Opinia TSUE może zatrzymać Mercosur
W środę podczas sesji plenarnej w Strasburgu Parlament Europejski przyjął wniosek o skierowanie umowy z Mercosur do Trybunału Sprawiedliwości UE, którego jednym z głównych autorów jest polski poseł do PE, Krzysztof Hetman (EPL/PSL). Za rezolucją opowiedziało się 334 europosłów, przeciw było 324. Dokument zobowiązuje przewodniczącą Parlamentu Europejskiego do skierowania wniosku do TSUE na podstawie art. 218 ust. 11 TFUE, czyli w trybie kontroli zgodności planowanej umowy międzynarodowej z prawem pierwotnym UE. Do czasu wydania opinii przez Trybunał dalsze kroki związane z ratyfikacją umowy UE–Mercosur mogą zostać faktycznie zamrożone.
Równolegle Parlament odrzucił alternatywny projekt rezolucji zgłoszony przez frakcje prawicowe. Za tym wnioskiem zagłosowało 225 posłów, przeciw było 402.
Co jest w rezolucji
W projekcie rezolucji „w sprawie zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości o wydanie opinii w sprawie zgodności z traktatami proponowanego umowy o partnerstwie między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Wspólnym Rynkiem Południowym, Republiką Argentyńską, Federacyjną Republiką Brazylii, Republiką Paragwaju i Republiką Urugwaju, z jednej strony, oraz proponowaną umową przejściową w sprawie handlu między Unią Europejską, z jednej strony, a Wspólnym Rynkiem Południowym, Republiką Argentyńską, Federacyjną Republiką Brazylii, Republiką Paragwaju i Republiką Urugwaju, z drugiej strony” europosłowie kwestionują przede wszystkim sposób, w jaki Komisja Europejska doprowadziła do rozdzielenia porozumienia na umowę ramową oraz tymczasową umowę handlową, co pozwalałoby na jej podpisanie i częściowe stosowanie wyłącznie na podstawie zgody Rady UE, z pominięciem Parlamentu i parlamentów narodowych.
W dokumencie wskazano, że taka konstrukcja może naruszać art. 218 Traktatu o funkcjonowaniu UE, zasadę równowagi instytucjonalnej oraz zasadę lojalnej współpracy między instytucjami. Rezolucja podnosi również wątpliwości dotyczące zapisów umowy handlowej, w tym mechanizmu tzw. rebalansowania, który mógłby ograniczać zdolność Unii do wprowadzania regulacji w obszarze ochrony środowiska, bezpieczeństwa żywności i zdrowia publicznego.
Parlament Europejski powstrzymał Komisję
Skierowanie sprawy do Trybunału Sprawiedliwości UE oznacza, że do czasu wydania opinii Trybunału proces ratyfikacji umowy UE–Mercosur może zostać faktycznie wstrzymany. Spór zostaje przeniesiony z poziomu politycznego na prawny, co odbiera Komisji Europejskiej możliwość szybkiego domknięcia porozumienia wyłącznie w oparciu o decyzję Rady UE.
Decyzja Parlamentu Europejskiego istotnie zmienia układ sił w procesie ratyfikacji. Dotychczas Komisja opierała swoją strategię na szybkim przejściu przez Radę i zamknięciu etapu politycznego jeszcze przed uzyskaniem zgody Parlamentu. Wystąpienie do TSUE podważa ten harmonogram i blokuje dalsze procedowanie do czasu rozstrzygnięcia prawnego.
Opinia Trybunału będzie miała charakter wiążący i przesądzi, czy przyjęta przez Komisję konstrukcja prawna – polegająca na rozdzieleniu umowy na część ramową i handlową – jest zgodna z traktatami. W przypadku jej zakwestionowania Komisja będzie zmuszona wrócić do modelu wymagającego pełnej zgody Parlamentu Europejskiego oraz ratyfikacji przez państwa członkowskie.
Albert Katana
