UE ogranicza biurokrację w rolnictwie
Pakiet uproszczeń Omnibus III, przyjęty przez Parlament Europejski 18 grudnia 2025 r., ma zmniejszyć presję administracyjną w rolnictwie. Europosłowie: Krzysztof Hetman (PSL/EPL), oraz Waldemar Buda (PiS/EKR) w rozmowie z Newserią Biznes nie ukrywają, że są to zmiany proceduralne, które nie dotykają kwestii dochodów ani kosztów produkcji.
Mniej kontroli w gospodarstwach
Krzysztof Hetman wskazuje, że najważniejszym elementem pakietu jest ograniczenie liczby kontroli w gospodarstwach oraz większa elastyczność wobec mniejszych producentów.
– Uproszczeń w Omnibusie jest bardzo wiele. Przede wszystkim jest to jedna kontrola rocznie, brak karania i kontroli rolników posiadających gospodarstwa do 30 ha, poza tym bardzo dużo uelastycznienia i uproszczeń, jeśli chodzi o całą administrację – powiedział europoseł.
Rolnik w polu, nie przy biurku
Z wypowiedzi przedstawicieli Parlamentu Europejskiego wynika, że pakiet obejmuje również uproszczenie obowiązków sprawozdawczych, większą elastyczność w warunkowości środowiskowej oraz szersze wykorzystanie kontroli administracyjnych i satelitarnych zamiast wizyt w terenie. Celem – jak podkreśla Komisja Europejska – ma być lepsza koordynacja nadzoru, a nie jego całkowite zniesienie.
Hetman zwraca uwagę, że dla rolników kluczowe jest ograniczenie czasu poświęcanego na obsługę kontroli.
– To diametralna różnica mieć 12 kontroli w ciągu roku i zajmować się osobami kontrolującymi, a robić to tylko raz w roku. Chodzi o to, żeby rolnik był w polu, mógł pracować i uprawiać ziemię, a nie siedział przy biurku i przygotowywał dokumenty – podkreślił w rozmowie z Newserią.
Uproszczenia bez pieniędzy
Jednocześnie w materiale Newserii wyraźnie wybrzmiewa sceptycyzm części europosłów wobec realnego znaczenia zmian. Waldemar Buda ocenia, że Omnibus dotyka głównie procedur, a nie systemowych problemów rolnictwa.
– To są zmiany formalne, proceduralne, kwestie formularzy, wniosków, wielkości i liczby kontroli. To są rzeczy z punktu widzenia całego systemu kosmetyczne. Nie odwróciliśmy rzeki, ale zmniejszyliśmy trochę narost administracji – stwierdził.
Rolnicy protestują, bo problemem są dochody
Podobną ocenę przedstawiają organizacje rolnicze cytowane przez Newserię. Copa-Cogeca wskazuje, że choć uproszczenia idą w dobrym kierunku, mają ograniczony zakres i nie odpowiadają na kluczowe wyzwania związane z kosztami produkcji, inwestycjami i stabilnością regulacyjną.
W materiale Newserii uproszczenia Omnibus zostały zestawione z trwającymi protestami rolników w Brukseli oraz debatą o przyszłym finansowaniu WPR po 2028 roku. Jak podkreśla Krzysztof Hetman, sama skala protestów pokazuje, że problemy sektora wykraczają poza kwestie kontroli.
– Miejsce rolników nie jest na ulicy, jest w polu i gospodarstwie. Taki protest to już jest użycie broni atomowej przez rolników – zaznaczył europoseł PSL.
Z wypowiedzi europosłów przytoczonych przez Newserię wynika, że Omnibus może poprawić codzienne funkcjonowanie gospodarstw, ale bez decyzji dotyczących przyszłego budżetu WPR uproszczenia administracyjne pozostaną zmianą techniczną, a nie realną odpowiedzią na kryzys dochodowy w rolnictwie.
Kontekst prawny
W uzasadnieniu rozporządzenia przyjmującego pakiet Omnibus III wskazano, że zmiany wynikają z doświadczeń dwóch lat wdrażania planów strategicznych WPR i mają usunąć zidentyfikowane bariery, złożoność przepisów oraz nadmierne obciążenia administracyjne i kontrolne gospodarstw.
Rozwiązania te dotyczą przede wszystkim małych rolników objętych uproszczonym systemem płatności, a także rolników prowadzących produkcję ekologiczną, którzy zostali objęci dodatkowymi zwolnieniami w zakresie warunkowości i kontroli. Zakres zmian nie ogranicza się jednak wyłącznie do redukcji liczby kontroli w gospodarstwach.
Rozporządzenie wprowadza również zmiany w systemie warunkowości (GAEC i SMR), upraszcza zasady wypłat w ramach uproszczonego systemu płatności, modyfikuje reguły kontroli i sankcji, a także wzmacnia mechanizmy reagowania kryzysowego w ramach WPR. Obejmuje ponadto uproszczenie sprawozdawczości i rozliczania wyników przez państwa członkowskie, w tym odejście od corocznego rozliczania wyników i uproszczenie rocznych sprawozdań z wykonania.
Albert Katana
na podstawie: Newseria Biznes; Rozporządzenie w sprawie uproszczenia WPR (PE-CONS 49/25)
