Podczas posiedzenia Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w Brukseli ministrowie rozmawiali o najważniejszych problemach, z którymi mierzy się dziś europejskie rolnictwo. W centrum dyskusji znalazły się skutki suszy i upałów, przyszłość dopłat bezpośrednich po 2027 roku oraz rosnące ceny nawozów – pisze Tygodnik Poradnik Rolniczy.
Polskę reprezentował wiceminister rolnictwa Jacek Czerniak. Warszawa opowiedziała się za większą rezerwą kryzysową dla rolnictwa, obowiązkową definicją aktywnego rolnika oraz dłuższym wsparciem gospodarstw dotkniętych wysokimi kosztami nawozów.
Susza kosztuje UE nawet 17 mld euro
Susza i fale upałów mocno uderzyły w produkcję rolną w wielu państwach UE. Komisarz ds. rolnictwa Christophe Hansen przedstawił pierwsze szacunki strat za 2026 rok.
– Obecnie szacujemy straty na 14–17 mld euro – powiedział.
Zaznaczył jednak, że ostateczny rachunek może być wyższy, ponieważ w części państw zbiory nadal trwają. Szczególnie poważne konsekwencje mogą dotknąć gospodarstwa hodowlane. W wielu regionach słabsze plony traw i roślin paszowych sprawiły, że rolnicy już latem zaczęli wykorzystywać zapasy przeznaczone na zimę.
Polska zwróciła uwagę, że susza stanowi zagrożenie dla większości krajowych upraw. Dlatego postuluje wyraźne zwiększenie unijnej rezerwy rolnej, która obecnie wynosi 450 mln euro rocznie. Zdaniem Warszawy skala tego instrumentu nie odpowiada kosztom coraz częstszych zjawisk ekstremalnych.
Polska chce też większej elastyczności w korzystaniu z instrumentów WPR i pomocy państwa w sytuacjach kryzysowych.
Ubezpieczenia i retencja zamiast wyłącznie doraźnej pomocy
Komisarz Hansen podkreślał, że kolejne pakiety pomocy po wystąpieniu suszy nie mogą być jedyną odpowiedzią Unii. Obecnie systemami ubezpieczeniowymi objętych jest mniej niż 12% produkcji rolnej w UE.
Zdaniem Komisji Europejskiej instrumenty zarządzania ryzykiem powinny stać się obowiązkową częścią planów państw członkowskich w przyszłej WPR. Równolegle potrzebne są inwestycje w retencję, magazynowanie wody oraz bardziej oszczędne systemy nawadniania.
Dopłaty po 2027 roku dla aktywnych rolników
Drugim ważnym tematem brukselskich rozmów była przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej po 2027 roku. Polska chce, aby obowiązywała w niej definicja aktywnego rolnika zawodowego.
Chodzi o to, by wsparcie dochodowe trafiało przede wszystkim do osób, które faktycznie produkują żywność, pracują na ziemi lub utrzymują zwierzęta. Christophe Hansen wskazywał, że dopłaty nie powinny trafiać do właścicieli gruntów, którzy nie prowadzą działalności rolniczej, w tym do inwestorów posiadających ziemię poza granicami kraju.
– Wsparcie pochodzące z WPR powinno trafiać do tych, którzy aktywnie produkują, aktywnie pracują na ziemi i pracują ze zwierzętami – mówił komisarz.
Nie wszystkie państwa członkowskie podzielają jednak to podejście. Część z nich chce pozostawić większą swobodę w ustalaniu dodatkowych warunków aktywności rolniczej na poziomie krajowym.
Polska opowiada się także za ochroną budżetu przeznaczonego na wsparcie dochodów gospodarstw. Warszawa nie chce, by środki te finansowały duże przedsiębiorstwa przetwórcze. Jednocześnie postuluje podniesienie maksymalnego wsparcia dla grup i organizacji producentów ze 100 tys. do 300 tys. euro.
Nawozy: Polska chce przedłużenia pomocy także na 2027 rok
Podczas roboczego lunchu ministrowie rozmawiali również o sytuacji na rynku nawozów. Polska zwróciła uwagę, że ceny nawozów mineralnych wzrosły, a wiosną 2027 roku możliwe są kolejne podwyżki.
Dlatego Warszawa postuluje zwiększenie środków na wsparcie gospodarstw i wydłużenie okresu, w którym pomoc może być udzielana. Polska chce, aby ewentualne działania osłonowe uwzględniały także sytuację rolników w 2027 roku.
Równocześnie podkreślono znaczenie bezpieczeństwa dostaw nawozów i surowców wykorzystywanych do ich produkcji. Polska chce wspierać unijnych producentów nawozów oraz ograniczać uzależnienie europejskiego rolnictwa od importu z kierunków obarczonych ryzykiem geopolitycznym.
– Dostępność nawozów powinna być traktowana jako element bezpieczeństwa państwa, podobnie jak energia czy żywność – podkreślił Jacek Czerniak.
Więcej nawozów naturalnych i precyzyjnego rolnictwa
Jednym ze sposobów na ograniczenie zużycia nawozów mineralnych ma być szersze wykorzystanie nawozów naturalnych. Polska poparła rozwój RENURE, czyli nawozów powstających z przetworzonego obornika i gnojowicy. Mogą one częściowo zastąpić nawozy mineralne i pozwolić na lepsze wykorzystanie składników pokarmowych dostępnych już w gospodarstwie.
Warszawa wskazała także na potrzebę rozwoju rolnictwa precyzyjnego i cyfryzacji. Wykorzystanie danych satelitarnych, dronów i technologii precyzyjnego nawożenia ma pomóc ograniczać koszty oraz stosować nawozy zgodnie z rzeczywistym zapotrzebowaniem roślin.
Dyskusja w Brukseli pokazuje, że przyszła WPR będzie musiała odpowiedzieć jednocześnie na skutki zmian klimatu, presję kosztową w gospodarstwach i potrzebę lepszego kierowania publicznego wsparcia.
