Zdaniem ekspertów nadmiar nowych regulacji, rosnące koszty i niestabilne otoczenie prawne zaczynają poważnie zagrażać konkurencyjności polskiego rolnictwa oraz bezpieczeństwu żywnościowemu kraju.
Przedstawiciele organizacji branżowych podczas poniedziałkowej konferencji prasowej w Warszawie wezwali władze do wprowadzenia dwuletniego moratorium legislacyjnego na nowe ustawy i rozporządzenia, które zwiększają koszty działalności sektora rolno-spożywczego. Apel podpisało już ponad 40 organizacji.
Konieczne wzmocnienie konkurencyjności rolnictwa
Jaki jest cel takich postulatów? Ustabilizowanie warunków prowadzenia działalności w czasie rosnących napięć geopolitycznych, presji kosztowej oraz licznych zmian regulacyjnych.
Jak podkreślono w apelu, sektor oczekuje "zapewnienia stabilności otoczenia prawnego, umożliwienia skutecznej adaptacji do obowiązujących regulacji oraz wzmocnienia konkurencyjności polskiego rolnictwa i przemysłu spożywczego".
– Biurokracja jest jak kasyno, czyli zawsze wygrywa – mówił z przekąsem Andrzej Gantner, wiceprezes i dyrektor generalny Polskiej Federacji Producentów Żywności Związku Pracodawców.
Jesteśmy motorem polskiej gospodarki
Podczas konferencji prasowej 9 marca przedstawiciele branży przypomnieli, że sektor rolno-spożywczy jest dziś jednym z filarów polskiej gospodarki.
– Jesteśmy branżą, która generuje dodatnie saldo handlowe sięgające prawie 20 miliardów euro. To bardzo dobry wynik, zwłaszcza gdy cała polska gospodarka ma saldo ujemne – tłumaczył Gantner i dodał: – Sektor rolno-spożywczy jest dziś jednym z motorów napędowych eksportu i produkcji w Polsce.
Jak podkreślano, poza wynikami ekonomicznymi branża pełni także fundamentalną funkcję społeczną.
– Zapewniamy bezpieczeństwo żywnościowe kraju – dostęp do zdrowej polskiej żywności. To efekt codziennej pracy rolników i przetwórców, także w czasie kryzysów gospodarczych i geopolitycznych – zaznaczał Jacek Zarzecki, wiceprzewodniczący Polskiej Platformy Zrównoważonej Wołowiny.
Jednocześnie sektor oczekuje od państwa stabilnych warunków działania.
– Jako jeden z najważniejszych sektorów gospodarki oczekujemy stabilizacji warunków funkcjonowania. Nie możemy działać w sytuacji, gdy przepisy zmieniają się co chwilę i generują kolejne opłaty czy obciążenia administracyjne – tłumaczył Witold Choiński, prezes Związku Polskie Mięso.
Branża mleczarska: rolnicy mogą odchodzić z produkcji
O konsekwencjach nadmiernej regulacji mówiła również Agnieszka Maliszewska, prezes zarządu Polskiej Izby Mleka. Jej zdaniem nowe przepisy mogą bezpośrednio uderzać w rolników, którzy są właścicielami wielu spółdzielni mleczarskich.
– Za spółdzielniami mleczarskimi stoją miliony rolników. Każde dodatkowe obciążenie legislacyjne przekłada się bezpośrednio na ich sytuację ekonomiczną – podkreśliła Maliszewska.
Zwracał uwagę, że nadmierna presja regulacyjna może doprowadzić do trwałych zmian strukturalnych w rolnictwie.
– Dodatkowe obciążenia mogą prowadzić do likwidacji wielu małych gospodarstw oraz spółdzielni mleczarskich. A rolnik, który odejdzie od produkcji mleka, najczęściej już do niej nie wróci – ostrzegła.
Rolnicy domagają się mądrego prawa
Przedstawiciele organizacji rolniczych wskazywali, że sektor funkcjonuje dziś w wyjątkowo trudnym otoczeniu – od nowych umów handlowych po rosnące wymagania klimatyczne.
– Potrzebujemy przede wszystkim mądrego prawa, a nie chaosu legislacyjnego – podkreślił Andrzej Gantner i dodał: – Rolnictwo jest sercem polskiej gospodarki, ale żeby to serce dalej biło, potrzebujemy stabilnych przepisów i przewidywalności.
Zwracano uwagę, że szczególnie ważne jest to dla młodego pokolenia rolników.
– Młodzi ludzie, którzy chcą przejmować gospodarstwa, muszą mieć poczucie stabilności. Bez tego trudno podejmować decyzje inwestycyjne na lata – zaznaczył.
Branża mięsna: marże tylko 1-2%
O rosnącej presji kosztowej mówił również przedstawiciel sektora mięsnego. Zwrócił uwagę, że branża działa na bardzo niskich marżach.
– Rentowność przemysłu mięsnego od wielu lat wynosi zaledwie 1–2 procent. Każdy dodatkowy koszt może więc decydować o opłacalności produkcji – wskazał Witold Choiński, prezes zarządu Związku Polskie Mięso.
Jako przykład podał planowane podwyżki opłat weterynaryjnych. – Propozycja oznacza średni wzrost opłat o około 18%, co w przypadku większych zakładów może oznaczać wzrost kosztów nawet o kilka milionów złotych rocznie – zaznaczył.
Według branży w takich warunkach wiele firm zaczyna wstrzymywać inwestycje.
– Część przedsiębiorstw zastanawia się dziś, czy dalej inwestować w rozwój. Jeśli jednak przestaniemy inwestować, za kilka lat przegramy konkurencję z firmami z innych krajów – tłumaczył.
Pilny apel o dialog z rządem
Przedstawiciele sektora podkreślają, że nie sprzeciwiają się zmianom prawa ani implementacji przepisów unijnych. Ich zdaniem problemem jest tempo i skala regulacji.
Dlatego branża postuluje dwuletnie moratorium legislacyjne, które pozwoliłoby ustabilizować sytuację sektora, przeanalizować skutki istniejących przepisów i lepiej przygotować przyszłe regulacje.
– Najbardziej dotkliwe skutki nadmiernej i często nieskoordynowanej legislacji odczuwają małe i średnie przedsiębiorstwa oraz gospodarstwa rolne. Nie dysponują one zasobami pozwalającymi w krótkim czasie dostosowywać się do stale zmieniających się przepisów. W praktyce prowadzi to do ograniczania działalności, wstrzymywania inwestycji modernizacyjnych i osłabienia potencjału rozwojowego całej branży – powiedział Dariusz Goszczyński, przes zarządu Krajowej Rady Drobiarstwa – Izby Gospodarczej.
Jak podkreślono w trakcie konferencji, chodzi o rozwiązanie, które pozwoli utrzymać konkurencyjność polskiego rolnictwa, zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe kraju oraz stworzyć warunki do dalszego rozwoju eksportu żywności.
Długa lista organizacji branżowych
Pod apelem podpisały się następujące organizacje: Polska Federacja Producentów Żywności – Związek Pracodawców, Polska Izba Mleka, Polska Platforma Zrównoważonej Wołowiny, Związek Polskie Mięso, Krajowa Rada Drobiarstwa – Izba Gospodarcza, Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych, Krajowa Rada Izb Rolniczych, Federacja Przedsiębiorców Polskich, Związek Przedsiębiorców i Pracodawców, Federacja Gospodarki Żywnościowej RP, Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka, Polskie Zrzeszenie Producentów Bydła Mięsnego, Krajowy Związek Plantatorów Buraka Cukrowego, Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego – Browary Polskie, Unia Producentów i Pracodawców Przemysłu Mięsnego UPEMI, Krajowa Izba Gospodarcza – Komitet Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej,
Ogólnopolski Związek Producentów Drobiu Poldrób, Krajowa Izba Producentów Drobiu i Pasz, Polska Izba Nasienna, Polska Izba Produktu Regionalnego i Lokalnego, Ogólnopolski Związek Plantatorów Tytoniu w Grudziądzu, Okręgowy Związek Plantatorów Tytoniu w Augustowie, Polski Związek Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej Polsus, Krajowy Związek Pracodawców – Producentów Trzody Chlewnej Polpig, Polski Związek Ogrodniczy, Polski Związek Producentów Ziemniaków i Nasion Rolniczych, Polski Związek Producentów Roślin Zbożowych, Związek Producentów Cukru, Związek Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy, Krajowe Zrzeszenie Producentów Rzepaku i Roślin Białkowych, Polskie Forum Wieprzowiny, Polskie Stowarzyszenie Obsługi Rolnictwa Polsor, Polskie Stowarzyszenie Producentów Wyrobów Czekoladowych i Cukierniczych Polbisco, Stowarzyszenie Regionalnych Browarów Polskich, Stowarzyszenie Agrointegracja, Stowarzyszenie Branży Grzybów Uprawnych, Stowarzyszenie Krajowa Unia Producentów Soków.
Krzysztof Zacharuk
