Co spowodowało bielenie kłosów żyta?
W Wielkopolsce w okolicach Kórnika na początku czerwca zauważono białe kłosy żyta. Jak podała Platforma Sygnalizacji Agrofagów uprawa założona była na słabej, piaszczystej glebie. Kilkadziesiąt jasnych kłosów, pozbawionych ziarniaków, zaobserwowano wzdłuż brzegu plantacji. Przebarwione rośliny łatwo można było wyrwać. Ich łodygi zrywały się tuż przy gruncie, lub nieco poniżej poziomu ziemi. Wszystkie nosiły śladu uszkodzeń w pobliżu miejsca odłamania – wygryzione fragmenty pędu, a w kilku stwierdzono obecność larw – gąsienic motyli.
Objawy bielenia kłosów spowodowane były przegryzieniem wiązek przewodzących źdźbła, w okolicach szyjki korzeniowej. W uszkodoanych źdźbłach odnaleziono gąsienice.
- Podjęto próbę hodowli zebranych larw. Po ponad 2 tygodniach (28.06.2026) uzyskano poczwarki, a 07.07.2026 osobniki dorosłe. Motyle wstępnie zidentyfikowano do gatunku Anerastia lotella. Identyfikację potwierdzono mikroskopowo, na podstawie budowy genitaliów wypreparowanych z osobnika przedstawionego na fot. 4. - podaje Platforma Sygnalizacji Agrofagów.
Nowy sprawca uszkodzeń zbóż?
Anerastia lotella to niewielki motyl z rodziny omacnicowatych (Pyralidae), do której w Polsce należy blisko sto gatunków. W tej grupie znajdują się zarówno znane szkodniki magazynowe, takie jak omacnica spichrzanka i mkliki, jak i gatunki atakujące rośliny uprawne oraz barciaki, będące szkodnikami pasiek.
Gatunek ten występuje powszechnie w całej Polsce. Dorosłe motyle osiągają rozpiętość skrzydeł od 20 do 25 mm, a dzięki zmiennemu ubarwieniu doskonale wtapiają się w otoczenie, przez co są trudne do zauważenia. Larwy mają żółtawe, krępe ciało pokryte nielicznymi szczecinkami, natomiast poczwarki rozwijają się w glebie, w charakterystycznym oprzędzie z jedwabiu i ziaren piasku.
Choć Anerastia lotella jest gatunkiem pospolitym, jego biologia wciąż nie została dokładnie poznana. Wiadomo, że gąsienice żerują na różnych gatunkach traw, w tym również na zbożach.
Zobacz także: Liczba opadania decyduje o jakości pszenicy. Kiedy ziarno traci wartość?
Wśród roślin żywicielskich wymienia się m.in.:
- żyto,
- a także piaskownicę zwyczajną,
- szczotlichę siwą
- i kostrzewę owczą.
Larwy uszkadzają korzenie oraz podziemne części źdźbeł. W przypadku plantacji żyta pod Kórnikiem sytuacja okazała się jednak nietypowa, gąsienice odnaleziono wewnątrz źdźbeł, gdzie przegryzały tkanki przewodzące, powodując charakterystyczne bielenie kłosów i brak ziarna. To właśnie ten sposób żerowania doprowadził do uszkodzeń zaobserwowanych na plantacji.
To nie nowy szkodnik, ale warto zachować czujność
Anerastia lotella była już notowana jako szkodnik żyta ponad 150 lat temu. Pierwsze doniesienia o jej występowaniu na plantacjach tego zboża pochodzą z 1869 r. z okolic Herzbergu w Niemczech. Zdaniem specjalistów przypadek zaobserwowany w okolicach Kórnika należy na razie traktować raczej jako ciekawostkę niż zapowiedź pojawienia się nowego groźnego szkodnika.
Eksperci zwracają jednak uwagę, że w ostatnich latach obserwuje się wyraźne zmiany w składzie gatunkowym szkodników roślin. Coraz częściej pojawiają się owady wcześniej nienotowane w Polsce lub takie, które rozszerzają zakres roślin żywicielskich i zaczynają zasiedlać uprawy.
oprac. Patrycja Bernat
na podst. Platforma Sygnalizacji Agrofagów
