Od czego zależą różnice w rozwoju ozimin?
Nie ma dwóch jednakowych pól pod względem stanu rozwoju roślin o tej porze roku. Nawet sąsiadujące przez miedzę mogą różnić się odmianą czy terminem oraz gęstością siewu, co wpływa na fazę rozwojową pod koniec krzewienia. Trzeba zatem koniecznie przed zabiegiem precyzyjnie określić fazę. Najpierw zastanówmy się z czego wynikają różnice w rozwoju:
- odmiana – różne odmiany tego samego gatunku mają różny wigor wiosenny (szczególnie odmiany F1 charakteryzują się wyższym wigorem);
- termin siewu – zwykle o tej porze roku już zaciera się ta różnica, ale jeśli terminy były jesienią dość oddalone, to nadal widać różnice w zaawansowaniu rozwoju;
- gęstość siewu – plantacje gęściej zasiane zwykle są bardziej zacienione wzajemnie i do liści dociera mniej słońca, a zatem mamy niewielkie opóźnienie ich rozwoju;
- wystawa terenu – pola nachylone ku południu lub południowemu zachodowi nieco wcześniej rozwijają się;
- poziom nawożenia – plantacje na glebie ubogiej w azot (lub z niedoborami siarki) rozwijają się później.
Kiedy skracać zboża ozime?
Zabieg pierwszego skracania wykonuje się w momencie, gdy zaczyna wydłużać się źdźbło. Zboża mają tzw. merystemy interkalarne i rosną etapami od dołu. Polega to na tym, że dzielą się, a następnie rosną komórki w takim merystemie. Jest on zlokalizowany na wysokości tzw. kolanka. Można go dostrzec na przekroju podłużnym źdźbła w postaci ciemnozielonego prążka. To właśnie obserwacja przekroju źdźbła pozwala na wyznaczenie terminu skracania. Jak to zrobić?
Po wykopaniu rośliny znajdujemy w niej najsilniejszy pęd. Jest to zwykle pierwsze źdźbło wytworzone jesienią w fazie BBHC 13/21. Następnie ostrym nożem (np. tzw. łamanym) lub żyletką przecinamy ten pęd przez środek u jego dołu (patrz zdjęcie). Jeśli mamy dobry wzrok to widać od razu jak przebiega rozwój (jeśli nie widzimy, to posłużmy się lupą).
Jak rozpoznać węzeł krzewienia i fazę rozwojową?
U dołu rośliny, tuż nad korzeniami mamy zbitą, jednolitą masę komórek. Jest to tzw. węzeł krzewienia. Z niego wyrastają poszczególne pędy i jest on spójny dla nich wszystkich źdźbeł. Następnie widzimy dłuższą lub krótszą przestrzeń (pierwsze międzywęźle – zaznaczone kolorem różowym na zdjęciu), a nad nią zielony prążek – jest to pierwsze kolanko. Dalej są widoczne kolejne międzywęźla lub prążki. Są one czasem ustawione gęściej lub luźniej, w zależności od zaawansowania roślin.
Wyznaczenie terminu (najpierw fazy rozwojowej) skracania opiera się na pomiarze długości pierwszego międzywęźla (tego zaznaczonego kolorem różowym). Jeśli ma on:
- mniej niż 10 mm, a międzywęźla powyżej jeszcze nie wydłużają się – BBCH 30;
- ma 10 mm lub więcej, a międzywęźla powyżej jeszcze nie wydłużają się – BBCH 31;
- ma dowolną długość a drugie międzywęźle ma ponad 20 mm – BBCH 32.
Zabieg skracania wykonuje się najczęściej w fazie BBCH 31, czyli gdy międzywęźle pierwsze na pędzie głównym ma nieco ponad 10 mm długości. Czasem, na bardzo gęstych plantacjach o obsadzie pędów kłosonośnych ponad 600 na 1 m2 zabieg ten można przyspieszyć i wykonać w BBCH 30 (pod koniec tej fazy). Na rzadkich plantacjach poniżej 400 pędów kłosonośnych na 1 m2 zabieg można wykonać w BBCH 32.
tcz
