Zachęcamy do obejrzenia kolejnego odcinka podcastu "Czekał(a) na Urbana, czyli rynkowy last minute".
Zboża drożeją, ale rynek wyhamowuje
Na krajowym rynku zbóż miniony tydzień przyniósł niewielkie podwyżki. Pszenica konsumpcyjna zdrożała średnio o 4 zł/t i wróciła do poziomu 900 zł/t. W ciągu miesiąca jej cena wzrosła jednak aż o 52 zł/t.
Skupy oferują za pszenicę konsumpcyjną od 840 do 980 zł/t. Pszenica paszowa kosztuje średnio 844 zł/t, a ceny w skupach mieszczą się w przedziale 800–915 zł/t. W ciągu miesiąca zboże to podrożało o 54 zł/t.
Podwyżki objęły również:
- jęczmień: średnio 698 zł/t, wzrost o 37 zł/t w miesiąc,
- pszenżyto: średnio 711 zł/t, wzrost o 39 zł/t w miesiąc,
- żyto: średnio 615 zł/t, wzrost o 16 zł/t w miesiąc,
- kukurydzę suchą: średnio 934 zł/t, wzrost o 55 zł/t w miesiąc,
- kukurydzę mokrą: średnio 600 zł/t, wzrost o 36 zł/t w miesiąc,
- owies: średnio 529 zł/t, wzrost o 16 zł/t w miesiąc.
Kukurydza mokra czy suszenie? Rachunek może przesądzić
Eksperci przewidują stabilizację cen pszenicy konsumpcyjnej i żyta. Zboża paszowe mogą jeszcze lekko drożeć, szczególnie do czasu rozpoczęcia zbiorów kukurydzy.
Pojawienie się większej ilości mokrej kukurydzy może jednak odwrócić ten trend. Handlowcy i firmy paszowe skupią uwagę na nowym surowcu, ograniczając zainteresowanie pozostałymi zbożami.
Obecnie za mokrą kukurydzę można uzyskać około 600–650 zł/t, również przy wilgotności przekraczającej 30%. Przy takich stawkach suszenie nie zawsze musi być opłacalne.
Na ostateczny wynik wpływają przede wszystkim:
- koszty gazu i energii,
- transport do odbiorcy,
- koszt przechowywania,
- możliwa cena kukurydzy suchej po żniwach.
W ocenie ekspertów przy najwyższych ofertach za kukurydzę mokrą sprzedaż bez suszenia może być rozsądniejszym rozwiązaniem niż ponoszenie dodatkowych kosztów.
Rzepak blisko 2500 zł/t. To dobry moment na sprzedaż?
Rynek rzepaku wyraźnie wyhamował. Średnia cena wzrosła w ostatnich dwóch tygodniach zaledwie o 4 zł/t, choć w ujęciu miesięcznym podwyżka wyniosła 30 zł/t.
Średnia cena rzepaku w skupach wynosi obecnie 2354 zł/t. W zakładach przetwórczych można uzyskać nawet 2450–2500 zł/t bez dopłat.
Notowania rzepaku na giełdzie MATIF pozostają kluczowe dla krajowego rynku. W ocenie ekspertów każde wyraźne wybicie powyżej 550 euro/t powinno być traktowane jako okazja do sprzedaży kolejnej partii nasion. Cena 2500 zł/t jest obecnie uznawana za bardzo atrakcyjną.
Światowa produkcja słonecznika mocno wzrośnie
Według przedstawionych prognoz USDA światowe zbiory słonecznika w sezonie 2026/27 zwiększą się o 15 proc., do 63,6 mln ton.
Największy wzrost produkcji odnotują:
- Rosja: 21 mln ton, czyli o 3,5 mln ton więcej niż rok wcześniej,
- Ukraina: 13 mln ton, wzrost o 2,3 mln ton,
- Unia Europejska: 10,1 mln ton, ponad 1 mln ton więcej rok do roku.
W Unii Europejskiej średni plon słonecznika ma wynieść 1,92 t/ha. To o 3 proc. więcej niż przed rokiem, ale jednocześnie o 3 proc. mniej od średniej z ostatnich pięciu lat.
Największymi producentami słonecznika w UE pozostają Rumunia i Bułgaria. Rumunia odpowiada za około 23 proc. unijnej produkcji, a Bułgaria za 19 proc.
Polska zwiększyła areał słonecznika o 64 proc.
W Polsce słonecznik zasiano w tym roku na powierzchni 85,5 tys. ha. To aż o 64 proc. więcej niż przed rokiem.
Średni plon ma wynieść 2,36 t/ha. Będzie on o 10 proc. niższy niż w ubiegłym sezonie, ale tylko o 3 proc. niższy od średniej z ostatnich pięciu lat. Większy areał powinien jednak przełożyć się na wyższą krajową produkcję.
Ceny słonecznika są obecnie wyższe niż rok temu. Skupy oferują 1850–1980 zł/t, podczas gdy przed rokiem było to najczęściej 1600–1750 zł/t.
Najwyższe stawki pojawiają się w zachodniej i południowej części kraju. Ważnymi kierunkami sprzedaży są zakłady w Ołomuńcu w Czechach oraz Riesie w Niemczech.
Soja: rekordowa produkcja na świecie, słabsze plony w Europie
Światowa produkcja soi ma wzrosnąć o około 13 mln ton i przekroczyć 442 mln ton. Aż 81 proc. światowych zbiorów pochodzić będzie z Brazylii, Stanów Zjednoczonych i Argentyny.
To właśnie te kraje w dużej mierze kształtują światowy rynek soi. Około 60 proc. ich eksportu trafia do Chin.
Unia Europejska pozostaje silnie uzależniona od importu. Wspólnota musi sprowadzić około 13,7 mln ton nasion soi oraz 20,4 mln ton śruty sojowej.
Od początku lipca do 15 września 2026 r. import do UE wyniósł:
- nasiona soi: 2,4 mln ton, o 17 proc. mniej niż rok wcześniej,
- śruta sojowa: 3,2 mln ton, o 22 proc. mniej rok do roku.
Jednocześnie notowania soi w Chicago wzrosły w ciągu miesiąca o 9 proc. W połowie sierpnia wynosiły 447 dolarów/t, a 17 września sięgały 487 dolarów/t.
Polska soja z mniejszym plonem, ale nadal powyżej średniej
W Polsce powierzchnia zasiewów soi zwiększyła się z 98 do 104 tys. ha. Średni plon prognozowany jest na 2,43 t/ha — o 6 proc. mniej niż rok wcześniej, ale tylko o 3 proc. mniej od średniej z ostatnich pięciu lat.
W wielu państwach UE sytuacja wygląda gorzej. Średni unijny plon soi ma spaść z 2,79 do 2,31 t/ha. We Włoszech, będących liderem produkcji, prognozowany jest spadek o 26 proc., do 2,65 t/ha. We Francji plony mogą zmniejszyć się aż o 33 proc., do 1,75 t/ha.
Na tym tle Polska, Rumunia i Chorwacja wyróżniają się niewielką różnicą względem średniej wieloletniej.
Ile kosztuje soja przed żniwami?
Soja na krajowym rynku jest obecnie wyceniana na 1800–1900 zł/t. To wyraźnie więcej niż w podobnym okresie ubiegłego roku, gdy ceny wynosiły około 1650 zł/t.
W 2025 r. po rozpoczęciu zbiorów ceny soi spadały nawet w okolice 1500 zł/t. Dlatego ostateczny poziom cen będzie zależał od podaży w czasie żniw, jakości nasion oraz sytuacji na światowych rynkach oleistych.
Dodatkowym wsparciem dla cen może być utrzymująca się wysoko cena ropy naftowej. Nie zmienia to jednak faktu, że rekordowa światowa produkcja soi będzie ograniczać potencjał dalszych podwyżek.
Słonecznik i soja z dobrymi cenami, ale potrzebna ostrożność
Przed rozpoczęciem pełnego handlu nowymi nasionami ceny słonecznika i soi wyglądają korzystnie. Słonecznik jest droższy niż przed rokiem, a krajowa soja również startuje z wyższego poziomu.
Ryzykiem pozostaje jednak duża globalna podaż, szczególnie soi, oraz możliwość presji cenowej w momencie zwiększenia dostaw z gospodarstw. Ostateczna opłacalność sprzedaży będzie zależeć od lokalnych stawek, kosztów transportu i jakości zebranych nasion.
Bartłomiej Czekała
dr Juliusz Urban
