Na świecie kozie mleko odgrywa istotną rolę w żywieniu milionów ludzi, szczególnie w krajach Azji i Afryki mleko kozie jest stałym elementem codziennej diety. Choć w Europie sektor ten pozostaje niszowy w porównaniu z produkcją mleka krowiego, skala chowu kóz jest znacząca. Według danych Niemieckiego Związku Hodowców Kóz (BDZ) na kontynencie hoduje się około 18,4 miliona kóz, z czego większość w tzw. tradycyjnych krajach koziarskich, takich jak Hiszpania, Grecja czy Francja.
Zobacz też: Hodowla kóz opłacalna jak nigdy! Jak rolnicy zarabiają na niszowym rynku? [Reportaż]
W ostatnich latach mleko kozie oraz produkty z mleka koziego zyskują jednak coraz większą popularność. Dotyczy to również Niemiec. Zdaniem ekspertów rynkowych decydującym czynnikiem jest rosnąca świadomość zdrowotna i żywieniowa, a co za tym idzie – wzrost popytu na wysokiej jakości żywność ekologiczną i regionalną. Mleko kozie oferuje również korzyści odżywcze w porównaniu z mlekiem krowim. Ze względu na nieco mniejsze kuleczki tłuszczu jest ono łatwiej strawne i dlatego często stosowane w żywieniu niemowląt. Dzięki niższej zawartości alergenu alfa-S1-kazeiny jest również lepiej tolerowane przez osoby z nietolerancjami pokarmowymi.
Mleczarnia czy sprzedaż bezpośrednia – jak sprzedają mleko niemieccy hodowcy kóz?
Hodowla kóz w Niemczech ma przeważnie charakter małoskalowy, co wskazuje na duży udział hodowli hobbystycznej – pisze topagrar.com. Według Destatis w 2023 roku w 10 360 gospodarstwach rolnych utrzymywano łącznie około 162 600 kóz:
- 9820 gospodarstwach utrzymywało mniej niż 50 kóz – łącznie około 71 900 zwierząt.
- 550 gospodarstw utrzymywało ponad 50 kóz – łącznie około 90 600 zwierząt.
Oprócz hodowli o charakterze głównie hobbystycznym istnieje mniejsza liczba gospodarstw prowadzących komercyjną produkcję mleka koziego. Według szacunków Federalnego Centrum Informacji Rolnej (BZL) jest to około 300 gospodarstw, które łącznie hodują 35 000 kóz mlecznych. Regionalne ośrodki produkcji mleka koziego w Niemczech znajdują się przede wszystkim w Bawarii, Badenii-Wirtembergii i Nadrenii Północnej-Westfalii.
Gospodarstwa z mniejszą liczbą zwierząt (poniżej 100 kóz) zazwyczaj same przetwarzają i sprzedają mleko i produkty mleczne. Gospodarstwa o większej skali produkcji dostarczają mleko głównie do lokalnych mleczarni lub sprzedają je za pośrednictwem spółdzielni. Dane dotyczące dostaw mleka koziego są ograniczone, ponieważ często rejestrowane są razem z mlekiem owczym lub bawolim. W 2023 roku wyniosły one ok. 19 000 ton.
Ile kóz hoduje się w Polsce? Dane ARiMR
W porównaniu do Niemiec hodowla kóz w Polsce pozostaje niewielkim segmentem produkcji zwierzęcej, choć zwierzęta te są obecne w wielu gospodarstwach. Jak wynika z danych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na koniec stycznia 2026 roku do Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt wpisanych było 64 014 kóz utrzymywanych w 10 611 siedzibach stad.
Zainteresowanie wsparciem finansowym dla hodowców kóz jest wyraźnie mniejsze niż liczba stad. W ramach kampanii dopłat bezpośrednich i obszarowych 2025 o wsparcie dochodów związane z hodowlą kóz ubiegało się 1 106 rolników, natomiast o płatność dobrostanową – 391. Dla porównania, w kampanii 2024 złożono 1 374 wnioski dotyczące wsparcia produkcji koziarskiej oraz 345 wniosków o płatność dobrostanową.
Dlaczego hodowla kóz w Niemczech jest w dużej mierze ekologiczna?
