Nadzwyczajne spotkanie w Brukseli
W Brukseli odbyło się nadzwyczajne posiedzenie Rady AGRIFISH z udziałem ministrów rolnictwa państw UE oraz trzech komisarzy: ds. rolnictwa i żywności, handlu oraz zdrowia i dobrostanu zwierząt. Spotkanie zostało zwołane w reakcji na nasilające się protesty rolników i narastające obawy dotyczące przyszłości wspólnej polityki rolnej oraz skutków liberalizacji handlu.
Po obradach odbyła się konferencja prasowa Christophe’a Hansena, komisarza UE ds. rolnictwa i żywności, Maroša Šefčoviča, komisarza UE ds. handlu i bezpieczeństwa gospodarczego oraz komisarza UE ds. stosunków międzyinstytucjonalnych i przejrzystości, Olivéra Várhelyiego, komisarza UE ds. zdrowia i dobrostanu zwierząt, oraz Marii Panayiotou, cypryjskiej minister rolnictwa, rozwoju obszarów wiejskich i środowiska.
Komisarz Christophe Hansen podkreślał, że rolnictwo i sektor rolno‑spożywczy są fundamentem europejskiej suwerenności i autonomii strategicznej.
– Rolnictwo i sektor rolno‑spożywczy są kluczowe dla europejskiej suwerenności. WPR pozostaje naszym podstawowym instrumentem wsparcia rolników – powiedział Hansen.
Komisja: 300 mld euro i dodatkowe 45 mld
Komisja Europejska przedstawiła podczas spotkania pakiet argumentów mających dowodzić, że wsparcie dla rolnictwa w nowej perspektywie finansowej zostanie utrzymane. Hansen przypomniał, że w projekcie budżetu po 2027 r. zapisano minimum 300 mld euro „ring‑fenced” dla rolników.
– W przyszłym budżecie zagwarantowaliśmy co najmniej 300 mld euro dla rolników. Dodatkowo zaproponowaliśmy przeznaczenie minimum 10% środków z krajowych i regionalnych planów partnerskich na rozwój obszarów wiejskich – mówił komisarz.
Jak wyliczała Komisja, oznacza to blisko 49 mld euro, a po doliczeniu instrumentów pożyczkowych nawet 63 mld euro. Kluczowym elementem wczorajszej propozycji była jednak zapowiedź wcześniejszego uruchomienia dodatkowych 45 mld euro.
– Zaproponowaliśmy również zmobilizowanie dodatkowych 45 mld euro na wsparcie rolników i społeczności wiejskich – podkreślił Hansen.
Handel i nawozy
Z perspektywy handlowej głos zabrał Maroš Šefčovič, komisarz UE ds. handlu i bezpieczeństwa gospodarczego. Akcentował znaczenie umów handlowych dla konkurencyjności unijnego sektora rolno‑spożywczego, ale jednocześnie zapowiadał działania osłonowe.
– Koszty nawozów pozostają o około 60% wyższe niż w 2020 r. i to nie jest sytuacja do utrzymania – stwierdził Šefčovič.
Komisja zapowiedziała czasowe zawieszenie ceł MFN na amoniak i mocznik oraz przygotowanie planu działań dla rynku nawozów. Šefčovič podkreślał, że handel ma obniżać koszty, ale interesy rolników muszą pozostać w centrum polityki handlowej.
Wzajemność i kontrole graniczne
Olivér Várhelyi, komisarz UE ds. zdrowia i dobrostanu zwierząt, skupił się na kwestii wzajemności standardów i kontroli importu.
– Jeżeli coś jest zakazane w UE, to musi być zakazane w UE. To nie może wracać do nas przez import – powiedział.
Zapowiedział przyspieszenie procedur dla najmniej niebezpiecznych środków ochrony roślin, uproszczenia administracyjne oraz zdecydowane wzmocnienie kontroli.
– Zwiększyliśmy o 50% kontrole w krajach trzecich i planujemy zwiększyć liczbę punktów kontroli granicznej co najmniej o jedną trzecią – poinformował.
Polska: za mało pieniędzy, za duże ryzyko
Stanowisko Polski na oddzielnej konferencji przedstawił minister rolnictwa Stefan Krajewski. Jak podkreślał, Polska od początku sprzeciwia się umowie z Mercosur, ale jednocześnie przygotowuje się na scenariusz, w którym nie uda się zbudować mniejszości blokującej.
– Chcielibyśmy zablokować tę umowę, ale widząc problem ze zbudowaniem mniejszości blokującej, musimy wypracować jak najlepsze zabezpieczenia rolników na przyszłość – powiedział Krajewski.
Minister zwrócił uwagę, że propozycje Komisji, choć stanowią krok w dobrą stronę, nie zmieniają zasadniczego problemu.
– To jest zmiana w porównaniu z tym, co było prezentowane na początku, ale one nic nowego tak naprawdę nie wnoszą. Dla Polski to nadal za mało – podkreślił.
Krajewski zaznaczał, że bezpieczeństwo żywnościowe nie może pozostać hasłem. – Jeśli wymagamy coraz więcej od europejskich rolników, musimy też wymagać tego samego od dostawców z krajów trzecich – mówił.
Klauzule ochronne i progi uruchamiania
W trakcie rozmów wrócił temat klauzul ochronnych w handlu. Minister Krajewski wskazywał, że dopiero presja ostatnich miesięcy sprawiła, iż realnie zaczęto o nich rozmawiać.
– Jeszcze kilka miesięcy temu klauzule ochronne w ogóle nie były przedmiotem dyskusji. Dziś to jeden z głównych tematów – zaznaczył.
Jak wynika z rozmów w Brukseli, próg uruchamiania mechanizmów ochronnych ma wynosić 5%, po wcześniejszych propozycjach 10% i 8%.
WPR po 2027 r. pod znakiem zapytania
Polska jednoznacznie sprzeciwia się marginalizowaniu WPR w nowym budżecie.
– Marginalizowanie Wspólnej Polityki Rolnej prowadzi do napięć społecznych. Osłabienie WPR po 2027 r. byłoby błędem politycznym i społecznym – stwierdził Krajewski.
Minister podkreślał potrzebę zachowania dwufilarowej struktury WPR oraz wyodrębnionego budżetu na rolnictwo, przetwórstwo i obszary wiejskie.
Głos innych państw
Podobnie krytyczne stanowisko zaprezentował w Brukseli minister rolnictwa Węgier István Nagy. Wskazywał na kumulację presji regulacyjnej, handlowej i budżetowej.
– Komisja chce zlikwidować niezależną wspólną politykę rolną i włączyć ją do jednego funduszu. Na coś takiego nie było zgody w 60‑letniej historii Unii – mówił Nagy.
Nagy ostrzegał, że wykorzystywanie instrumentów budżetowych do celów politycznych może zagrozić bezpieczeństwu żywnościowemu.
– Żywność nie może być przedmiotem politycznych gier – podkreślał węgierski minister.
Co dalej?
Jedno z przesłań nadzwyczajnego spotkania wybrzmiało wyraźnie: mimo presji i zapowiedzi dodatkowych środków Komisji Europejskiej nie udało się zbudować większości państw gotowych politycznie poprzeć umowę z Mercosur. Rolnictwo stało się jednym z głównych pól sporu o przyszły kształt Unii, a proponowane instrumenty finansowe i ochronne coraz częściej oceniane są przez państwa członkowskie jako niewystarczające wobec skali wyzwań.
Maria Panayiotou, cypryjska minister rolnictwa, rozwoju obszarów wiejskich i środowiska, zapowiedziała, że temat finansowania WPR, kontroli importu i klauzul ochronnych będzie wracał na kolejnych posiedzeniach AGRIFISH. Decyzja w sprawie Mercosur ma być przedmiotem dalszych prac w COREPER.
Albert Katana
