Dyskusja, która trwała kilka godzin odbyła się 13 lutego w trakcie sejmowej podkomisji do spraw dobrostanu zwierząt gospodarskich i ochrony produkcji zwierzęcej w Polsce oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt.
W czasie podkomisji przedstawiono informację na temat poziomu dobrostanu zwierząt podczas uboju i czynności z tym związanych.
Debata pokazała, że ubój pastwiskowy przestał być niszowym postulatem, a stał się jednym z kluczowych tematów dla hodowców bydła i owiec. Jednocześnie ujawniła liczne bariery prawne, administracyjne i organizacyjne, które hamują jego rozwój w Polsce.
Dobrostan kontra system
Uczestnicy posiedzenia podkreślali, że transport do rzeźni jest jednym z najbardziej stresujących momentów w życiu zwierzęcia. W ocenie części ekspertów to właśnie on – a nie sam ubój – generuje największe cierpienie.
Przedstawiciel środowiska naukowego wskazał, że badania jednoznacznie pokazują przewagę uboju na miejscu pod względem dobrostanu, pod warunkiem jego profesjonalnego przeprowadzenia.
– Z punktu widzenia dobrostanu zwierząt transport bywa większym obciążeniem niż sam ubój – podkreślano wielokrotnie podczas obrad.
Jednocześnie zwracano uwagę, że ubój gospodarczy wykonywany bez odpowiedniego przygotowania może prowadzić do poważnych naruszeń zasad humanitarnego traktowania zwierząt.
Mobilne ubojnie zamiast długich transportów?
Rolnicy prowadzący gospodarstwa regeneratywne wskazywali na potrzebę wprowadzenia mobilnych ubojni obsługujących wiele gospodarstw w danym regionie.
Według jednego z hodowców, działającego pod marką "Szalony Pasterz", rozwiązanie to pozwoliłoby znacząco ograniczyć stres zwierząt i skrócić łańcuch dostaw. – Dla mnie kluczowe jest to, żeby zwierzę nie opuszczało gospodarstwa i nie było transportowane setki kilometrów – argumentował.
Mobilne jednostki mogłyby funkcjonować na poziomie powiatu, dojeżdżając do gospodarstw w ustalonych terminach.
Ekologiczni producenci bez rynku dla mięsa
Silnie wybrzmiał również problem gospodarstw ekologicznych. Rolnicy podkreślali, że mimo spełniania restrykcyjnych wymogów produkcji ekologicznej ich mięso trafia na rynek jako konwencjonalne.
Powodem jest brak ubojni posiadających certyfikację ekologiczną lub niechęć zakładów do jej uzyskania przy niewielkiej skali dostaw.
– Otrzymujemy dopłaty za produkcję ekologiczną, utrzymujemy zwierzęta w wysokim dobrostanie, a finalnie sprzedajemy mięso jak zwykłe — wskazywano podczas posiedzenia.
Zdaniem uczestników oznacza to, że publiczne środki wspierają produkcję, ale wartość dodana nie pozostaje w gospodarstwach.
Rzeźnie rolnicze i sprzedaż lokalna
Jednym z najczęściej powracających postulatów było tworzenie niewielkich rzeźni rolniczych umożliwiających sprzedaż bezpośrednią.
Takie zakłady mogłyby nie tylko skrócić łańcuch dostaw, ale również zwiększyć dochody producentów, wzmocnić lokalne rynki żywności, a także ograniczyć zależność od dużych koncernów.
Przedstawiciel Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyznał jednak, że mimo obowiązywania odpowiednich przepisów od kilku lat w Polsce działa zaledwie kilka takich obiektów. – To pokazuje, że istnieją poważne bariery systemowe – stwierdził wiceminister Jacek Czerniak.
Problem "krów leżaków" i uboju z konieczności
Duże emocje wzbudziła sytuacja zwierząt, które z powodu choroby lub urazu nie mogą się poruszać. Obecne procedury wymagające obecności lekarza urzędowego często uniemożliwiają szybkie działanie.
Lekarz weterynarii zwrócił uwagę, że w praktyce oznacza to przedłużanie cierpienia zwierząt.
– Dobrostan wymaga natychmiastowego zakończenia cierpienia, a formalności często to uniemożliwiają – podkreślił.
Wśród proponowanych rozwiązań pojawiła się m.in. możliwość zdalnej kwalifikacji do uboju z konieczności.
Bezpieczeństwo żywności nie jest zagrożone
Przedstawiciele Inspekcji Weterynaryjnej stanowczo odrzucili tezę, że polska żywność pochodzenia zwierzęcego jest niebezpieczna.
Wskazano, że odsetek niezgodności w badaniach monitoringowych jest minimalny i wynosi ok. 0,2%. – Polska żywność należy do najbezpieczniejszych w Europie – zapewniano podczas posiedzenia.
Ostry spór o broń palną
Największe kontrowersje dotyczyły możliwości użycia broni palnej do uboju pastwiskowego.
Przedstawiciel policji podkreślił, że nie ma systemowego sprzeciwu wobec wydawania pozwoleń, ale każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie.
Gospodarze wskazywali jednak na brak spójności decyzji i niejasne przepisy. – Rolnik może mieć pozwolenie na odstrzał jeleniowatych, ale nie na ubój własnego bydła – zwracano uwagę.
Polska potęgą eksportową, ale z problemami wewnętrznymi
W trakcie obrad przypomniano, że Polska jest jednym z największych eksporterów wołowiny w Europie, a eksport produktów rolno-spożywczych przekracza kilkadziesiąt miliardów euro rocznie.
Jednocześnie małe gospodarstwa coraz częściej mają trudności z funkcjonowaniem w systemie zdominowanym przez duże zakłady przetwórcze.
Rzadki konsensus ponad podziałami
Jednym z najbardziej zaskakujących elementów posiedzenia była zgodność stanowisk wielu środowisk – rolników, naukowców i części organizacji społecznych.
Wszyscy podkreślali konieczność: stworzenia jasnych przepisów dotyczących uboju w gospodarstwie, uproszczenia procedur, poprawy dobrostanu zwierząt oraz wsparcia małych producentów.
Padła także propozycja powołania zespołu roboczego, który przygotowałby kompleksowe rozwiązania legislacyjne.
Ubój pastwiskowy jako element przyszłości rolnictwa?
Debata w Sejmie pokazała, że problem nie dotyczy wyłącznie techniki uboju, lecz całego modelu produkcji żywności w Polsce – od struktury rynku po relacje między rolnikiem a konsumentem.
Dla wielu uczestników było jasne, że bez zmian systemowych małe i średnie gospodarstwa mogą stopniowo znikać z rynku.
– To nie jest tylko kwestia jednego rozporządzenia. To pytanie o przyszłość polskiej hodowli – podsumowano w trakcie obrad.
Retransmisję posiedzenia podkomisji można obejrzeć tutaj.
Krzysztof Zacharuk
