/26 sprowadzono tylko 8,8 tys. ton zbóż, wobec 40,5 tys. ton w sezonie poprzednim, i były to głównie sorgo i pszenżyto.
Zdaniem analityków IERiGŚ, w sezonie 2026/2027 eksport w ekwiwalencie ziarna może zmniejszyć się do 10,9 mln ton, w tym 4,8 mln ton pszenicy i 4,5 mln ton kukurydzy. Import przewidywany jest na 1,7 mln ton w ekwiwalencie ziarna, w tym 1,0 mln ton pszenicy, 350 tys. ton jęczmienia i 250 tys. ton kukurydzy. Dodatnie saldo handlu zbożami i przetworami może w sezonie 2026/2027 wzrosnąć do 4,8 mld euro.
Ceny zbóż w górę. Pod koniec 2026 r. mogą wzrosnąć nawet o 25%
Jak podsumowują w raporcie Rynek zbóż analitycy IERiGŻ, dane za sezon 2025/2026 wskazują na obniżenie średnich cen skupu zbóż w porównaniu z sezonem poprzednim. Skala spadków była jednak zróżnicowana: od 0,9% w przypadku jęczmienia paszowego do 13,0% w przypadku pszenicy ogółem. Jednocześnie porównanie średnich cen za okres lipiec-sierpień 2026 wskazuje na poprawę sytuacji cenowej pszenicy, podczas gdy ceny żyta, kukurydzy i jęczmienia pozostawały nieco niższe niż przed rokiem.
We wrześniu i w pierwszej połowie października 2026, przeważały wzrosty cen transakcyjnych. Najsilniej drożał jęczmień browarny, a wzrost cen pszenicy obejmował zarówno ziarno konsumpcyjne, jak i paszowe. Wyjątkiem była kukurydza mokra, której cena obniżyła się w ciągu tygodnia o 1,3%, mimo że w relacji rocznej pozostawała wyższa o 35,3%. Zdaniem analityków Instytutu, wskazuje to na znaczenie sezonowego napływu świeżego ziarna i różnic między kukurydzą mokrą a suchą. Ceny pszenicy oferowane przez podmioty skupujące wahały się w granicach 810-1050 zł/t za pszenicę konsumpcyjną i 650-960 zł/t za paszową. Oferty na kukurydzę mieściły się w granicach 880-1030 zł/t (630-780 zł/t za ziarno suche). Za żyto płacono odpowiednio 480-880 zł/t (paszowe) i 580-710 zł/t (konsumpcyjne), a za jęczmień (z wył. browarnego) 690-850 zł/t.
W porównaniu z innymi krajami w UE na początku sezonu 2026/2027 polska pszenica konsumpcyjna była znacznie tańsza (o 25-40 euro na tonie) niż pszenica konsumpcyjna u głównych producentów UE (Niemcy, Francja), ale od 5 do 16 euro na tonie droższa niż w Europie Centralnej (Czechy, Słowacja, Węgry). Jęczmień paszowy w Polsce był tańszy niż we Francji czy w Niemczech o 45-50 euro/t i o 3-7 euro/t w stosunku do Węgier i jednocześnie o 6-15 euro/t droższy niż w Słowacji. Krajowa kukurydza była od 14 do 32 euro/t tańsza niż oferowana na najważniejszych rynkach Europy Zachodniej.
Jak czytamy w raporcie IERiGŻ, w sezonie 2026/27, a szczególnie w pierwszej połowie, ceny zbóż będą prawdopodobnie utrzymywały się na poziomie wyraźnie wyższym od notowanego w sezonie 2025/26.
- Zakładając brak większych zmian sytuacji na Ukrainie i w innych „zapalnych” rejonach świata, przy obecnym kursie wymiany złotego do euro i dolara, w kolejnych miesiącach sezonu 2026/27 należy się spodziewać powolnego, sezonowego wzrostu cen, który może zakończyć się pierwszym kwartale 2027 r. W końcu 2026 r. zboża mogą być od 15 do 25% droższe niż w analogicznym okresie 2026 r. W dalszej części sezonu różnice te mogą się zmniejszyć, ale będzie to zależało głównie od sytuacji geopolitycznej na świecie – konkludują analitycy Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
Taka jest konkretna prognoza cen zbóż na najbliższe miesiące
Wg prognoz analityków IERiGŻ, średnie ceny pszenicy w czwartym kwartale 2026 mogą wynieść 880-920 zł za tonę (w tym pszenica paszowa 860-900 zł za tonę, konsumpcyjna 920-970 zł za tonę), a żyta 660-710 zł za tonę. Ceny kukurydzy mogą kształtować się pomiędzy cenami pszenicy paszowej, a cenami pszenicy konsumpcyjnej, ale bliżej tej drugiej.
W końcu sezonu (drugi kwartał 2027 r.), pszenica może natomiast kosztować średnio 950-1000 zł za tonę (paszowa 920-970 zł za tonę, konsumpcyjna 980-1040 zł za tonę), a żyto 690-740 zł za tonę. Ceny kukurydzy mogą być do 10% niższe od średnich cen pszenicy.
Agnieszka Kozłowska na podst. Rynek zbóż, październik 2026, IERiGŻ
