Ciągnik jest chroniony przez KPC
Kodeks postępowania cywilnego przewiduje szczególne ograniczenia egzekucji wobec rolników prowadzących gospodarstwa rolne. Zgodnie z art. 829¹ pkt 6 KPC spod egzekucji wyłączone są podstawowe maszyny, narzędzia i urządzenia rolnicze w liczbie niezbędnej do pracy w gospodarstwie. Przepis wprost wskazuje m.in. ciągniki rolnicze z maszynami i sprzętem współpracującym, a także samobieżne maszyny rolnicze potrzebne do uprawy, pielęgnacji, zbioru i transportu ziemiopłodów. Nie oznacza to jednak, że każdy ciągnik należący do rolnika jest automatycznie wyłączony spod egzekucji. Kluczowe znaczenie ma to, czy dana maszyna należy do sprzętu niezbędnego do pracy w konkretnym gospodarstwie.
Nie ma zasady „jeden ciągnik na gospodarstwo”
Przepisy nie wskazują sztywnej liczby ciągników, które rolnik może posiadać bez ryzyka zajęcia. Nie ma więc reguły, że chroniony jest zawsze jeden ciągnik, a drugi lub trzeci może zostać zabrany. Ustawodawca posłużył się innym kryterium – liczbą maszyn niezbędną do pracy w gospodarstwie rolnym dłużnika. O tym, czy dany sprzęt jest niezbędny, może decydować więc charakter i skala produkcji prowadzonej w gospodarstwie.
Ciągnik a egzekucja alimentów
Co oznacza granica 6 miesięcy?
W KPC znajduje się zapis dotyczący zaległości alimentacyjnych za okres dłuższy niż sześć miesięcy. Nie należy jednak interpretować go jako przepisu, który po sześciu miesiącach automatycznie pozbawia rolnika ochrony ciągnika. Przepis wymienia konkretnie te wyłączenia, które nie mają zastosowania przy egzekucji alimentów, a następnie przewiduje wyjątek dotyczący świadczeń zaległych za okres dłuższy niż sześć miesięcy. Art. 829¹ pkt 6, chroniący podstawowe maszyny rolnicze, nie został w tym katalogu wymieniony. Dlatego nie można z samego faktu powstania zaległości alimentacyjnych za okres dłuższy niż sześć miesięcy wyciągać wniosku, że komornik automatycznie może zająć niezbędny ciągnik.
Zobacz także: Alimenty a gospodarstwo rolne. Czy komornik może zająć ziemię?
A jeśli rolnik ma kilka ciągników?
W gospodarstwach często znajduje się więcej niż jeden ciągnik. Czy drugi albo trzeci jest już zagrożony zajęciem? Nie ma tutaj automatycznej zasady. Przepis mówi o liczbie maszyn niezbędnej do pracy w gospodarstwie. Jeżeli więc rolnik wykorzystuje kilka ciągników w prowadzonej produkcji, istotne będzie wykazanie, że są one potrzebne do prawidłowego prowadzenia gospodarstwa. Znaczenie może mieć m.in. skala gospodarstwa, rodzaj prowadzonej produkcji czy zakres prac, do których wykorzystywany jest sprzęt.
Komornik może sprawdzić, czy dodatkowa maszyna jest potrzebna
Przepisy przewidują także procedurę dotyczącą sprzętu ponad podstawową liczbę. Ich nadwyżka również może zostać uznana za niepodlegającą egzekucji, jeżeli komornik, po zasięgnięciu opinii właściwej izby rolniczej, uzna ją za niezbędną do prowadzenia gospodarstwa. Komornik ma 3 dni od dokonania zajęcia na wystąpienie do właściwej izby rolniczej o opinię. Izba ma następnie 21 dni na jej wydanie. Do tego czasu komornik wstrzymuje czynności egzekucyjne dotyczące takiej nadwyżki sprzętu. Jeżeli pojawią się uzasadnione wątpliwości co do opinii izby rolniczej, komornik może również powołać biegłego, aby ustalić dopuszczalny zakres zajęcia.
Nie tylko ciągnik jest chroniony
Ochrona przewidziana dla gospodarstwa rolnego obejmuje znacznie więcej niż ciągniki. Art. 829¹ KPC wymienia m.in. podstawowe maszyny, narzędzia i urządzenia rolnicze, silosy na zboża i pasze, niezbędne zapasy paliwa i części zamiennych, materiał siewny, nawozy, środki ochrony roślin, zapasy paszy i ściółki oraz podstawowy sprzęt techniczny potrzebny w gospodarstwach specjalistycznych. Trzeba jednak pamiętać, że przy egzekucji alimentów nie wszystkie te składniki korzystają z takiej samej ochrony.
Kiedy ciągnik może być problemem?
Najważniejsze jest więc nie samo stwierdzenie, że rolnik posiada ciągnik, ale odpowiedź na pytanie, czy jest to podstawowa i niezbędna maszyna do pracy w jego gospodarstwie. Jeżeli ciągnik mieści się w ochronie, sama egzekucja alimentów nie powoduje automatycznego uchylenia tej ochrony. Nawet jeśli rolnik ma więcej maszyn, niż wynikałoby z podstawowej liczby niezbędnej do pracy, dodatkowy sprzęt też może zostać objęty ochroną. Komornik nie może po prostu założyć, że skoro rolnik zalega z alimentami, każdy jego ciągnik podlega zajęciu. Podstawowy ciągnik niezbędny do pracy w gospodarstwie jest objęty ochroną, a przepis dotyczący egzekucji alimentów tej konkretnej ochrony nie wyłącza.
Źródło: tekst Kodeksu postępowania cywilnego
fot. Katarzyna Sierszeńska
