Błędy popełnione przy przygotowaniu mogą zacząć ujawnić się dopiero zimą, gdy kiszonka zaczyna się grzać, pleśnieć lub spada jej pobranie przez krowy. Oto kilka kroków, których trzeba pilnować, aby uzyskać dobrą jakość:
Krok 1. Termin zbioru
Najważniejszym parametrem jest zawartość suchej masy (s.m.) całych roślin. W pryzmach i silosach przejazdowych optymalny zakres wynosi 32–35% s.m. Poniżej 30% kiszonka jest zbyt mokra, co zwiększa wyciek soków kiszonkowych i straty cukrów. Powyżej 35–38% materiał trudniej rozdrobnić i zagęścić, przez co w pryzmie pozostaje powietrze sprzyjające rozwojowi pleśni.
Pomocniczo można ocenić linię mleczną ziarna – powinna znajdować się mniej więcej w połowie lub dwóch trzecich jego długości. To jednak tylko wskazówka. Lepiej oprzeć się na zbadaniu suchej masy np. za pomocą kuchenki mikrofalowej. Rozdrobnioną próbkę z kilku roślin umieszczamy w mikrofali i suszymy w cyklach po 2–3 min, po których ją ważymy. Jeżeli waga przestaje się zmieniać, dzielimy otrzymany wynik przez masę początkową i mnożymy przez 100.
Krok 2. Długość sieczki
Standardowa długość cięcia wynosi 10–15 mm, natomiast przy bardziej suchej kukurydzy warto skrócić ją do ok. 8–12 mm, aby ułatwić ugniatanie. Kluczowe znaczenie ma praca gniotownika (corn cracker). Wszystkie ziarniaki powinny być dokładnie rozgniecione i podzielone przynajmniej na kilka części. Stopień rozdrobnienia ziarna ma bezpośredni wpływ na jego wykorzystanie przez zwierzę. Badania prowadzone bezpośrednio w żwaczu wykazały, że całe ziarniaki były bardzo słabo wykorzystywane w żwaczu – po 24 godzinach mikroorganizmy żwacza rozłożyły zaledwie do 6,9% ich suchej masy. Wraz ze zmniejszaniem wielkości cząstek ziarna jego wykorzystanie wyraźnie rosło.
Krok 3. Ugniatanie
Nawet dobrze zebrana kukurydza może zostać zmarnowana przez słabe zagęszczenie. Materiał należy rozprowadzać cienkimi warstwami o grubości 15–20 cm, a liczba i masa ciągników ugniatających powinny być dostosowane do tempa zwożenia. Celem jest usunięcie jak największej ilości powietrza i uzyskanie wysokiej gęstości kiszonki – najlepiej 220–240 kg suchej masy na m3, a jeszcze lepiej powyżej 240 kg s.m./m3.
Krok 4. Inokulanty
Preparaty zawierające bakterie kwasu mlekowego nie zastąpią właściwego zbioru ani dobrego ubicia pryzmy, ale mogą ograniczyć straty. Bakterie homofermentatywne przyspieszają zakiszanie i szybki spadek pH, natomiast heterofermentatywne zwiększają stabilność tlenową kiszonki oraz ograniczają rozwój drożdży i pleśni po otwarciu pryzmy. Ich zastosowanie jest szczególnie uzasadnione przy suchej kukurydzy, trudnych warunkach pogodowych oraz wtedy, gdy kiszonka będzie wybierana latem.
Krok 5. Okrywanie
Po zakończeniu ugniatania pryzmę należy natychmiast szczelnie przykryć. Najlepsze efekty daje cienka folia podkładowa lub tlenobarierowa oraz grubsza folia zewnętrzna, odporna na promieniowanie UV. Całość należy zabezpieczyć siatką ochronną i równomiernie obciążyć workami ze żwirem lub innym ciężkim materiałem. Przy okrywaniu ziemią szczególnie należy zwrócić uwagę na jej ilość na skosach, gdyż tam ubicie jest najsłabsze.
Krok 6. Fermentacja
Kiszonka powinna dojrzewać miminum 6 tygodni, a jeszcze lepiej powyżej 8 tygodni. Po otwarciu należy utrzymywać równą i gładką ścianę pryzmy. Najlepiej sprawdzają się wycinarki lub frezy, które nie rozrywają powierzchni. Front kiszonki powinien przesuwać się o ok. 20–30 cm dziennie zimą oraz 30–40 cm latem, aby ograniczyć nagrzewanie i wtórną fermentację.
Szybka kontrola jakości
Dobra kiszonka powinna mieć przyjemny, lekko kwaskowy zapach, oliwkowozieloną barwę, dobrze rozgniecione ziarna oraz temperaturę zbliżoną do temperatury otoczenia. Niepokojącymi sygnałami są intensywne nagrzewanie, zapach alkoholu lub kwasu masłowego, biały nalot oraz widoczna pleśń.
