Polityczny spór miedzy większością rządzącą z jednej strony i prezydentem oraz opozycją z drugiej, niestety wpływa istotnie na system prawny w Polsce. I wpływ ten jest negatywny. Spór ten, którego jednym z objawów są prezydenckie weta ustaw uchwalanych przez większość parlamentarną, osłabia stabilność i pewność prawa i, co tu ukrywać, kosztuje podatników sporo (proces legislacyjny to tony papieru, czas na konsultacje, analizy itp.).
Konflikt nie omija też prawa rolnego, czego przykładem, a w zasadzie ofiarą była ustawa o aktywnym rolniku, którą prezydent niedawno zawetował. Na szczęście nie mamy legislacyjnej wojny totalnej i są ustawy, które zaakceptowała zarówno większość rządząca, jak i opozycja wraz z prezydentem.
Dwie ustawy ważne dla rolników – co się zmienia?
Parlament przyjął 23 stycznia 2026 r. dwie ustawy, które mają istotne znaczenie dla rolników i rolnictwa. Obie zostały podpisane przez głowę państwa 9 marca 2026 r. Pierwszą z nich jest ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu ochrony polskiego rolnictwa (nr druku sejmowego 1632). Drugą – ustawa o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (nr druku sejmowego 1732).
W zamyśle ustawodawcy przyjęte postanowienia mają stworzyć lepsze warunki prawne do obrotu nieruchomościami rolnymi, a także przedłużyć zakaz zbywania ziemi rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Ale zacznijmy od początku, czyli od tego, o co w ogóle chodzi z tymi ustawami.
Zobacz też: Wygrali przetargi, nie mogą dzierżawić ziemi. Jest śledztwo i rosnąca niepewność
Zakaz sprzedaży państwowej ziemi wydłużony do 2036 r.
Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu ochrony polskiego rolnictwa jest bardzo krótka i zawiera jedynie 3 artykuły. Po pierwsze – zmianie uległa preambuła ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (tekst jednolity DzU 2025.1673). Odtąd ustawę tę poprzedza formuła:
"Kierując się zasadą, że gospodarstwa rodzinne, zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej stanowią podstawę ustroju rolnego Rzeczypospolitej Polskiej, dążąc do wzmocnienia ochrony i trwałego rozwoju tych gospodarstw, mając na względzie potrzebę zapewnienia właściwego zagospodarowania ziemi rolnej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w trosce o bezpieczeństwo żywnościowe obywateli, a także pragnąc wspierać zrównoważone rolnictwo i działalność rolniczą oraz sprzyjać rozwojowi obszarów wiejskich, jako element spójnej polityki rolnej państwa, uchwala się niniejszą ustawę".
Pozostałe przepisy zawierają zmiany ustawy z 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (tekst jednolity DzU 2025.559) i są znacznie istotniejsze, aniżeli ogólne odwołanie do celów i zasad. Zmianie ulega przede wszystkim okres wstrzymania sprzedaży.
W ciągu 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy wstrzymuje się sprzedaż nieruchomości, ich części oraz udziałów we współwłasności nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Dotychczasowy 10-letni okres zostaje przedłużony do 20 lat, licząc od dnia wejścia w życie zmienianej ustawy, czyli do 2036 r.
Nie zmieniło się to, że zakaz sprzedaży nie ma charakteru bezwzględnego, a wyjątki od niego zawarte są w art. 2 zmienianej ustawy. Dotyczą one sprzedaży:
- nieruchomości i ich części przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, lub planie ogólnym gminy na cele inne niż rolne;
- nieruchomości położonych w granicach specjalnych stref ekonomicznych;
- domów, lokali mieszkalnych, budynków gospodarczych i garaży wraz z niezbędnymi gruntami oraz ogródków przydomowych;
- nieruchomości rolnych o powierzchni do 5 ha, lub
- udziałów we współwłasności nieruchomości wymienionych w pkt 1–4.
Do 5 ha bez zgody ministra
Zmianie uległa jedynie powierzchnia określona w punkcie 4 powyżej – dotychczasowe 2 ha zostały zwiększone do 5 ha. Tym samym zakaz zbywania nie obejmuje nieruchomości rolnych o powierzchni do 5 ha.
