W apelu skierowanym do premiera Donalda Tuska inicjatywa #HodowcyRazem domaga się utrzymania dotychczasowego poziomu finansowania i aktywnej postawy Polski podczas negocjacji unijnego budżetu.
Ostre cięcia w czasie rosnącej konkurencji
Mniej środków na promocję europejskiej żywności i większa presja konkurencyjna ze strony importerów spoza UE – taki scenariusz rysuje się po opublikowaniu projektu budżetu unijnej polityki promocji produktów rolno-spożywczych na 2027 rok.
Zdaniem polskich organizacji branżowych to zły moment na ograniczanie jednego z instrumentów wspierających konkurencyjność europejskiego rolnictwa.
Komisja Europejska proponuje zmniejszenie budżetu z 205 mln euro do 112 mln euro, czyli o 45%. Jeszcze większe ograniczenia mają objąć programy realizowane wspólnie przez organizacje z kilku państw członkowskich (MULTI), których finansowanie miałoby spaść o 67%, oraz działania promujące europejską żywność na rynkach państw trzecich – tam redukcja sięgnęłaby aż 72%.
Propozycja jest elementem prac nad budżetem UE na 2027 rok i nie oznacza jeszcze ostatecznej decyzji. W najbliższych miesiącach będzie przedmiotem negocjacji między Komisją Europejską, państwami członkowskimi i Parlamentem Europejskim.
Nie chodzi o reklamę. Chodzi o eksport
Choć polityka promocji nie trafia często do publicznej debaty, dla sektora rolno-spożywczego ma konkretne znaczenie gospodarcze. Finansowane z niej kampanie pomagają promować europejską żywność na rynku unijnym i poza jego granicami, wspierając zdobywanie nowych rynków zbytu oraz rozwój eksportu.
Środki trafiają przede wszystkim do organizacji branżowych realizujących programy promocyjne we współpracy z producentami. Celem jest zwiększenie rozpoznawalności europejskiej żywności oraz wzmocnienie jej pozycji wobec konkurencji z innych części świata.
Rolnicy: Komisja wysyła sprzeczny sygnał
Największe zastrzeżenia środowiska rolniczego budzi moment, w którym pojawiła się propozycja cięć.
Przedstawiciele inicjatywy #HodowcyRazem przypominają, że w związku z planowaną umową handlową UE–Mercosur Komisja Europejska zapowiadała działania osłonowe mające ograniczyć negatywne skutki otwarcia rynku dla unijnych producentów. Tymczasem jednym z pierwszych projektów budżetowych jest propozycja ograniczenia środków właśnie na promocję europejskiej żywności.
Umowa z państwami Mercosur zakłada stopniowe zwiększanie dostępu do unijnego rynku dla części produktów rolnych z Ameryki Południowej. Od wielu miesięcy budzi to sprzeciw organizacji rolniczych, które wskazują na ryzyko wzrostu konkurencji ze strony producentów funkcjonujących według innych standardów produkcji.
Jak napisano w apelu: "promocja miała być częścią osłony przed skutkami otwarcia rynku, a jest ograniczana dokładnie wtedy, gdy staje się najbardziej potrzebna".
Skuteczna promocja jest "tarczą i mieczem"
Autorzy listu podkreślają, że polityka promocji nie sprowadza się do działań marketingowych. Jak argumentują, "dla naszego sektora polityka promocji jest jednocześnie tarczą i mieczem: tarczą – bo broni pozycji polskich i europejskich producentów na rynku wewnętrznym wobec napływu tańszego importu; mieczem – bo pozwala zdobywać nowe rynki zbytu w krajach trzecich i dywersyfikować kierunki eksportu".
W ocenie sygnatariuszy osłabienie tego instrumentu może utrudnić rozwój eksportu i ograniczyć możliwości konkurowania zarówno na rynku unijnym, jak i poza Europą.
Stawką są kolejne lata finansowania
Obawy branży dotyczą nie tylko budżetu na przyszły rok. Jak wskazują autorzy apelu, poziom finansowania przyjęty na 2027 rok może stać się punktem odniesienia dla kolejnych wieloletnich ram finansowych UE obejmujących lata 2028–2034. Oznaczałoby to, że obecne cięcia mogłyby wpłynąć na politykę promocji europejskiej żywności przez całą następną dekadę.
Apel do premiera o działania w Brukseli
W związku z propozycją Komisji przedstawiciele inicjatywy #HodowcyRazem zwrócili się do premiera Donalda Tuska o podjęcie działań na forum Unii Europejskiej. Oczekują utrzymania budżetu polityki promocji na poziomie co najmniej 205 mln euro, ochrony programów wielonarodowych oraz kampanii realizowanych na rynkach państw trzecich.
Chcą również, aby Polska nadała sprawie odpowiednią rangę polityczną podczas negocjacji prowadzonych w Radzie Europejskiej.
Autorzy listu podsumowują swój apel słowami: "nie prosimy o rzecz niemożliwą, lecz o polityczną wolę i zdecydowane przywództwo".
Na razie nie wiadomo, jakie stanowisko wobec propozycji Komisji Europejskiej zajmie polski rząd.
Negocjacje dopiero się rozpoczynają
Projekt przedstawiony przez Komisję Europejską jest początkiem procesu negocjacji budżetowych. Ostateczna decyzja w sprawie finansowania polityki promocji na 2027 rok zapadnie po uzgodnieniach między Komisją Europejską, państwami członkowskimi i Parlamentem Europejskim.
To właśnie wtedy okaże się, czy zapowiadane wcześniej działania osłonowe dla europejskiego rolnictwa znajdą odzwierciedlenie w budżecie, czy – jak oceniają przedstawiciele branży – pozostaną jedynie deklaracjami.
Krzysztof Zacharuk
