Rada Ministrów „na dniach” powinna zatwierdzić przygotowany przez resort rolnictwa projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w którym zaproponowano podwyższenie o 20% cen usług pozwalających na ubieganie się o dofinansowanie kosztów unieszkodliwienia padłych zwierząt gospodarskich. I tak, stawka za zbiór i transport padłej sztuki bydła, owcy, kozy lub konia wzrośnie ze 140,30 zł do 168,36 zł; świni do 50 kg z 97,98 zł do 117,58, a świni powyżej 50 kg z 16,32 zł na 19,58 zł. Podobnie proporcjonalnie podwyższono też stawki za unieszkodliwienie padłych zwierząt.
Dofinansowanie, a koszty utylizacji
Jak czytamy w uzasadnieniu, wzrost kosztów realizacji ww. usług w tym opłat pośrednich energii elektrycznej, stawek opłat za transport, kosztów paliwa oraz wynagrodzeń pracowników spowodował zwiększenie o ponad 20% kosztów operacyjnych podmiotów prowadzących usługi w zakresie wykonywania zbioru, transportu i unieszkodliwiania padłych zwierząt gospodarskich (podmioty utylizacyjne). Nic więc dziwnego, że podmioty utylizacyjne alarmują, że pomoc udzielana rolnikom przez ARiMR na pokrycie kosztów usług w zakresie wykonywania zbioru, transportu i unieszkodliwiania padłych zwierząt gospodarskich nie pokrywa kosztów poniesionych przez podmioty utylizacyjne.
Kto ponosi straty?
Sugestie firm potwierdzają wyliczenia IERiGŻ. Według raportu przygotowanego przez Instytut średni koszt zbioru, transportu i unieszkodliwiania 1 tony padłego bydła wynosi 976 zł, podczas gdy pomoc wypłacana przez ARiMR na pokrycie tego kosztu wynosi 700 zł, co oznacza dla podmiotu utylizacyjnego stratę w wysokości 276 zł, tj. koszt poniesiony przez podmiot utylizacyjny jest o 39,4% wyższy niż dotacja otrzymana z ARiMR.
Najwyższy więc czas na waloryzację omawianych usług, bo – niestety istnieje ryzyko, że podmioty utylizacyjne po prostu nie złożą na nie oferty w tym roku do Agencji. Od 2015 r. waloryzacja o 10% cen usług pozwalających na ubieganie się o dofinansowanie kosztów unieszkodliwienia padłych zwierząt gospodarskich była przeprowadzona tylko raz w 2023 r. Wtedy też zaistniało duże ryzyko, że podmioty utylizacyjne nie zdecydują się na współpracę z ARiMR w 2024 r. Sytuacja powtarza się także obecnie, a nie ma co ukrywać, że rezygnacja ze świadczenia usług przez podmioty utylizacyjne oznaczałaby bardzo poważne konsekwencje dla całego rynku.
Nowelizacja omawianych przepisów pozwoli nie tylko na podwyższenie o 20% cen jednostkowych netto za wykonanie od dnia 1 stycznia 2026 r. usług w zakresie zbioru, transportu i unieszkodliwiania padłych zwierząt gospodarskich z gatunku bydło, owce, kozy, świnie lub konie. Przedłużono też okres na złożenie wniosku do Prezesa ARiMR przez podmiot utylizacyjny o podwyższenie tych cen, w formie pisemnej lub elektronicznej, do dnia 30 września 2026 r.
Które firmy świadczą usługi utylizacyjne w 2026 roku?
Umowy na świadczenie w 2026 r. usług utylizacyjnych zawarło na 2026 r. z ARiMR 10 firm. Są to następujące podmioty:
- Energoutil sp. z o.o.;
- Przedsiębiorstwo Jasta sp. z o.o.;
- PP-H Hetman sp. z o.o.;
- PPP Bacutil sp. z o.o.;
- Promarol - Plus sp. z o.o.;
- Saria Polska sp. z o.o.;
- Struga sp. z o.o.;
- Top Pro sp. z o.o.;
- ZP-H Rakowscy sp. j.;
- ZR-P "Farmutil HS" S.A.
Ponieważ w 2026 r. w poszczególnych województwach usługi utylizacyjne świadczyć będzie od trzech do ośmiu firm, Agencja przypomina, że rolnicy zanim podejmą decyzję dotyczącą zlecenia wykonania takich usług, powinni zapoznać się z cenami oferowanymi przez przedsiębiorców działających w ich regionie.
Kiedy ARiMR pokrywa pełne koszty utylizacji?
Zasady korzystania w 2026 r. z usług utylizacyjnych z dofinansowaniem Agencji dla producentów rolnych nie ulegają zmianie w stosunku do lat ubiegłych. Oznacza to, że pomoc może otrzymać producent rolny prowadzący gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub dział specjalny produkcji rolnej. Wsparcia nie mogą jednak otrzymać producenci, którzy nie spełniają kryterium mikro, małego lub średniego przedsiębiorstwa określonego w Załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r.
Kwota jaką ewentualnie będą zobowiązani zapłacić rolnicy zależy od wieku i gatunku padłego zwierzęcia. I tak, Agencja sfinansuje za rolnika pełne koszty zbioru i transportu padłego bydła, owiec, kóz, koni oraz świń, a także pokryje w 100% koszty unieszkodliwienia bydła, które ukończyło 48 miesiąc życia oraz owiec i kóz, które ukończyły 18 miesiąc życia (zwierzęta z tych grup podlegają badaniom w kierunku TSE).
Natomiast w przypadku unieszkodliwienia padłego bydła poniżej 48 miesiąca życia, owiec i kóz poniżej 18 miesiąca życia oraz świń i koni niezależnie od ich wieku, Agencja może dofinansować do 75% kosztów poniesionych przez producenta rolnego.
W przypadku producentów rolnych będących płatnikami podatku VAT, dofinansowanie Agencji nie obejmuje kwoty podatku VAT.
Pomoc udzielana przez ARiMR na pokrycie kosztów zbioru, transportu i unieszkodliwiania padłych zwierząt gospodarskich jest jedną z tzw. form "pomocy krajowej" w całości finansowanych z budżetu krajowego i w obecnej formie jest ona udzielana od 2008 r.
Agnieszka Kozłowska
