Jednym z nich są wielogatunkowe mieszanki poplonowe. Wciąż budzą one wiele dyskusji. Jedni widzą w nich sposób na poprawę struktury gleby, ograniczenie erozji i lepsze wykorzystanie składników pokarmowych, inni obawiają się kosztów oraz wpływu międzyplonów na zasoby wody w profilu glebowym. Warto jednak pamiętać, że pozostawienie pola bez okrywy roślinnej zimą zwiększa ryzyko erozji, strat składników pokarmowych i pogorszenia kondycji gleby.
Mieszanki poplonowe działają na glebę wielokierunkowo, zarówno w części nadziemnej, jak i pod powierzchnią. Odpowiednio dobrane gatunki poprawiają strukturę gleby, zwiększają zawartość materii organicznej i pobudzają życie biologiczne. Ich system korzeniowy pomaga rozluźnić profil glebowy, ograniczyć zaskorupianie oraz zatrzymać wodę. Poplony mogą także ograniczać przemieszczanie się składników pokarmowych w głąb profilu i wspierać ich lepsze wykorzystanie przez roślinę następczą. To prosty sposób, aby po zakończeniu jednego sezonu przygotować pole na kolejny — jako zdrowsze, żyźniejsze i bardziej odporne na warunki stresowe.
Jak mieszanki poplonowe poprawiają kondycję gleby i zwiększają retencję wody?
Wielogatunkowe mieszanki poplonowe kompleksowo wspierają kondycję gleby. Każda roślina w mieszance pełni określoną funkcję. Gatunki głęboko korzeniące się penetrują profil glebowy na różnych poziomach. Korzenie palowe, np. rzodkwi oleistej czy gorczycy, pomagają rozluźniać zagęszczone warstwy gleby, działając jak naturalny głębosz. Z kolei korzenie wiązkowe zbóż i traw stabilizują wierzchnią warstwę i wspierają tworzenie struktury gruzełkowatej. Dzięki temu gleba staje się bardziej przepuszczalna, lepiej napowietrzona i mniej podatna na zaskorupianie. Obumierające korzenie pozostawiają naturalne kanały, którymi woda szybciej wsiąka w głąb profilu. Ma to szczególne znaczenie po intensywnych opadach, gdy dobrze rozwinięta struktura gleby ogranicza spływ powierzchniowy i pozwala zatrzymać więcej wody na polu.
Często pojawia się obawa, że poplony „wyciągają” wodę z gleby. W praktyce odpowiednio dobrany i prowadzony międzyplon pomaga ją lepiej zagospodarować. Jesienią, gdy opady są zwykle częstsze, rośliny przechwytują wodę, ograniczają jej spływ i wspierają jej magazynowanie w profilu glebowym. Okrywa roślinna chroni powierzchnię gleby przed bezpośrednim działaniem słońca, wiatru i deszczu. Oznacza to mniejsze przesuszanie, ograniczenie erozji wodnej i wietrznej oraz lepsze warunki dla życia biologicznego. Im dłużej pole pozostaje przykryte roślinnością, tym większa szansa na zachowanie wilgoci i poprawę stabilności gleby przed siewem rośliny następczej.
Jak wybrać odpowiednią mieszankę poplonową?
Dobierając mieszankę poplonową, warto uwzględnić typ gleby, termin siewu, ilość dostępnej wody, planowaną roślinę następczą oraz sposób likwidacji międzyplonu. Skuteczność poplonu zależy od tego, czy jego skład zostanie dopasowany do warunków stanowiska. Inne gatunki sprawdzą się na glebach lekkich i przesychających, inne na ciężkich, zwięzłych czy gliniastych. Im słabsze stanowisko, tym większe znaczenie ma różnorodność mieszanki. Dobrze dobrany poplon powinien nie tylko przykrywać powierzchnię pola, ale także wspierać strukturę gleby, ograniczać straty wody i przygotowywać stanowisko pod kolejną uprawę. Najlepsze efekty dają mieszanki złożone z kilku gatunków pełniących różne funkcje: okrywowe, fitosanitarne, regenerujące, strukturotwórcze czy wiążące azot.
Przykładem takiego rozwiązania jest linia mieszanek poplonowych Soil Up (Struktura, Fito, Gorzowska) od firmy Osadkowski. To kompozycje gatunków dobrane z myślą o poprawie produktywności gleby oraz wsparciu jakości i wysokości plonowania roślin następczych. W ich skład wchodzą gatunki pozwalające na realizację wymogów zazielenienia oraz niektórych wariantów działania rolno-środowiskowo-klimatycznych.
Siejąc międzyplony, można wiele zyskać. Mają one szereg zalet i istotny wpływ zarówno na wierzchnią warstwę gleby, jak i głębsze części profilu glebowego. Odbudowa gleby to szansa na poprawę jej żyzności, zwiększenie retencji wody oraz stworzenie lepszych warunków do stabilnego plonowania w kolejnych sezonach.
