Teraz, gdy emocje nieco opadły, zapytaliśmy o podsumowanie tego spotkania wiceministra rolnictwa Adama Nowaka. Polityk przyznaje, że niepokój gospodarzy jest zrozumiały.
Wiele ostrych słów, czyli było gorąco
Spotkanie w MRiRW odbyło się w czasie dużej niepewności na rynkach. Rolnicy zwracają uwagę na koszty prowadzenia gospodarstw, a szczególne znaczenie ma sytuacja na rynku paliw. Jej skutki mogą być odczuwalne również w cenach nawozów i innych środków produkcji.
– Rolnicy jako pierwsi odczuwają dynamikę na rynkach światowych, zwłaszcza ceny paliw, które dalej wpływają na ceny nawozów i innych środków produkcji. To budzi dużą niepewność po stronie rolników – mówi Adam Nowak.
Podczas spotkania omawiano również ustawę dotyczącą ochrony rolniczych funkcji produkcyjnych wsi. Jak wskazał wiceminister, projekt znajduje się już na etapie prac sejmowych. Ważną częścią rozmów były jednak także bieżące problemy rynkowe i cenowe.
Paliwo i nawozy. Będzie pomoc dla rolników?
Sytuacja na rynku paliw pozostaje jednym z głównych źródeł niepewności. Wiceminister zwraca uwagę na wydarzenia na Bliskim Wschodzie i ich możliwe konsekwencje dla rynku.
– Sytuacja robi się coraz bardziej dynamiczna, zwłaszcza jeśli chodzi o rynek paliw i to, co dzieje się na Bliskim Wschodzie – podkreśla Adam Nowak.
Resort planuje również pomoc nawozową i paliwową. Dla gospodarstw może to mieć znaczenie szczególnie w sytuacji, gdy koszty środków produkcji rosną szybciej niż ceny uzyskiwane za część produktów rolnych.
Ceny zbóż, kukurydzy i rzepaku rosną, ale koszty szybciej
Na niektórych rynkach widać sygnały poprawy. Adam Nowak wskazuje na rzepak, kukurydzę i zboża, gdzie obserwowany jest trend wzrostowy. Nie oznacza to jednak automatycznej poprawy opłacalności produkcji.
– Dziś widzimy, że tempo wzrostu środków produkcji jest wyższe niż wzrostu cen sprzedaży płodów rolnych – mówi wiceminister.
Właśnie ta relacja – między ceną sprzedaży a kosztami produkcji – pozostaje jednym z najważniejszych problemów gospodarstw.
Zdaniem Nowaka potrzebne są zarówno działania częściowo rekompensujące wzrost kosztów, jak i rozwiązania systemowe. – Kluczem jest zbudowanie odporności rolnictwa na kryzysy – podkreśla.
Chodzi m.in. o skutki zmian klimatu, takie jak susza i klęski żywiołowe, ale również o gwałtowne zmiany na światowych rynkach paliw i produktów rolnych.
Większa część marży ma zostać u rolnika
Jednym z kierunków wskazywanych przez resort są krótkie łańcuchy dostaw. Ich rozwój ma ograniczać rolę pośredników i pozwalać rolnikom zatrzymywać większą część wartości wytwarzanych produktów. – Tam, gdzie to możliwe, chcemy stawiać na krótkie łańcuchy dostaw, aby zmniejszać rolę pośredników, aby jak największa część marży zostawała u rolników – mówi Adam Nowak. Drugim kierunkiem ma być innowacyjność.
Fundusze promocji do większej kontroli?
Podczas spotkania poruszono także temat funduszy promocji. Adam Nowak nie mówi o konieczności ich całkowitej reformy, ale wskazuje na potrzebę poprawy efektywności wydatkowania pieniędzy. – Na pewno powinniśmy przyjrzeć się efektywności wydatkowania środków w ramach funduszy promocji – mówi.
W jego ocenie ważniejsza powinna być również promocja polskich produktów na rynkach zagranicznych. Wiceminister wskazuje możliwość lepszego wykorzystania środków KOWR i połączenia ich z funduszami promocji w działaniach związanych z promocją polskiej żywności za granicą.
Plany ogólne mogą hamować rozwój gospodarstw
W rozmowie pojawiła się także kwestia planów ogólnych i planowania przestrzennego. Dla rolników może mieć ona bezpośrednie znaczenie dla możliwości inwestowania i rozwijania gospodarstw. – Dostrzegamy, że to jest jedna z barier rozwoju gospodarstw rolnych – przyznaje Adam Nowak.
Wiceminister zaznacza jednocześnie, że planowanie przestrzenne nie leży wyłącznie w kompetencjach ministra rolnictwa. Dlatego potrzebna jest szersza dyskusja na poziomie rządowym oraz ze stroną społeczną.
Najważniejsze będą pieniądze na rolnictwo po 2027 roku
Bieżąca sytuacja jest dla gospodarstw ważna, ale w ocenie Adama Nowaka równie istotne będą decyzje dotyczące przyszłego finansowania rolnictwa. – Dla mnie osobiście sprawą kluczową na ten kwartał, na ten czas do końca roku, jest dyskusja nad planem partnerstwa krajowego i regionalnego – mówi wiceminister.
Chodzi o środki dla rolnictwa, sektora rolno-spożywczego, mieszkańców obszarów wiejskich i samorządów na lata 2028–2034. – Od tych negocjacji, od tych decyzji, zależy budżet rolnictwa na kolejne blisko 10 lat. To jest sprawa fundamentalna i najważniejsza w tej chwili – podkreśla Adam Nowak.
Dla gospodarstw oznacza to, że obok bieżącej pomocy równie ważne będą decyzje dotyczące warunków rozwoju i możliwości inwestowania w kolejnej perspektywie finansowej.
Czy protesty rolników powrócą?
Podczas rozmowy pojawiło się również pytanie o możliwość powrotu protestów. Adam Nowak wskazuje, że obecne niezadowolenie w środowisku rolniczym jest związane m.in. z sytuacją na rynkach.
Wiceminister podkreśla, że rolnicy i organizacje rolnicze mają prawo wyrażać swoje obawy i krytyczne opinie. – Jeśli są takie obawy i takie głosy, to również trzeba ich wysłuchać – zaznacza.
Jednocześnie podkreśla: – Minister rolnictwa nie ma wpływu na wszystko. Nowak zauważa, że na sytuację gospodarstw wpływają bowiem również ceny światowe, sytuacja geopolityczna, koszty paliw i zmiany na międzynarodowych rynkach.
Krzysztof Zacharuk
